اخبار داخلی فرهنگ و هنر چنته خالی تلویزیون و مخاطبان انزواطلب!

سه شنبه 27 مرداد 1383

چنته خالی تلویزیون و مخاطبان انزواطلب!

آیا تولیدات جادویی تلویزیون می‏تواند اوقات فراغت مخاطبان جوان این رسانه را پر کند؟

هر ساله با شروع فصل تابستان، تلویزیون سعی دارد با تولید و پخش برنامه‏هایی متنوع در قالب فیلم، سریال، برنامه‏های فرهنگی و هنری و مسابقاتی که بیشتر جنبه سرگرمی دارد، به نوعی لحظات فراغت مخاطبانش، خصوصا قشر جوان و نوجوان را پر کند.
اگر چه تلویزیون همیشه سعی داشته قبل از شروع فصل تعطیلات با یک برنامه‏ریزی از پیش تعیین شده به استقبال این ایام رود؛ اما معمولا عملکردش مورد انتقاد بوده است. انتقاد از سوی بیننده و کسانی که جزو برنامه‏سازان و مهره‏های شکل‏گیری برنامه‏های این رسانه به شمار می‏آیند که البته این انتقادها نشان از مسئولیت خطیر دست اندرکاران تلویزیون دارد و نقشی که این رسانه زنده و فراگیر در سر و سامان دادن دلمشغولی‏ها ودغدغه‏های روزمره مردم برعهده دارد و بعد بحث پرکردن اوقات فراغت جوانان که در زیر مجموعه این مهم تعریف می‏شود.
طی تحقیقاتی که سازمان ملی جوانان در خصوص نقش تلویزیون در پر کردن اوقات فراغت مردم انجام داده است جوانان ایرانی 82 درصد از زمان اوقات فراغت خود را به دلیل روحیه انزوا طلبی و جمع گریزی به تماشای تلویزیون می‏نشینند. در بخشی دیگر از تحقیقات سازمان ملی جوانان در خصوص آسیب شناسی اوقات فراغت آمده است: متاسفانه یکی از مهمترین آفت‏های برنامه‏های فرهنگی که قصد پر کردن اوقات فراغت جوان‏ها و نوجوان‏ها را دارد، «عرضه محوری به جای تقاضا محوری» است. در مورد علایق و نیاز مردم، خصوصا جوانان لازم است که بر اساس تحقیقات گسترده و با رویکرد «تقاضا محوری» اوقات فراغت آنها پر شود و...
اینکه تلویزیون با چه نگاهی یعنی «عرضه محوری» یا «تقاضا محوری» برنامه‏هایش را به روی آنتن می‏فرستد، بحث مفصلی است که تبعا باید از دید مسئولان گروه‏های مختلف برنامه‏ساز تلویزیون مورد بررسی قرار بگیرد؛ اما شق دیگر این مقال متوجه مخاطبان این رسانه‏ جادویی

	" برنامه‏های تلویزیون باید جوابگوی، خواسته‏ها و تمایلات نسل جوان باشد... "

