اگر مدت كوتاهي ميان مسواكزدن دندانهاتان فاصله بيفتد لايه نازكي روي دندانهاي شما مينشيند كه ميتوانيد آن را با نوك ناخن برداريد. اين لايه نازك پلاك ميكروبي نام دارد كه حاصل تجمع باكتريهاي دهان، ذرات غذايي و تركيبات رسوبكرده بزاق است.
اگر پلاك ميكروبي هر روز و يا در مراحل اوليه از سطح دندان تميز نشود، املاح موجود در بزاق و مواد غذايي برآن رسوب نموده و منجر به ايجاد جرم دندان ميگردد. جرم دندان سخت است و با مسواكزدن پاك نميشود. جرم دندان باعث بوي بد دهان، بدشكلي دندانها و تحليل لثه ميشود. براي برداشتن جرم نيازمند عمل جرمگيري توسط دندانپزشك هستيد.
دندانپزشكان براي توضيح معناي جرم دندان به بيماران مثال آشنايي دارند:
جرم داخل سماور!
جرمي كه روي دندانها تشكيل ميشود چيزي شبيه اين جرمهاي شيري رنگ جدار داخلي سماور يا كتري است؛ با اين تفاوت كه تركيبات پيچيدهتري داشته و روند تشكيل آن اندكي متفاوت است. در صورت عدم رعايت منظم بهداشت دهان در فاصله كوتاهي پس از مصرف مواد غذايي لايهاي نازك از مواد آلي روي دندان رسوب ميكند و در صورت استمرار اين لايه زمينه مناسبي براي رسوب املاح معدني موجود در بزاق دهان فراهم ميشود. در طي اين روند تدريجاً به ميزان چسبندگي، سختي و استحكام رسوبات كه در اين حال جرم ناميده ميشوند افزوده ميگردد. پس جرم تركيبي از مواد آلي، معدني و مقادير زيادي باكتري است كه به سختي به سطح دندان چسبيده و با مسواك يا روشهاي خانگي برداشته نميشود.
چيزي كه مهم است اين است كه ما معمولا مقدار كمي از جرم تشكيل شده را ميتوانيم مشاهده كنيم و قسمت عمده اين جرم با تخريب لثه، در زير لثه تخريب شده جايگزين شده و از ديد مستقيم ما پنهان ميماند و مساله مهمتر اينكه اين جرمهاي تشكيل شده پر از ميكروبهاي مختلف است و با مسواكزدن هم تميز نميگردد و اين ميكروبها بين ۲۰ الي ۴۰ درصد جرم تشكيل شده را تشكيل ميدهد و بافت چسبنده لثه كه محكم به دندان چسبيده را بهمرور تخريب و بافت نگهدارنده حياتي لثه را تخريب كرده و باعث سستشدن پايههاي دندان ميشود. با جرمگيري و تميزكردن اين جرمهاي تشكيل شده روي دندان از روند تخريب لثه جلوگيري كنيم.
هر گردي، گردو نيست!
تصور نكنيد كه هر تغيير رنگي در سطح دندانها جرم است. برخي تغيير رنگهاي قهوهاي تا سياه در روي دندانها پوسيدگي هستند نه جرم دنداني.
يك راه تشخيص قطعي اين تغيير رنگها اين است كه برخلاف جرم كه معمولا روي دندان مينشيند و حجم اضافي را اشغال ميكند، پوسيدگيها روي دندان حفره ايجاد ميكنند. پيشرفت پوسيدگي و عميقتر شدن حفره در نهايت منجر به درد دندان ميشود.
مصرف دارو در زمان رشد جوانه دندان، برخي نقصهاي تكاملي دندانها و كمبود املاح مختلف در زمان تشكيل دندان و افزايش فلورايد آب مصرفي نيز ميتوانند منجر به تغيير رنگ دندانها شوند. اين رنگها در ساختمان خود دندان وجود دارند، معمولا دائمي بوده و با جرمگيري پاك نميشوند.
نوع سوم تغيير رنگها ناشي از موادي است كه بهطور معمول مصرف ميكنيم و رسوباتي كه روي دندان تشكيل ميشود. اين رسوبات يا بهصورت رنگدانه هستند و يا بهصورت جرم كه توسط جرمگيري و بروساژ دندانها از بين ميروند.
وقتي لثه تب ميكند!
افزايش جرم دنداني بهصورت تدريجي از بلندي لثه و استخوان نگهدارنده دندان ميكاهد. لثه رنگ صورتي كمرنگ خود را، كه نشانگر سلامت است، از دست ميدهد و به رنگ قرمز آتشين در ميآيد. خونريزي لثه در هنگام برخاستن از خواب يا مسواكزدن نشانه ديگري مبني بر بيماري لثه است. اين خونريزي در صورت ادامه روند تخريب لثهها بهصورت خودبخود در ميآيد. از دست رفتن لثه موجب لقشدن تدريجي دندانها، بروز مشكلات زيبايي و حساس شدن دندان به سرما و گرما به علت عريان ماندن سطح ريشه دندان ميشود.
جرمگيري دشمن دندان نيست
متأسفانه تصور غلطي در ميان مردم ايجاد شده است كه فكر ميكنند جرمگيري به دندان آسيب ميرساند. اين تصور را كساني در ذهن ديگران ايجاد كردهاند كه سالها به دندانپزشك مراجعه نكردهاند و پس از مراجعه، دندانپزشك بهعنوان اولين كار براي آنها جرمگيري انجام داده است. اينگونه افراد پوسيدگيها، بيماريهاي لثه و خلاصه هر آن چه از سهلانگاري خود به آن مبتلا شدهاند را به جرمگيري منتسب ميكنند. جرم دندان علاوه بر اينكه براي لثه و بافتهاي نگهدارنده دندان مضر است، محلي براي تجمع و تكثير ميكروبهاي پوسيدگيزا نيز هست. با عمل جرمگيري تعداد اين ميكروبها در دهان به مراتب كمتر ميشود. با برداشته شدن جرم، بيمار ممكن است با زبانش حس كند كه دندانش خالي شده است. اين احساس همراه با مقداري حساسيت به سرما يا گرما (بعد از جرمگيري) اين تصور غلط را تقويت نموده است كه شايد دندانهايش در حين جرمگيري تراش خورده باشند، در صورتي كه مكانيزم دستگاه جرمگيري لرزشي بوده و قادر به تراش نيست. خونريزي حين جرمگيري فرآيندي طبيعي و كاملاً لازم است و دلالت بر وارد آمدن آسيب به لثه ندارد.
واجبات پس از جرمگيري
از دندانپزشك خود بخواهيد روش صحيح مسواكزدن و نخكشيدن دندانها را به شما آموزش دهد. مطمئن باشيد مسواكزدن صحيح سرعت تشكيل دوباره جرم را به حداقل خواهد رساند. بعد از انجام جرمگيري از تورم و قرمزي لثهها كاسته ميشود و در صورتيكه پيشتر، دچار خونريزي و افزايش حجم لثه بوده ايد، لثه شما فرو مينشيند و به مرور از خونريزي آن كاسته ميشود. استفاده يك تا دو هفتهاي از دهانشويه توصيه ديگر دندانپزشكان به شما خواهد بود تا سلامت لثه زودتر بازگردد.
| 
پوشيده از جرم، مثل سماور 
