|
|
|
|
همشهری انلاین , پنجشنبه 19 ارديبهشت 1387 |
|
 آشنايي با دستگاه بررسي مداوم بينظميهاي تپش قلب
|
| | | |
 | اگر احساس تپش قلب داشتيد كه براي مدت طولاني ادامه مييابد يا هرازگاهي تكرار ميشود، اولين كار اين است كه به پزشك عمومي يا پزشك خانواده خود مراجعه كنيد. | 
بيمار ميگويد: «گاهي احساس تپش قلب ميكنم احساس ميكنم يك چيزي توي قفسه سينهام يكدفعه ميريزد البته زياد طول نميكشد. زود برطرف ميشود.»
از وي پرسيده ميشود:« چند ثانيه يا چند دقيقه طول ميكشد؟ هفتهاي چند بار دچار اين حالت ميشويد؟» جواب اين است كه:« كم است. حداكثر 2دقيقه طول ميكشد. هفتهاي هم نيست، بعضي روزها سه چهار بار پيش ميآيد. بعد مدتي راحت هستم.»
پزشك بيماري را اينطور توضيح ميدهد: «شما دچار يك بينظمي در تپش قلب هستيد، چيزي كه به نام آريتمي مشهور است اما نوع آن بايد تعيين شود. يكي از راحتترين راههاي شناسايي آن نوار قلب است ولي نوار قلب شما كه طبيعي است. بايد در همان لحظه تپش قلب از شما نوار گرفته شود كه ميگوييد كوتاه است و عملاً امكان آن وجود ندارد كه بتوانيد در آن مدت كوتاه به درمانگاهي برسيد كه بتواند از شما در هنگام تپش قلب نوار بگيرد. براي شما هولتر ميبنديم شايد تصادفاً در همان زمان اين تپش قلب به وقوع پيوست.»
هولتر كه در واقع عبارت كامل آن پايشگر نوار قلب هولتر است، براي تشخيص بينظميهاي تپش قلب به كار ميرود. اين پايشگر شامل يك دستگاه تقريباً به اندازه مدلهاي بزرگ تلفن همراه است كه توسط تعدادي سيم به چسبهايي كه روي تنه بيمار چسبانده شده اند، وصل ميشود. اين دستگاه نوار قلب بيمار را براي مدت 24 تا 48 ساعت ميتواند ضبط كند. بدين ترتيب اگر در اين مدت هر گونه بينظمي در تپش قلب فرد به وقوع بپيوندد، ثبت و ضبط ميشود و سپس پزشك متخصص قلب ميتواند آنها را ببيند.
درواقع، دستگاه كوچكي كه بيمار براي 24تا48 ساعت با خود حمل ميكند يك حافظه رايانهاي به شمار ميآيد. از طريق چسبهاي روي قفسه سينه (الكترودها)، سيگنالهاي كاركرد الكتريكي قلب دريافت و توسط سيمهايي به دستگاه هولتر ارسال ميشود. دستگاه با استفاده از فيلترهاي اوليه خود قسمت مناسب از سيگنالهاي الكتريكي را كه پارازيتهاي آن حذف شده در خود نگاه ميدارد.
بيمار پس از 24 تا 48 ساعت نزد درمانگاه مربوطه بر ميگردد. در آن جا پس از جدا كردن الكترودها و سيمها، دستگاه هولتر را به يك رايانه متصل ميسازند.
نرم افزار ويژه هولتر ضمن استفاده از فيلترهاي نرم افزاري خود اطلاعات ثبت شده در هولتر را آناليز و در جداول آماده ميكند، ضمن اينكه قسمتهاي مهم آن را بهصورت نوار قلب نشان ميدهد. اين گزارش بهطور معمول توسط چاپگر متصل به رايانه، چاپ و نسخهاي از آن به بيمار تحويل داده ميشود اما اگر در 24 تا 48 ساعت كه بيمار هولتر ميبندد، تپش قلب اتفاق نيفتد، چه ميشود؟
«من خودم طي اين 24 ساعتي كه دستگاه بسته بودم، اصلاً احساس نكردم كه آن حالت برايم پيش بيايد.» به او پاسخ گفته ميشود: « بله! كاملاً درست است. نتيجه هولتر شما هم طبيعي است. شايد بهتر بود از اول براي شما دستگاه ضبطكننده واقعه(event recorder) تجويز ميشد.» بيمار ميپرسد:« يعني بايد عمل بكنم؟»
دستگاه ضبطكننده واقعه در مدلهاي مختلف توليد ميشود. از آن جايي كه ممكن است بيمار ناچار باشد براي مدت چندين روز آن را همراه داشته باشد، عملي نيست كه بتوان از سيمها براي انتقال سيگنال الكتريكي استفاده كرد.
بنابراين معمولاً اين دستگاه شامل الكترود و حافظه حلقوي(loop) است. بدين ترتيب در تمام لحظات نوار قلب بيمار روي يك حافظه رايانهاي ضبط ميشود ولي چون گنجايش اين حافظه محدود است با پرشدن حافظه آن، اطلاعات قديمي پاك و اطلاعات تازه جايگزين آن ميشود. اگر بيمار دكمهاي را به روي آن فشار دهد آخرين اطلاعات موجود روي آن ثابت ميماند.
