«بهمنظور تعيين موارد استفاده و محدوديتهاي استفاده از ظروف يك بار مصرف و همچنين شناسايي ظروف سالم و مجاز براي مصرف كنندگان، استاندارد ظروف يك بار مصرف پلاستيكي تدوين و اجرايي ميشود.»
سيد رضا غلامي، رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت در حالي از تدوين آيين نامه استاندارد ظروف يك بار مصرف پلاستيكي با همكاري مؤسسه استاندارد و تحقيقات صنعتي ايران خبر داده است كه در طول 2 سال گذشته هشدارهاي پياپي مسئولان وزارت بهداشت در مورد استفاده از ظروف يكبار مصرف را شاهد بودهايم.
ظروفي كه درصورتي كه بهصورت صحيح و اصولي مورد استفاده قرار نگيرند، تاثيرات سوئي روي سلامت بر جا ميگذارند.
مهندس رضايي، مسئول بخش بستهبندي و پليمري معاونت غذا و داروي وزارت بهداشت در اين زمينه به همشهري ميگويد: ظروف يك بار مصرف پلياستايرني كه بهطور عمده در بازار ايران وجود دارد از مونومر استايرن كه تركيبي آروماتيك است تشكيل شده است و در مواجهه با دماي بالاتر از 65 درجه آزاد شدن اين مونومر تاثيرات سرطانزايي را در پي دارد، از اينرو وزارت بهداشت نگهداري، حمل و بسته بندي غذا با دماي بالاتر از 65 درجه را در ظروف پلاستيكي پلي استايرني ممنوع اعلام كرده است.
از آنجاييكه مواجهه با چربي فرايند آزاد شدن اين مونومر سمي را تسريع ميكند، بستهبندي مواد غذايي چرب نيز در اينگونه ظروف ممنوع است.اين اظهارات در حالي است كه بهنظر ميرسد ايران جزو معدود كشورهاي جهان در استفاده بيش از حد از ظروف يك بار مصرف پلاستيكي پلي استايرني است.
برخي آمارها از توليدكنندههاي اين ظروف حاكي از توليد بالغ بر ٥٧٠ هزار تن ظرف يك بار مصرف پلاستيكي در سال 85 در ايران است. آماري كه از سوي اين كارشناس معاونت غذا و دارو هم بهصورت تلويحي تاييد ميشود: « البته ما آمار دقيقي از ميزان مصرف ظروف يكبار مصرف در ايران نداريم، اما بهنظر نميرسد كه اين آمار غيرواقعي باشد چون تعداد زياد كارخانههاي توليدكننده اين ظروف، حجم توليدشان و ظرفيت پتروشيمي كشور همه و همه ميتوانند مويد اين آمار باشند.»
وي در ادامه ميافزايد: اكنون در بيشتر كشورها از ظروف پلياستايرني بهصورت محدود استفاده ميشود و ظروف يكبار مصرف بيوپليمري، كاغذي و در نهايت پليپروپيلني جايگزين اين ظروف شدهاند.
پروپيلن مونومر تشكيل دهنده پليپروپيلن تركيبي خطي است كه درصورتي كه در اثر شرايط خاصي از اين پليمر آزاد شود در مقايسه با استارن تاثيرات منفي كمتري روي سلامت مصرفكنندگان به جا ميگذارد.
اما چرا توليدكنندگان ظروف يكبار مصرف ما همچنان بر توليد ظروف پلياستايرني اصرار دارند؟ مهندس رضايي در پاسخ به اين سؤال ميگويد:
ممكن است اين مسئله دلايل فني هم داشته باشد اما بهنظر ميرسد در مقطع زماني كه توليد اين فرآورده در ايران مرسوم شده، توليد ظروف پلياستايرني بهدليل سادگي فرايند انجام شده و همچنان ادامه دارد.
وي با بيان اينكه بيشترين حجم يكبار مصرفهاي ما را ظروف پلياستايرني تشكيل ميدهند، ميگويد: اين ظروف در سه نوع شفاف شكننده، نرم و نيمه شفاف و همچنين فومي عرضه ميشوند و توصيه ما به مصرفكنندگان اين است كه از ريختن نوشيدني و مواد خوراكي داغ در تمام انواع اين ظروف خودداري كنند.
سرطان با ميكروب اضافي
طي 2 سال گذشته بيش از 7 تن ظروف يك بار مصرف تقلبي معدوم شدهاند. مهندس غلامي در حالي اين مطلب را ميگويد كه به گفته رضايي تا 2 سال پيش تنها 12-10 كارخانه توليد ظروف يك بار مصرف در ايران داراي مجوز از وزارت بهداشت بودهاند: « بسياري از كارخانهها با وجود اينكه توليدات خوب و با كيفيتي داشتند با اين تصور كه ظروف خوراكي نيستند پس نيازي به مجوز بهداشت ندارند، اقدام به اخذ مجوز نكرده بودند اما با تلاش وزارت بهداشت در سالهاي اخير اكنون بيش از 500 كارخانه و كارگاه توليدي با مجوز وزارت بهداشت در اين زمينه فعاليت ميكنند.»
