اخبار داخلی گزارش ويژه آتيلا پسياني: تئاتر ايران بدون پول و سالن سيستماتيك نمي‌شود

ایسنا , يكشنبه 9 مهر 1385

آتيلا پسياني: تئاتر ايران بدون پول و سالن سيستماتيك نمي‌شود

آتيلا پسياني گفت: گروه تئاتر بازي كه حدود 17 سال است، مسوليت آن را برعهده دارم در حوزه تئاتر تجربي Experimental) و نه به معناي تئاتر تجربه كردن، فعاليت دارد.

توليد تئاتر هم‌اكنون سيستماتيك نيست و به جاي فكر كردن به رشد تئاتر تنها به توليد كمي آن مي‌انديشيم.
آتيلا پسياني، سرپرست گروه تئاتر "بازي" كه در پنجمين نشست كانون كارگردان خانه تئاتر صحبت مي‌كرد با بيان اين مطلب و با اشاره به زمينه‌هاي شكل‌گيري و نوع فعاليت گروه تئاتر "بازي" گفت: گروه تئاتر بازي كه حدود 17 سال است، مسوليت آن را برعهده دارم در حوزه تئاتر تجربي Experimental) و نه به معناي تئاتر تجربه كردن، فعاليت دارد.
وي گفت: تئاتر تجربي كه مورد نظر ما است كاملا شكل يك حركت و نهضت نمايشي را دارد و فقط به توليد تئاتر فكر نمي‌كند، بلكه به تاثيرگذاري در حركت تئاتر هم مي‌انديشد و در اين مسير "شكل‌گرايي" تئاتر تجربي پيشتر از همه مورد توجه ما است.
وي با اشاره به سه حوزه‌اي كه گروه تئاتر "بازي" فعاليت خود را در آنها متمركز كرده است، گفت: يك‌دسته از نمايشهاي گروه ما كاملا مدرن، دسته‌اي ديگر از آن تركيبي از هنرهاي مختلف (Multi media) و دسته‌ي سوم نمايشها كاملا شرقي هستند و با اين سه شيوه‌ي نگرش، گروه تئاتر "بازي" تا به امروز پيش از 50 نمايش را با حضور كارگردان عضو گروه به صحنه برده است.
وي سپس به تجربه‌هاي اخير گروه تئاتر "بازي" اشاره كرد و گفت: در طي شش ساله اخير به صورت مستمر به نوعي از نمايش كه به زبان بدن توجه دارد، تمركز كرده‌ايم و در اين حوزه به نتايج خوبي هم رسيده‌ايم هرچند كه پيش از اين نيز به همراه مريم كاظمي و بهرام عظيم‌پور تجربه‌هاي پراكنده‌اي از اين دست داشته‌ايم.
پسياني فعاليت در اين حوزه را توامان سخت و شيرين دانست و گفت: اين تجربه براي گروه تا حدودي سخت بود، چون ما مجبور بوديم كه يكي از راحت‌ترين و در دسترس‌ترين پارامترهاي معمول و در دسترس تئاتر را از تمرينهايمان حذف كنيم و به جاي ساختن قصه با كلام، آن را با بدنمان بسازيم كه قطعا در شروع براي گروه سخت بود ولي به مرور تبديل به يك ايده‌ي شيرين و لذت‌بخش شد.
اين كارگردان تئاتر در ادامه صحبتهاي خود به حضور گروه تئاتر "بازي" در جشنواره‌هاي بين‌المللي اشاره كرد و افزود: سيستم كاري ما خيلي ساده است، چون ما همان كارهايي را كه در ايران اجرا كرده‌ايم، به همان شكل و از طريق نامه و ارسال فيلم‌هاي آن كار بر جشنواره‌هاي مختلف جهاني معرفي مي‌كنيم و جوابهايي مي‌گيريم كه البته در ابتداي اين حركت، بارها جواب منفي گرفتيم ولي از دوره‌هايي كه جوابهاي مثبت

	" تئاتر تجربي كه مورد نظر ما است كاملا شكل يك حركت و نهضت نمايشي را دارد و فقط به توليد تئاتر فكر نمي‌كند، بلكه به تاثيرگذاري در حركت تئاتر هم مي‌انديشد و در اين مسير "شكل‌گرايي" تئاتر تجربي پيشتر از همه مورد توجه ما است... "

