براساس آمار سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد قيمت برنج طي سال گذشته تا 70 درصد افزايش يافته و كمبود برنج عوارض ناگواري در بعضي از كشورهاي واردكننده داشته است.
افزايش بيسابقه قيمت برنج بعضي از كشورهاي آسيايي را دچار مشكل كرده است.
براساس آمار سازمان خواربار و كشاورزي ملل متحد قيمت برنج طي سال گذشته تا 70 درصد افزايش يافته و كمبود برنج عوارض ناگواري در بعضي از كشورهاي واردكننده داشته است.
عوامل موثر بر افزايش قيمت عبارتند از:
ناكامي بودن محصول بر اثر نامساعد بودن هوا
افزايش تقاضا در بعضي از كشورهاي واردكننده كه جمعيت و درآمد آنها در حال افزايش است.
انتظار افزايش بيشتر قيمتها كه باعث احتكار شده است.
كمبود ذخاير و عدم سرمايهگذاري كافي در زمينه كشاورزي طي مدتي طولاني.
بحران كمبود و گراني برنج بخشي از افزايش كلي در قيمت ديگر مواد غذايي در جهان است كه رو آوردن به ديگر مواد غذايي را براي مستمندان و افراد فقير غيرممكن ساخته است.
توليدكنندگان اصلي برنج، از جمله هند، چين و ويتنام در تلاش براي حفظ ذخاير و محدود كردن تورم صادرات برنج را محدود كردهاند و واردكنندگاني مانند بنگلادش، فيليپين و افغانستان دچار دشواريهاي شديدتري شدهاند.
هند
هند، پس از چين، دومين توليدكننده بزرگ برنج در جهان است. اما چون غذاي اصلي 65 درصد از جمعيت بيش از يك ميلياردي اين كشور است. بيشتر آن در داخل مصرف ميشود.
قيمت برنج در هند بشدت رو به افزايش است و يك مغازهدار در دهلي به خبرنگار بيبيسي گفت قيمت يك نوع برنج در 2 ماه گذشته از 12 روپيه (29 سنت امريكا) به 16 روپيه (39 سنت) رسيده است. وي گفت قيمت بيشتر انواع ديگر، از جمله برنج باسماتي درجه يك در هر كيلو 8 تا 10 روپيه بيشتر شده است. دولت براي مهار افزايش قيمت برنج، كه باعث شده نرخ تورم به بالاترين حد خود در 13 ماه گذشته برسد، صدور برنجهاي غير باسماتي را به كلي ممنوع كرده است.
در اين حال قيمت برنج باسماتي به هر تن 200 دلار افزايش داده شده تا امكان صدور آن كمتر شود.
مسوولان ميگويند اوضاع هنوز بحراني نيست و هند ذخاير كافي براي تغذيه مردم خود دارد. مسوولان هندي همچنين ميگويند اين كشور به تعهدات خود براي صدور برنج به بنگلادش عمل خواهد كرد.
اما موسسه بينالمللي تحقيقات برنج ميگويد دوام شاليزارهاي برنج در هند و كشورهاي ديگر بر اثر استفاده بيش از حد از كودها و فرسايش زمين در معرض خطر قرار رفته است.
بنگلادش
افزايش بيرويه قيمت برنج مردم بنگلادش را با بدترين كمبود مواد غذايي خود از زمان قحطي بزرگ سال 1974 مواجه كرده است.
قيمت برنج طي يكسال گذشته تقريبا به 2 برابر افزايش يافته و به حدود 35 تاكا (50 سنت امريكا) در هر كيلو گرم رسيده حال آن كه دستمزدها به اين نسبت افزايش نيافته است.
صدها خانواده فقير اكنون با روزي فقط يك وعده غذا سرميكنند و 70 تا 80 درصد از درآمد اندك خود را صرف خريد غذا ميكنند.
مشكل بويژه در مناطق شهري شديدتري است. كارگزاريهاي امدادي ميگويند بهشدت نگران گرسنگي و سوءتغذيه نوزادان و كودكان هستند.
عوامل محلي در افزايش قيمتها موثر بودهاند. بنگلادش سال گذشته دوبار گرفتار سيل شديد شد و ؟؟ گردباري ويرانگر اين كشور را دربرگرفت.
دولت به 6/2 ميليون نفر برنج رايگان و به بعضي از خانوادهها برنج با تخفيف تحول ميدهد ودر 6 ماه گذشته چهار ميليون تن برنج از هند وارد كرده كه بيش از دو برابر ميزان عادي است.
اما مخالفان ميگويند دولت با برناه مبارزه با فساد خود، كه باعث بسته شدن بسياري از مجاري غير رسمي ورود برنج به كشور شده، كار را خرابتر كرده است.
فيليپين
وزارت كشاورزي امريكا اعلام كرد فيليپين در سال 2007 بزرگترين وارد كننده برنج بوده و بيشتر از نيجريه، اندونزي و بنگلادش برنج وارد كرده است.
افزايش جمعيت باعث افزايش تقاضا و بالا رفتن قيمت شده است دولت به علت كمبود ذخيره، براي تضمين صادرات به مذاكره با همسايگان پرداخته و پس از انعقاد قراردادي با ويتنام درصدد است با تايلند نيز به توافق برسد. نگراني از ناآرامي عمومي روبهافزايش است.
