اخبار خارجی جهان مكزيك در مسير قهقرا

جام جم , يكشنبه 28 مهر 1387

مكزيك در مسير قهقرا

اگرچه تا همين اواخر اعتياد به مواد افيوني مشكل بزرگي در مكزيك تلقي نمي‌شد با افزايش شمار معتادان دولت هم وارد كارزار شده و به دنبال راهكارهاي محدود كردن اشاعه مواد مخدر است.

مكزيك كه از ديرباز كريدوري براي انتقال مواد مخدر به ايالات‌متحده بوده است با تشديد مراقبت‌هاي مرزي از سوي آمريكايي‌ها و تلاش گروه‌هاي قاچاق مواد مخدر براي يافتن بازاري براي اين محصولات به مقصدي براي عرضه اين مواد تبديل شده است.
اگرچه تا همين اواخر اعتياد به مواد افيوني مشكل بزرگي در مكزيك تلقي نمي‌شد با افزايش شمار معتادان دولت هم وارد كارزار شده و به دنبال راهكارهاي محدود كردن اشاعه مواد مخدر است.
وقتي اوباش معتاد به مواد مخدر رودريگو سونگ را با چماق مورد ضرب و جرح قرار دادند، او تصميم خود را براي هميشه گرفت. او خونآبه را از صورت خود پاك كرد و پيش پدرش رفت تا از او براي ترك مواد كمك بخواهد.
يك ماه و نيم بعد سونگ در يكي از مراكز درمان اعتياد در ايالت مركزي هيداسكو دوران نقاهت را پشت سر مي‌گذاشت. او ماجراي افتادنش در دام اعتياد را كه شباهت‌هاي زيادي به داستان معتاد شدن تعداد رو به تزايد معتادان مكزيكي دارد چنين توصيف مي‌كند.
براي سونگ 28 ساله كه پدر دو فرزند است مصرف كوكائين راهي براي وقت گذراني و تفنن بود اما اندك اندك به عادتي غيرقابل ترك تبديل شد كه هفته‌اي 700 دلار هزينه روي دست او مي‌گذاشت. او تاكسي داشت اما آن را براي تامين مواد فروخت. غرفه كوچكي براي عرضه سيب‌زميني سرخ شده و مرغ بريان در حاشيه بازاري پر رفت و آمد داير كرده بود كه به همين سرنوشت دچار شد و عاقبت كارش به تميز كردن شيشه خودروها در چهارراه‌هاي پرتردد رسيد كه درآمدش كفاف نيازهاي او را نمي‌داد.
سونگ احساس مي‌كرد به آخر خط رسيده است. مي‌گويد: همه چيز به سان يك بازي شروع شد. مي‌افزايد: با اين حال كم‌‌كم كار به جاهاي باريك رسيد و احساس مي‌كردم در دامي گرفتار شده‌ام كه رهايي از آن ممكن نيست.
اين احساسي است كه اكنون بين همه مكزيكي‌ها مشترك است. اين كشور كه زماني گذرگاه عبور مواد مخدر به سوي ايالات‌متحده بود اكنون با تبعات نرخ رشد بالاي اعتياد به واسطه عرضه كوكائين بي‌كيفيت و ارزان دست به گريبان است. قاچاقچي‌ها كه براي انتقال محموله‌هاي خود به آمريكا با مشكلات بيشتري در قياس با گذشته مواجه شده‌اند نگاه خود را به مكزيك دوخته‌اند.
انسداد مرزهاي مكزيك با آمريكا موجب شد با افزايش عرضه كوكائين و ساير مواد افيوني در داخل قيمت اين محصولات رو به كاهش گذارد. يكي از تحقيقات اخير دولت مكزيك در مورد اشاعه مواد مخدر نشان مي‌دهد سن اعتياد كاهش يافته و فاصله بين دفعات استفاده از مواد مخدر رو به كاهش است. تعداد كساني كه مي‌گويند در طول زندگي خود حداقل يكبار از مواد مخدر استفاده كرده‌اند به 5/4 ميليون نفر افزايش يافته كه به مراتب بيشتر آمار 460 هزار نفري معتادان در سال 2002 ميلادي است.
با اين حال به اعتقاد بسياري از كارشناسان غيردولتي آمار واقعي معتادان به مراتب بالاتر از اعداد و ارقامي است كه دولت اعلام مي‌كند چرا كه بسياري از افراد از افشاي اعتياد خود خودداري مي‌كنند و علاوه بر آن آمارگيري از معتادان در دو ايالت به دليل برقراري وضعيت اضطراري انجام نشد.
رشد مصرف مواد مخدر به گشوده شدن جبهه جديدي عليه فيليپه كالدرون، رئيس‌جمهور مكزيك در جنگ با مواد مخدر و قاچاقچيان مواد افيوني تبديل شده است. درگيري بين گروه‌هاي قاچاق مواد مخدر بر ناآرامي‌هاي خياباني افزوده و موجب شده آمار قربانيان جنگ‌هاي خياباني تا اين مقطع از سالجاري ميلادي به حدود 3 هزار نفر بالغ شود.
