اخبار خارجی گزارش ويژه معماي مناقصه هواپيماهاي سوخت‌رسان‌

جام جم , سه شنبه 4 تير 1387

معماي مناقصه هواپيماهاي سوخت‌رسان‌

گزارش هيات تحقيق و تفحص اداره حسارسي كل آمريكا اگرچه براي پنتاگون الزام آور نيست اما اميد پنتاگون به احياي اين قرارداد 39 ميليارد دلاري را دو چندان كرده است.

اداره حسابرسي كل ايالات‌متحده پنجشنبه هفته گذشته بر اعتراض شركت هواپيماسازي بوئينگ اين كشور به قرارداد واگذاري مسووليت تامين 179 فروند هواپيماي سوخت‌رسان جديد مورد نياز پنتاگون به شركت نورث‌تروپ گرومن و شريك اروپايي‌اش يعني صنايع دفاعي اروپا‌(EADS) مهر تاييد زد.
گزارش هيات تحقيق و تفحص اداره حسارسي كل آمريكا اگرچه براي پنتاگون الزام آور نيست اما اميد پنتاگون به احياي اين قرارداد 39 ميليارد دلاري را دو چندان كرده است. اين قرارداد يكي از جذاب‌ترين قراردادهاي نظامي تاريخ ايالات‌متحده و درعين حال يكي از مناقشه برانگيزترين آن‌ها بوده است.
اين گزارش به قدري دور از انتظار بود كه حتي مديران بوئينگ را هم غافلگير كرد. در اين گزارش با تاكيد بر اين كه پاره‌اي از اشتباهات در متن قرارداد مشاهده شده به پنتاگون توصيه شده نيازهاي خود را مورد بازبيني قرار دهد، باري ديگر با شركت‌هاي توليد‌كننده وارد مذاكره شود و تصميم جديدي اتخاذ كند. نيروهاي هوايي 40 روز فرصت دارد نسبت به برگزاري مناقصه جديدي اقدام كند يا تغييراتي در متن توافقنامه به عمل آورد.
در حالي كه براساس قوانين آمريكا نهادهاي دولتي بايد براي تامين نيازهاي خود اقدام به برگزاري مناقصه كرده و پس از ارزشيابي شركت‌هاي متقاضي، برنده را تعيين كنند كه به‌ظاهر در روند واگذاري مناقصه خريد 179 هواپيماي سوخت‌رسان جديد همه بندهاي قانون برگزاري مناقصه‌هاي دولتي رعايت نشده است.
در اين مناقصه طول عمر در نظر گرفته شده براي هواپيماهاي جديد هم رعايت نشده است. در حالي كه شركت بوئينگ يكي از مشتقات مدل تجاري 767 كه هزينه نگاهداري اندك و طول عمر بالايي دارد را پيشنهاد كرده بود جوئينت‌ونچر نورث‌تروپ نمونه تغيير شكل‌يافته‌اي از ايرباس 330 را پيشنهاد داده كه در مقايسه با بوئينگ 767 هزينه نگاهداري بالاتر و طول‌ عمر كمتري دارد.

معامله پر حرف و حديث‌
با انعقاد قرارداد اوليه بين پنتاگون با جوئينت‌ونچر نورث‌تروپ و EADS بود كه شركت بوئينگ با ارسال يادداشتي براي كميته نيروهاي مسلح كنگره به اين معامله اعتراض كرد. اين شكايت سنگ‌بناي تشكيل پرونده‌اي در اين رابطه و ارسال آن براي اداره حسابرسي كل آمريكا براي تحقيقات تكميلي بود.
اداره كل حسابرسي آمريكا گزارش 69 صفحه‌اي خود در مورد مناقصه هواپيماهاي سوخت‌رسان را به طور محرمانه در اختيار كنگره و پنتاگون گذاشته اما گفته مي‌شود در پشت پرده اين معامله و همچنين انتقادات وارد آمده به آن زدوبندهاي سياسي متعددي وجود دارد. وكلاي نيروي هوايي آمريكا در واكنش به گزارش سازمان حسابرسي كل ادعا كردند مناقصه خريد هواپيماهاي سوخت‌رسان در فضايي عاري از محاسبات سياسي و بدون توجه به ملاحظات بيروني برگزار شده است.

