 دادستان كل كشور در حالي نسبت به وضعيت ورود بيرويه اسباببازي به كشور بر ضرورت توجه به پيامدهاي اقتصادي، فرهنگي و اجتماعي آن تاكيد كرده است كه بسياري از صاحبنظران تنوع پايين عروسكها و اسباببازيهاي داخلي را عامل بيتوجهي به استفاده از آن ميدانند.
به گفته حجتالاسلام «قربانعلي درينجفآبادي» ورود بيرويه اين قبيل اسباب بازيهاي وارداتي كه اغلب از مراجع غيررسمي (به صورت قاچاق) وارد كشور ميشود، مخاطرات فرهنگي و اجتماعي مخربي بهدنبال دارد.
دادستان كل كشور اعلام کرده که بهطور قطع نبايد انتظار داشت واردكنندگان اين اقلام به جز جنبههاي سوداگرانه اقتصادي، دغدغه فرهنگي و ارزشي داشته باشند. از اينرو نبايد شخصيت و هويت نسل نو و كودكان و نوجوانان در فرآيند ورود بيضابطه اين ابزار به كشور، موجب بحران شود و به روند شكلگيري شخصيت نونهالان كشور خدشههاي جبرانناپذير وارد كند.
وي خواستار واکنش نهادهاي فرهنگي نسبت به اين مقوله شده و بر ضرورت تدوین استراتژيهاي لازم، راهگشا و ملموس تاکید کرده است. دنیای اسباببازی برای بچهها برخلاف تصور بزرگسالان یک دنیای فانتزی نیست، بلکه دنیایی واقعی است. همانطور که انجام کارهایی مثل پُست کردن یک نامه یا خرید کردن از یک مغازه از نظر ما کارهایی ساده و خستهکننده هستند، اما برای یک کودك شاید هیجانانگیزترین و جذابترین کار ممکن باشد. پس ویژگی اسباب بازیهای مناسب برای کودکان در سنین مختلف از آن مسائلی است که همه والدین باید با آن آشنایی داشته باشند.
در چند سال اخیر با توجه به افزایش تولید و ورود سیدیهای مختلف کارتونی و عروسکهای شبیهسازی شده شخصيتهايي چون باربي، بتمن، اسپايدرمن، هريپاتر، شرک و... شاهد گرایش و استقبال بیشتر کودکان از این عروسکها هستیم و با وجود اینکه عروسکهای دارا و سارا بهعنوان عروسکهای بومی و محلی ایرانی وارد بازار شدهاند، اما تاکنون استقبال خوبی از آنها نشده است.
عروسک خوب؛ عروسك قابلِ بازي
اين روزها هرچند عروسكهاي دارا و سارا هر از گاهي در بغل بچهها جا خوش ميكنند و با آنها كنار تختشان به خواب ميروند، اما همچنان اين عروسكها براي پذيرفته شدن در خلوت بچهها با مشكل روبهرو هستند.
برخي عروسك خوب را عروسكی ميدانند كه بتوان با آن بهراحتی يك دل سير بازی كرد و هر جور كه آدم خواست بتواند قيافهاش را تغيير دهد؛ مثل عروسكهاي باربي. اين عروسكها را میشود بیلباس خريد. تنوع لباسهای باربی به حدی است كه میتوان از او از يك كارگر ساختمانی يا باغبان گرفته تا يك ملكه يا هنرپيشه ساخت و اينها همه تنها به مدد لباسهای متعدد ساده و گوناگونی است كه متناسب با حالات باربی و اتفاقات زندگی روزمرهاش طراحی و عرضه شده است.
ولي لباسهای فاخر و غيرقابل انعطافِ دارا و سارا مانع از بازي متنوع بچهها با آنهاست. یکی دیگر از تفاوتهای این عروسکها قیمت آنهاست؛ حداقل قيمت يك باربي در حدود 12 هزار تومان است، اما قیمت دارا و سارا نزدیک به 30هزار تومان است که همین مسئله حتی موجب گرایش والدین به خرید عروسکهای باربی برای کودکانشان میشود. دارا و سارا در شكل كنونی خود بيشتر عروسكهای زينتی هستند كه بايد سراغشان را در ويترين و سر طاقچه خانهها گرفت، البته اگر در طاقچههای زندگی امروزی جايی برای آنها مانده باشد.