خانم گلوريا آرويو، رئيسجمهوري از مسوولان خواسته است با محتكران مبارزه كند. مسوولان گفتهاند احتكار مواد غذايي خرابكاري اقتصادي بهشمار ميآيد كه مجازات آن ميتواند حبس ابد باشد.
تلاشهايي نيز در زمينه كاهش مصرف به عمل آمده است. بعضي از رستورانهاي سرپايي كشور به تقاضاي دولت مقدار برنج هر وعده غذا را نصف كردهاند. دولت از مردم نيز خواسته است از هدر دادن برنج پرهيز كنند.
گفته ميشود شورشيان كمونيست در انديشه سوءاستفاده از اين موقعيت براي دامن زدن به نارضايتيها هستند. آنان چندي پيش خودروهاي حامل برنج يك تاجر برنج را در جزيره پاناي در مركز فيليپين آتش زدند به اين دليل براي رساندن برنج به نواحي فقيرنشين از اسكورت سربازان استفاده ميشود و كشاورزان نيز تلاش بيشتري در حفاظت از محصول خود بهعمل ميآورند.
تايلند
تايلند مدتها بزرگترين صادر كننده برنج، بيشتر از ويتنام و امريكا، بوده است.
اين كشور هنوز هيچ محدوديتي براي صادرات برنج ايجاد نكرده و گزارشهاي مربوط به تدارك اين كار را رد كرده است.
با اين حال بعضي از بنكداران و تجار برنج كه محصول خود را پيش فروش كردهاند بر اثر نوسانات و افزايش شديد قيمتها به شدت زيان ديدهاند. صادر كنندگان حتي شكايت كردهاند ترجيح ميدهند قيمتها ثابت باشد تا اين كه مدام افزايش يابد.
بعضي از بنكداران به منظور كسب سودهاي بيشتر در آينده برنج را احتكار كردهاند و به اين ترتيب با ايجاد كمبود مصنوعي باعث گراني بيشتر شدهاند.
دولت براي مهار تورم حدود 1/2 ميليون تن برنج ذخيره خود را به بازار عرضه كرده است.
قيمت برنج سال گذشته بيش از 50 درصد افزايش يافت و همچنان در حال افزايش است. در حالي كه در بعضي از كشورها مصرف برنج بر اثر رفاه بيشتر مردم افزايش يافته، ثروتمندتر شدن مردم تايلند باعث شده تنوع غذايي خود را بيشتر و برنج كمتري مصرف كنند.
چين
براساس آمار سازمان خواربار و كشاورزي سازمان ملل افزايش درآمد مردم در چين آنان را به سمت مصرف بيشتر گوشت قرمز سوق داده و مصرف برنج را كمتر كرده است. اما دولت كه بشدت نسبت به تنشهاي اجتماعي يا سياسي ناشي از گراني مواد غذايي حساس است با محدود كردن صادرات اقدام به حمايت از مصرفكنندگان كرده است.
ون جيابائو نخستوزير چين هفته گذشته گفت: چين ذخاير فراواني برنج براي تغذيه جمعيت بيش از 3/1 ميليارد نفري خود ندارد.
وي گفت: چين حدود 40 تا 50 ميليون تن برنج ذخيره كرده است. چين اگرچه ازجمله صادركنندگان بزرگ برنج نيست، محدود كردن صادرات آن ميتواند تاثيري عمده بر واردكنندگان، ازجمله كره شمالي داشته باشد كه براي مقابله با كمبودهاي غذايي تقريبا هميشگي خود برنج را به قيمت بسيار ارزان از چين خريداري ميكند.
ژاپن
گفته ميشود از بيش از 2500 سال پيش در ژاپن برنج توليد ميشد و زماني چنان آن را گرامي ميداشتند و مهم ميدانستند كه آن را به عنوان يك خدا ستايش ميكردند.
ژاپن به جاي وارد كردن برنج مبالغ كلاني يارانه به برنجكاران خود ميپردازد. توكيو با پرداخت 4 برابر قيمت بازار به برنجكاران، واردات آن را محدود كرده است.
از اين سياست جامعه كشاورزي كه نفوذ سياسي قابل توجهي دارد، دفاع ميكند و بسياري از مردم ژاپن قبول دارند كه طعم و مزه برنج داخلي از بهترين برنجهاي خارجي بهتر است.
امنيت غذايي در ژاپن از نظر سياسي اهميت بسيار دارد و اين كشور ذخيره عظيمي از برنج دارد، اگرچه احتمالا آنقدر ثروت دارد كه بتواند برنج را حتي در صورت ادامه افزايش قيمت آن از بازار جهاني خريداري كند.
دانشمندان ژاپني در حال حاضر درصدد تهيه گونههايي از برنج هستند كه در برابر حرارتهاي بيشتر ناشي از تغييرات آب و هوا مقاوم باشند.
ژاپن مقادير نسبتا اندكي برنج معامله ميكند و تاثير اندكي بر بازار بينالمللي دارد.
برنج در آسيا