را دريافت كرديم، اين روند تبديل به يك سيستم و جريان براي ما شد.
هر چند كه متاسفانه انعكاس اين اخبار در مطبوعات گسترده نبوده و بعضا هم عده‌اي سعي داشته‌اند كه شكل آن را مخدوش كنند و اصرار دارند كه بگويند اين سفرها از سوي مركز هنرهاي نمايشي صورت گرفته است، در صورتي كه اينگونه نيست.
وي، گفت: شيوه‌ي كاري گروه تئاتر بازي كاملا خانوادگي است و من معمولا مثل پدر با گروه برخورد مي‌كنم و كمتر رابطه‌اي چون كارگردان را با گروهم دارد و فكر مي‌كنم كه موفقيت و حركت ما در داخل و خارج هم ناشي از اين رويه باشد.
كارگردان نمايش "تلخ مثل عسل" سپس درباره‌ي نگاه خود به مقوله توليد تئاتر در كشور و راهكارهاي اين حوزه، گفت: اساسا معتقدم كه تئاتر ايران خيلي سيستماتيك نيست، چون ما هنوز دو پارامتر اصلي تئاتر يعني سالن و پول كافي را نداريم.
وي اضافه كرد: اگر اين دو فاكتور اصلي فراهم شود، تازه در جريان توليد تئاتر بايد به عوامل ديگري چون سرعت، برنامه ريزي،‌تفكر، ‌نيروي انساني و … بپردازيم، در حاليكه در كشور ما و در كل پايتخت 13 ميليوني، حتي تعداد سالنهاي نمايش به تعداد انگشتان دست هم نمي‌رسد و در عين حال با تعداد بي‌شماري آدم روبرو هستيم كه مي‌خواهند كار كنند و اينها حتي گروه هم ندارند.
پسياني با تاكيد بر كار گروهي و حساسيت حضور گروه‌هاي تئاتري در اين سيستم ‌گفت: متاسفانه در حوزه‌ي تئاتر ايران تعداد گروه‌هاي ثابت تئاتري خيلي اندك است و بسياري از آنها كه فكر مي‌كنند گروه دارند، در اشتباه هستند. چون يك گروه تئاتري بايد فاكتورهايي را داشته باشد.
وي در اين رابطه، گفت: يك گروه مي‌بايستي كارگردان، نويسنده، شوراي تصميم‌گيري، دراماتورژ، مديريت واحد،‌ طراح لباس و صحنه مترجم داشته باشد و در عين حال حداقل 4 تا 5 بازيگر ثابت عضو آن باشند كه متاسفانه اين رويه در تئاتر كاملا مخدوش شده است و مسوولان هم ميان گروه‌هاي تئاتري و ساير افراد تفاوتي قائل نمي‌شوند.
وي نگرش گروهي را يكي از راههاي ايجاد توليد سيستماتيك دانست و گفت: بدون كار گروهي تئاتر رشد نمي‌كند، در حالي كه متاسفانه امروزه ما به جاي فكر كردن به رشد تئاتر تنها به توليد كمي آن توجه مي‌كنيم.
كارگردان نمايش "گنگ خوابديده"‌ سپس به طرح استقرار گروه‌هاي تئاتري اشاره كرد و گفت: اين طرح را ما چند سال پيش به مديريت وقت پيشنهاد داديم و فكر مي‌كرديم كه در صورت پياده شدن آن وضعيت توليد تئاتر تا حدي بسامان مي‌شود در حالي كه با توضيحات دشمنان دانا و دوستان نادان اين طرح كاملا مخدوش شد.
وي توضيح داد: طي بررسي‌هاي اجمالي كه انجام داديم، ليستي پيشنهادي از 44 گروه، شبه گروه و آدمهايي كه تك نفره كار مي‌كنند، در آورديم و و قرار شد تا در هر سالن دو گروه به صورت ثابت و آزمايشي مستقر شوند و آنها از هشت گروه ديگر كه هم سياق با شيوه‌هاي كاري خودشان بودند دعوت به كار كنند و يك گروه مي‌توانست طي يك سالن، يك بار و يك ماه اجرا برود و در واقع با پياده كردن اين طرح ما هم به تشكيل گروه‌هاي تئاتري مي‌انديشيد و هم به سالنهاي نمايشي هويت مي‌داديم و تماشاگري كه بعد از چند بار به تئاتر شهر مي‌آمد، كاملا مي‌دانست كه در هر سالن چه نوع كاري اجرا مي‌شود.
وي ادامه داد: اين طرح قرار بود به صورت آزمايشي و فصلي پياده شود و در واقع يك نوع آزمون و خطا براي رسيدن به نحوه‌ي اداره‌ي سالنها بود كه همواره در سيستم تئاتري ما پر از نقض بوده ولي به دليل انعكاسهاي منفي كه از آن ديدم، اين طرح را رها كرديم. در حالي كه به شخصه معتقدم كه ما در جريان فعلي تئاتر نياز به يك دوره‌ي آزمون و خطا داريم كه احتياج به از خود گذشتگي اهالي تئاتر دارد تا يك رقابت سالم را به جنگ ناسالم

	" اين طرح را ما چند سال پيش به مديريت وقت پيشنهاد داديم و فكر مي‌كرديم كه در صورت پياده شدن آن وضعيت توليد تئاتر تا حدي بسامان مي‌شود در حالي كه با توضيحات دشمنان دانا و دوستان نادان اين طرح كاملا مخدوش شد... "