آناتومی و ساختمان بدنی باربی ساده و در عين حال متحرك است. اما سارا و دارا توان حركت پيچيده باربی را كه در تمامی مفاصل (به جزء انگشتان پا) از الگوی انسانی تبعيت میكنند، ندارند.
اگر يكی از كاركردهای عروسك و اسباب بازی را وسيله كمك آموزشی و يا ابزار توانبخشی برای كودكان بدانيم بايد اين وسيله در آناتومی، شكل ظاهری و حركات خلاق از چنان كيفيتی برخوردار باشد كه بتواند در صاحبان خردسال خود حس همذات پنداری ايجاد كند و اين به دست نمیآيد مگر به مدد انعطاف فوقالعاده بدنی و حركات فيزيكی عروسك.
تنوع؛ شرطِ ماندگاري
نمونه ديگر استفاده روانشناسانه از انعطافات بدنی را میتوان در نسل نو كارتونهای كودكان كه با شيوههای بيش از 24 عكس در ثانيه توليد میشود، جستوجو كرد. در اين كارتونها ـ كه اتفاقاً كارتون باربی و سيندرلا از جمله آنهاست ـ تلاش شده است تا با نمايش انعطاف بيشتر در حركات شخصيتهای كارتون جذابيت فيلم و حس همذاتپنداری در بينندگان افزايش داده شود.
در كنار تمام محاسن باربی، يكی از ايرادهایی كه به آن وارد ميشود، اين است كه باربی اصلی يك چهره بيشتر ندارد. يعنی باربی بهعنوان نماد دختر يا زن آمريكايی تنها نشاندهنده درصد كوچكی از نژادهای گوناگونی است كه در آمريكا زندگی میكنند. در مورد عروسك ملی ايران با آنكه ايران سرشار از اقوام گوناگون است و حس چهرهشناسی گاهي در ميان ايرانيان به قدری قوی است كه بسيار پيش میآيد كه از قيافه فردی میفهمند كجايی است و از چه فرهنگ و رفتاری آمده است، اما عروسكهاي سارا و دارا چهرهاي ثابت دارند و تنها از روی لباسشان میتوان به تفاوتهای قومی ـ نژادی آنان پی برد.
در مورد باربی اين مشكل با دوستان رنگ و وارنگ و ريز و درشت باربی تا حدی حل شده است و همبازی باربی چنانچه دارای تفاوت ظاهری فاحش با عروسكش باشد، به جای همذاتپنداری با باربی خود را دوست باربی خواهد انگاشت.
اسباب بازیها علاوه بر بعد بازی، بر شخصیت افراد حتی بزرگسالان هم اثر میگذارند. اما اسباببازیها در كشور ما چندان جدی گرفته نمیشوند. تولید اسباببازی به شكلی نیست كه هم از نظر كمی و هم از نظر كیفی با تولیدات كشورهای دیگر رقابت كند. اسباب بازیهای ایرانی تنها 3 تا 5 درصد بازار ایران را در اختیار دارند. اسباببازی هنوز در سطح كلان فرهنگی جدی گرفته نمیشود. در نتیجه، صنعت اسباببازی هم از نظر جنبه حمایتی و هم از نظر جذب سرمایهگذاری با مشكلاتی مواجه است. این موضوع میتواند به شكلی خارج از كنترل ما بر شخصیت مردم تأثیر بگذارد.
این به معنای محدود كردن و یا مبارزه با بعضی از اسباببازیهای خارجی نیست؛ چون تجربه نشان داده این نحوه مواجهه به نتیجه مورد نظر منتهی نمیشود، بلکه باید بهدنبال راهکارهایی در جهت بالا بردن کیفیت اسباببازیهای داخلی و کاهش قیمت آنها بود تا بتوان کودکان و والدین آنها را به استفاده از تولیدات داخلی تشویق کرد. | 
دارا و سارا در سايه باربي و شرك 