بهعنوان نمونه، فرض بگيريد براي بيماري اين دستگاه تجويز ميشود. مدلي از اين دستگاه كه مانند گردنبند است به بيمار داده و اندازه زنجير آن طوري تنظيم ميشود كه دستگاه تقريباً روي قلب قرار بگيرد طوري كه بتواند امواج الكتريكي قلب را به بهترين صورت ممكن دريافت كند.
بيمار پس از 8 روز در حالي كه مشغول نوشيدن چاي است دچار همان وضعيت تپش قلب ميشود و طبق راهنمايي كه قبلاً در درمانگاه به او ارائه شده است، بلافاصله دكمهاي را روي دستگاه فشار ميدهد. بدين ترتيب در اين دستگاه خاص نوار قلب بيمار براي مدت يكدقيقه پيش از زمان فشردن دكمه و يك دقيقه پس از فشردن دكمه در حافظه دستگاه ثابت باقي ميماند و پاك نميشود.البته شرايط كاري و طرز استفاده اينگونه دستگاهها تا حدود زيادي ممكن است با هم فرق داشته باشد، اگرچه اصول اوليه ثابت است. مثلاً در برخي دستگاهها ممكن است يك آهن ربا به بيمار داده شود و از وي خواسته شود كه درصورت بروز حالت تپش قلب آن آهن ربا را روي دستگاه قرار دهد يا ممكن است دستگاه فقط دقايق قبل از فشردن دكمه را ثبت كند. درنتيجه به بيمار گفته ميشود كه در پايان تپش قلب، دكمه را بفشارد.
فكر كنم هم اكنون حدس زدهايد كه بقيه كار يعني استخراج و تجزيه و تحليل دادهها تقريباً مانند دستگاه هولتر است، با اين تفاوت كه در اينجا بيشتر تحليل بهعهده پزشك است. به عبارت ديگر، اين پزشك معالج شماست كه بايد نوع بينظمي تپش قلب يا در كلماتي ديگر نوع آريتمي را تشخيص دهد. البته دقت بفرماييد كه گاهي هم پزشك از اين طريق اطمينان حاصل ميكند كه مثلاً اين حالت شما منشأ قلبي ندارد! سؤال ديگر اين است كه آيا احساس تپش قلب هميشه خطرناك است؟
احساس تپش قلب هميشه به پيگيري نياز دارد. به اين مفهوم كه وقتي تپش قلب يا به عبارت بهتر احساس تپش قلب وجود دارد و با تناوب خاص يا غيرمنظم تكرار ميشود، نبايد ناديده گرفته شود. همانگونه كه با خواندن قسمتهاي قبلي اين نوشتار متوجه شده ايد، تشخيص علت تپش قلب هميشه ساده نيست و گاهي همكاري نزديك و درازمدت بيمار و كادر پزشكي را ميطلبد.
يعني وقتي كه پزشك به بيمار ميگويد كه نوار قلب او طبيعي است و بايد هولتر ببندد، اگر بيمار بيتوجهي كند و از اين امر سر باز زند، درواقع بهخودش بيتوجهي كرده است.
البته گاهي اوقات تپش قلب و احساس تپش قلب، بهعلت يك بيماري خطرناك نيست و با كارهاي سادهاي قابل اجتناب است اما گاهي هم با پيگيري همين احساس تپش قلب به وجود يك بيماري قلبي يا بيماري غيرقلبي ميتوان پيبرد. بهعنوان نمونه، تنگي برخي از رگهاي قلبي قبل از اينكه بهصورت سكته قلبي خود را نشان دهند ممكن است در بيمار بينظميهاي ضربان قلب را به وجود آورند كه بهطور معمول باعث احساس تپش قلب ميشوند. اگر بخواهيم يك نمونه از بيماريهاي غيرقلبي ياد كنيم، بايد به پركاري تيروئيد اشاره شود. اگر غده تيروئيد كه در ناحيه جلوي گردن قرار دارد بيشتر از حد معمول ترشحات خود را به داخل خون بريزد، ممكن است علائم مختلفي از جمله احساس تپش قلب را در فرد به وجود آورد.
پس پرواضح است كه گاهي در همان نوبت دوم با جواب آزمايش خون كه پركاري تيروئيد را به شما نشان ميدهد، سرچشمه تپش قلب شناسايي ميشود و با دريافت دارو يا ساير انواع درمانهاي ساده براي بيمار، احساس تپش قلب كه گاهي بسيار آزاردهنده است، در فرد برطرف ميشود.
اگر احساس تپش قلب داشتيد كه براي مدت طولاني ادامه مييابد يا هرازگاهي تكرار ميشود، اولين كار اين است كه به پزشك عمومي يا پزشك خانواده خود مراجعه كنيد. مطمئناً پس از بررسيهاي اوليه درصورت نياز شما به پزشك متخصص قلب/ فوق متخصص الكتروفيزيولوژي قلب يا پزشك متخصص داخلي/ فوق متخصص غدد درون ريز ارجاع خواهيد شد.
| |
| |
|
|
| |
|