وي ادامه ميدهد: در بين كارگاههاي بدون مجوز تعدادي نيز اقدام به توليد ظروف بازيافتي و غيربهداشتي ميكردند و حتي در بعضي موارد مشاهده شده كه ضايعات بيمارستاني در توليد اين ظروف به كار ميرود كه تاثير بسيار خطرناكي روي سلامت مصرفكننده دارد.
رضايي در پاسخ به اين سؤال كه مصرفكنندگان چگونه بايد از كيفيت و بهداشتي بودن ظروف مورد استفادهشان مطمئن باشند، ميگويد: اگر دقت كنيد تا ظروف سطح يكنواختي داشته باشند و هنگامي كه آنها را جلوي نور ميگيريد رگهرگه نباشند و تيرگي و لكه سياه در آنها مشاهده نشود، ميتوانيد از سلامت ظرف مطمئن باشيد.
وي با اشاره به بخشنامه وزارت بهداشت مبني بر درج پروانه بهداشتي روي اين ظروف از سال گذشته، ميافزايد: هنوز اين بخشنامه بهصورت كامل اجرا نشده چون هزينهبر است و توليدكنندهها بايد قالبهايشان را تغيير دهند، اما كارشناسان ما روي اين توليدات نظارت دارند و با موارد بيكيفيت و غيربهداشتي برخورد ميكنند.
در همين زمينه، رئيس اداره بهداشت مواد غذايي و بهسازي اماكن عمومي وزارت بهداشت با اشاره به معدومسازي بيش از 7 تن ظروف يك بار مصرف تقلبي طي دو سال گذشته ميگويد: از 2 سال پيش با افزايش نظارت بر اغذيه فروشيها و رستورانها، ميزان مصرف ظروف يك بار مصرف تقلبي در اين اماكن 50 درصد كاهش يافته است.
سبز مثل يك بار مصرف
بهمنماه سال گذشته، ايران با توليد ظروف يك بار مصرف گياهي، به جمع 5كشور جهان پيوست كه از فناوري ساخت اين ظروف برخوردارند.
كار روي پليمرهاي گياهي از سال 1970 و در زمان بحران نفت آغاز شد. در آن زمان كشورهاي پيشرفته از جمله آمريكا، به فكر توليد موادي جهت صنايع سته بندي افتادند كه وابسته به مواد نفتي و فسيلي نباشند بنابراين پليمرهاي گياهي با تركيباتي چون سيب زميني، ذرت و گندم را مورد آزمايش قرار دادند.
اين پليمرهاي هيدروكربني داراي خواص ضعيف پليمري هستند كه با تغيير و اصلاح آنها ميتوان به شرايط پليمرهاي نفتي رسيد.ظروف يك بار مصرف بيوپليمري با پايه گياهي، قدمت زيادي ندارند اما اكنون استفاده از آنها در سطح آمريكا و اروپا و حتي آسيا به سرعت در حال گسترش است تا جايي كه قرار است تمام ظروف بسته بندي و حتي كالاهاي تبليغاتي در المپيك ٢٠٠٨ چين كه «المپيك سبز» نام گرفته است، از پليمرهاي گياهي توليد شود.
در همين راستا، جايگزيني ظروف يك بار مصرف سلولزي با ظروف پلاستيكي، برنامه ديگري است كه وزارت بهداشت در سالجاري دارد. غلامي در اين زمينه ميگويد: «در نظر داريم تغييراتي را در ظروف يك بار مصرف پلي استايرني كه منشأ نفتي دارند ايجاد كنيم و ميزان استفاده از ظروف سلولزي را بالاتر ببريم. اين در ادامه يك روند جهاني است كه از مدتي قبل آغاز شده است.
به اين ترتيب ايران به جمع كشورهاي مبارزهكننده با مصرف يك بار مصرفهاي پلاستيكي ميپيوندد.» مهندس رضايي در اين زمينه به همشهري ميگويد:
ما قصد نداريم استفاده از ظروف يك بار مصرف را محدود كنيم اما هدفمان اين است كه استفاده از اين ظروف را سالمسازي كنيم و حمايت از ظروف يكبار مصرف گياهي كه منشا گياهي دارند و براي سلامتي كاملا بيضرر هستند از جمله اين اهداف است.
وي با بيان اينكه در توليد ظروف يكبار مصرف گياهي كه در ايران توليد ميشوند از ذرت، اسيدهاي چرب و موم عسل استفاده ميشود، ميگويد: در حال حاضر عرضه اين محصول كمتر از تقاضاست اما اميدواريم با حمايتهاي دولت توليد اين نوع ظروف در ايران افزايش يابد و به مردم هم توصيه ميكنيم درصورتي كه نياز به مصرف يك بار مصرف دارند، ابتدا از ظروف بيوپليمري استفاده كنند و استفاده از ظروف مقوايي و پلياستايرني ( با رعايت اصول لازم) را در مرحله بعدي قرار دهند.
| 
ذرت و عسل جايگزين پلاستيك ميشوند