جنجال انتخاباتي‌
جاي تعجب ندارد كه تامين هواپيماهاي سوخت‌رسان مورد نياز ارتش از شركتي اروپايي به جاي توليدكننده‌اي آمريكايي حساسيت راي‌دهندگان را برانگيخته و اين مساله ممكن است به يكي از مباحثات دو نامزد اصلي انتخابات رياست‌جمهوري نوامبر سال جاري ميلادي آمريكا تبديل شود.
جان مك‌كين، نامزد حزب جمهوريخواه از اعضاي كميته نيروهاي مسلح سنا است كه طرح تحقيق و تفحص از قرارداد خريد هواپيماهاي سوخت‌رسان ارتش در سال 2003 ميلادي كه موجب شد قرارداد منعقد شده بين بوئينگ و پنتاگون به دليل وجود شائبه فساد مالي ملغي اعلام شود به پيشنهاد او انجام شد.
در يكي از مهم‌ترين تحولاتي كه پس از اعلام حكم سازمان حسابرسي كل آمريكا به وقوع پيوست كارل لوين، رئيس دمكرات كميته نيروهاي مسلح سنا خواستار تجديد مناقصه خريد هواپيماهاي سوخت‌رسان مورد نياز پنتاگون شد.
اندك‌اندك كار تا به آنجا بالا گرفت كه برخي اعضاي سنا اين قرارداد را عامل وابستگي صنايع هوا فضاي آمريكا به شركتي خارجي معرفي كردند كه در مناقصه‌اي غيرقانوني امتياز تامين هواپيماهاي سوخت‌رسان موردنياز ارتش را كسب كرده است.

ايرادهاي چندوجهي‌
سازمان جاسوسي كل آمريكا در بخشي از گزارش خود اساس نياز ارتش به هواپيماهاي سوخت‌رسان جديد را زيرسوال برده است. ناوگان كنوني هواپيماهاي سوخت‌رسان آمريكا عمري بيش از 40 سال دارد و پنتاگون تاكيد دارد با توجه به چالش‌ها و تهديداتي كه متوجه آمريكاست بايد اين هواپيماهاي قديمي و پرهزينه را با نسل جديدي از هواپيماهاي جديد و پيچيده كه هزينه نگاهداري كمتري دارند، جايگزين كند.
بوئينگ پس از اعلام برنده مناقصه از اين كه پنتاگون هواپيمايي به مراتب بزرگتر از آنچه در ابتدا اعلام نياز كرده بود را به عنوان هواپيماي مورد نظر خود انتخاب كرده و يارانه‌هايي كه اتحاديه‌اروپايي به ايرباس مي‌دهد و موجب شده هواپيماي پيشنهادي آنها به لحاظ قيمت ارزان‌تر از نمونه پيشنهادي بوئينگ تمام شود، شكايت داشت.
پيش‌بيني مي‌شود پنتاگون تحت فشارهاي كنگره و فضاي انتخاباتي آمريكا قرارداد خود با نورث‌تروپ گرومن و EADS را لغو كرده و با تجديد مناقصه براي ماه فوريه سال آتي ميلادي از انتقادهايي كه متوجه ارتش است، بكاهد.
مساله فقط قرارداد 39‌ميليارد دلاري خريد هواپيماهاي سوخت‌رسان كنوني نيست كه بوئينگ را به تلاش همه‌جانبه براي لغو قرارداد كنوني واداشته است.
هركس اين مناقصه را از آن خود كند در واقع پروژه 100‌ميليارد دلاري نوسازي زيرساخت‌هاي يگان سوخت‌رسان هوايي را به خود اختصاص داده است.