به اعتقاد كارشناسان، كارتل‌هاي مواد مخدر كه در شرايط عادي هم بر سر مسيرهاي ترانزيت مواد افيوني به بازارهاي بين‌المللي با هم مي‌جنگند، اكنون بر سر كسب حداكثر سهم از بازار داخلي مكزيك به جان هم افتاده‌اند. قتل شهردار يكي از شهرك‌هاي تفريحي نزديك به مكزيكوسيتي، پايتخت به مقاومت او در برابر قاچاقچيان محلي نسبت داده شده است. در سايه خشونت‌هاي مربوط به قاچاقچي‌ها تعداد اجساد بي‌سري كه توسط قاچاقچي‌ها رها مي‌شوند تا درس عبرتي براي سايرين باشند رو به افزايش گذاشته است.
رهبران مكزيك كه از ديرباز وقتي پاي قاچاق مواد مخدر در ميان بود انگشت اتهام را به سوي ايالات‌متحده نشانه مي‌رفتند اكنون به مشكلات داخلي اين كشور اذعان دارند. اعتياد در حالي مي‌رود تا در سراسر مكزيك ريشه بدواند كه اين كشور فاقد ظرفيت‌هاي لازم براي مواجهه با اين پديده شوم است.
در اين ميان بازگشت كارگران مهاجر مكزيكي از ايالات‌متحده كه با جيب‌هاي پرپول و عاداتي نوظهور به كشور بازمي‌گردند بر گستره مشكلات ناشي از اشاعه اعتياد افزوده است.
بدتر آن كه سوداگران مرگ به توليد مواد مخدر صنعتي روي آورده‌اند كه با قيمتي نازل عرضه شده و مضرات آن به مراتب بيشتر از كوكائين است. مقامات محلي در ايالت شمالي سونورا مي‌گويند مصرف مواد مخدر صنعتي از سال 2002 ميلادي تاكنون 4 برابر شده و به امري شايع در بين جوانان و حتي افراد ميانسال تبديل شده است. آنها از اعتياد به مواد مخدر به عنوان جدِ‌ترين چالش فراروي سيستم بهداشتي اين منطقه ياد مي‌كنند.
افزايش تعداد معتادان موجب شده مواد مخدر سهل‌الوصول‌تر از هر زماني در گذشته باشد. در حالي كه سونگ در گذشته براي تهيه كوكائين ناچار بود راهي طولاني را برود تا به فروشنده‌ها دسترسي پيدا كند اكنون اين مواد را در همه نقاط شهرهاي بزرگ مي‌توان تامين كرد.
كالدرون با مقابله با اين پديده خواستار تغيير نگرش به معتادان و خرده‌فروشان مواد شده است و پيشنهاد داده اين افراد در صورت دستگيري به جاي زندان به اردوگاه‌هاي كار اجاري فرستاده شوند. اين تمهيد فشارها به نيروي پليس را كه به دليل درگير بودن ارتش در جنگ با بزهكاران با مشكل مواجه است، كاهش خواهد داد.
منتقدان اين رويكرد مي‌گويند با اجرايي شدن آن اعتياد و خرده‌فروشي مواد مخدر ديگر جرم تلقي نخواهد شد و همين مساله به شكستن هر چه بيشتر قبح اعتياد كمك مي‌كند. در نقطه مقابل موافقان طرح تاكيد دارند علاوه بر نكات مثبتي كه در طرح وجود دارد گزينه ديگري در مقابله با اشاعه اعتياد وجود ندارد.
دولت كه حتي براي تامين بودجه ساخت 130 مركز جديد بازپروري با چالش مواجه است چاره‌اي جز پيگيري اين طرح‌ها با حداكثر قدرت ندارد.
اشاعه اعتياد به افزايش بزهكاري منجر شده است. جاناي راموس، دختر 22 ساله‌اي از اهالي مكزيكوسيتي، پايتخت اولين بار در حدود 4 سال قبل به مصرف كراك روي آورد. كم‌كم مصرفش بالا رفت و لازم بود هر روز 15 بار كراك بكشد كه هزينه هر بار مصرف 5 دلار بود.
او كه كارش را به دليل اعتياد از دست داده بود به دست ‌فروشي گردن‌بندهاي زينتي روي آورد اما چون درآمدش كفاف نيازهايش را نمي‌داد در عين حال به دزدي گوشي تلفن همراه و كيف‌قاپي مي‌پرداخت. او كه باز هم قادر نبود پول كافي راي مصرف كراك را فراهم كند به تن‌فروشي روي آورد و گاه تا 5 بار در روز خود را به مشترياني كه نمي‌شناخت، عرضه مي‌كرد.
داستان سونگ و راموس نمادي از فاجعه‌اي است كه مكزيك در حال تجربه آن است. فاجعه‌اي كه به واسطه سهل‌الوصول شدن مواد مخدر و ارزاني اين مواد به وجود آمده است.