بدل نكنند.
وي در ادامه به دومين طرح كه در آن دوره براي توليد تئاتر مطرح شد، اشاره كرد و گفت: پيشنهاد بعدي، انتخاب مديران هنري موقت براي سالنهاي موجود تئاتر بود تا آن را تبديل به يك شوراي زيبايي شناسي در تئاتر شهر بكند و مدير تئاتر شهر هم در آن شورا قرار بگيرد كه اين طرح در واقع مجموعه‌ي تئاتر شهر را از حالت روزمرگي خارج مي‌كرد و به يك شكل پيش رونده نزديك مي‌كرد، كه البته اين اتفاق هم نيافتاد.
پسياني در ادامه اين نشست به ديگر معضلات پيش روي تئاتر ايران اشاره كرد و گفت: طي سفرهايي متعددي كه داشته‌ام، متوجه شده‌ام كه ما به لحاظ نيرو و استعداد كم نداريم و تنها مشكل اساسي ما درحوزه‌ي امكانات است، به عنوان مثال در اين سيستم پيش رونده‌ي تئاتر به خودمان زحمت اين را نمي‌دهيم كه نشريات تخصصي تئاتر يا فيلم‌هاي روز تئاتر دنيا دسترسي پيدا كنيم.
وي اضافه كرد: متاسفانه در اين سيستم ما حتي يك نشريه تخصصي قابل قبول هم براي تئاتر نداريم و آنچه كه به صورت گاهنامه و با ابعاد كم منتشر مي‌شوند هم كارهاي تخصصي نيستند و اين معضلات به اعتقاد من به معني از دست دادن فرصتهاي تئاتر و از دست دادن آدمهاي با استعداد است.
كارگردان نمايش "قابيل" سپس به وضعيت آموزش و پرورش و تاثير انساني، در رشد تئاتر اشاره كرد و گفت: مادامي كه آموزش و پرورش واحد تئاتر را هم به مانند كلاس نقاشي و ورزش در ساعتهاي درسي دانش آموزان نمي‌گنجد ما نمي‌توانيم توقع سامان يافتن سيستم تئاتري را داشته باشيم، چون اين بچه‌ها از همان زمان براي ديدن و فهميدن تئاتر تربيت نمي‌شوند، در حالي كه اين روش در تمام دنيا به يك سيستم معمول تبديل شده است.
پسياني در بخش ديگري از جلسه در پاسخ به راهكارهاي خصوصي سازي در تئاتر ايران، گفت: در حال حاضر تنها تهيه كننده تئاتر در ايران، مركز هنرهاي نمايشي است درحاليكه ما به عنوان فعالان تئاتر همواره به دنبال رسيدن به يك تئاتر خصوصي بوده‌ايم كه ساده‌ترين روش آن جذب اسپانسر است و گروه تئاتر "بازي" در اين حوزه فعاليت‌هاي زيادي كرده است ولي اتفاق عجيبي كه مي‌افتد اين است كه تمامي اسپانسرها نگاه متفاوت و غريبي به تئاتر دارند و اين مسئله به اقتصاد تئاتر بر مي‌گردد، چون تئاتر ما هيچگاه اقتصادي نبوده و اين اسپانسرها هم نمي‌دانند كه پولشان را براي چه چيز مي‌دهند و اين پول به كجا مي‌رود.
وي خاطرنشان كرد: ما فعاليتهاي وسيعي انجام داديم از كمك براي ساخت دكور تا حمايت مالي و گرفتن امكانات براي اجراي يك نمايش اقدام كرديم. تا حداقل سرمايه‌هاي كوچكي را به سمت تئاتر بياوريم ولي متاسفانه اين اتفاق نيافتاد و هر اسپانسري در قدم نهايي به عقب برگشت.
پسياني دومين راه در جهت خصوصي سازي در تئاتر مي انجامد، پيدا كردن سرمايه‌گذاراني است كه زمينهايي را بخرند و يك طبقه آن را تالار بسازند و در طبقه‌هاي بعدي آن را تجاري كنند و با اين روش ما مي‌توانيم در اقصي نقاط شهر تالارهاي كوچك نمايشي را احداث كنيم.
وي گفت: مادامي كه ما به ساخت مجموعه‌ي تئاتر شهر دوم و يا سالني مشابه تالار وحدت مي‌انديشيد، به چيزي نخواهيم رسيد چون هميشه سنگ بزرگ علامت نزدن است. از طرفي ما در حال حاضر احتياج به ساخت سالنهاي چندتايي در اقصي نقاط شهر داريم كه ظرفيتهاي 180 تا 200 نفر داشته باشند و مجموعه‌ي اين سالنهاي كوچك است كه ما را پيش مي‌برد.
لازم به ذكر است كه در اين نشست قرار بود امير دژاكام نيز حضور داشته باشد كه حضور پيدا نكرد. اما كارگردانان ديگري همچون رضا حامدي‌ خواه، جواد پيشگر، كيومرث مرادي، ايرج راد، مسعود موسوي، سهراب سليمي، كمال‌الدين شفيعي و … حضور داشتند.