است که هر روز دامنه انتظاراتشان گسترده می‏شود و نسبت به گذشته با نگاه عمیق‏تری عملکرد تلویزیون را هدف قرار می‏دهد. در خصوص کارکرد تولیدات تلویزیون با موضوع پرکردن اوقات فراغت جوان‏ها با تنی چند از برنامه‏سازان تلویزیون به گفت و گو نشسته‏ایم که در ادامه می‏آید.
تلویزیون باید وضعیت حال کشور را نقد کند.
جهانگیر الماسی با اشاره به مضامینی که دستمایه تولیدات داستانی تلویزیون است، می‏گوید: به نظر من در خصوص انتخاب یک موضوع مخاطب پسند برای یک فیلم یا مجموعه تلویزیونی بهتر است به جای بررسی مسائل گذشته و پرداختن به رویاها، بیشتر به نقد وضعیت حال کشور پرداخته شود. خلاء نقد موقعیت امروز کاملا در تولیدات در حال پخش تلویزیون مشهود است، کما اینکه این نوع نقد در برنامه‏های خبری و گزارشی به طور قابل ملاحظه‏ای افزایش یافته است؛ اما این کافی نیست و رویکرد مورد نظر باید به هنر نمایش ما نیز بسط داده شود، چرا که به اعتقاد من تلویزیون به عنوان یک رسانه ملی تعهدات تاریخی و اجتماعی پیچیده‏ای بر دوش دارد.
وی افزود:طی سال‏های اخیر به دلیل تدابیر و سرمایه‏گذاری‏های جدی فاصله سطح کمی و کیفی تولیدات تلویزیون بین تهران و شهرستان‏ها کم شده است که البته این امکان بروز به خاطر برنامه‏ریزی‏ها، مدیریت و توجه به هویت بومی از طرف مهندس ضرغامی است.
الماسی که از اعضای هیات انتخاب دوازدهمین جشنواره تولیدات رادیویی و تلویزیونی مراکز صدا و سیما نیز بوده است، با بیان این مطلب که میل به خوب بودن در آثار شهرستانی‏ها بر بودجه کم و کمبود امکانات فائق آمده است، گفت: در برخی از زمینه‏ها تولیدات استان‏ها نسبت به سال‏های گذشته گام‏های کوتاه‏تری برداشته است که البته این به معنای «پس رفت» نیست، زیرا در پس این فعالیت‏ها، یک برنامه‏ریزی بلند مدت از سوی مسئولان وجود داشته است که در آینده باید نقد شوند.
تولیدات تلویزیونی باید بر اساس نیاز مردم باشد.
در سال‏های اخیر به لحاظ افزایش شبکه‏ها و نیاز به پرکردن ساعات پخش، حجم تولیدات از نظر کمی رشد بسیاری کرده است، به همین علت آثارمشابه و تکراری به چشم می‏خورد.
پروانه معصومی، بازیگر سینما و تلویزیون با اشاره به پخش سریال‏های تکراری از تلویزیون، از جمله «خانه پدری»

	" برای جذب مخاطب جوان، باید ایده‏های تازه‏ای به برنامه‏های فرهنگی، هنری و ورزشی تلویزیون تزریق شود... "

و «در پناه تو» گفت: تلویزیون در بین مردم شهرهای کوچک و روستاها بخش مهمی از زندگی آنها را تشکیل می‏دهد.
خصوصا جوان‏ها که قشر وسیعی از مخاطبان تلویزیون هستند. پخش برنامه‏های تکراری نه تنها در شبکه‏های سراسری و شبکه تهران به چشم می‏آید که در شبکه‏های استانی هم معمول شده است. شبکه‏های استانی بهتر است به جای تقلید از شبکه‏های سراسری و ارائه اطلاعات از زندگی شهری، برنامه‏هایی را تولید کنند که نیاز مردم شهرهای کوچک و روستا باشد. معصومی با اشاره به اینکه تلویزیون در فصل تابستان مخاطبان بیشتری دارد و لازم است به کمیت و کیفیت برنامه‏هایش بیشتر بها بدهد، اظهار داشت: به نظر من تلویزیون باید بر اساس نیاز مخاطبش برنامه‏سازی کند.
اهمیت این موضوع در عرصه برنامه‏های شبکه‏های استانی بیشتر به چشم می‏آید. اشراف بر جامعه شناسی مطابق با آئین‏ها و فرهنگ‏های بومی از الزامات برنامه‏سازی در شبکه‏های استانی است. مراکز صدا و سیما اگر به استفاده از جاذبه‏های تاریخی، زیست محیطی و مناطق مختلف کشور، برنامه تولید کنند، میزان موفقیتشان چشمگیرتر خواهد بود.
برنامه‏های تلویزیون برای جوانان جذاب نیست.
برنامه‏های تلویزیون باید جوابگوی، خواسته‏ها و تمایلات نسل جوان باشد.
اسماعیل عفیفه، تهیه کننده مجموعه تلویزیونی «خانه‏ای در تاریکی» ضمن بیان این مطلب گفت: اگر توجه جوانان به طرف برنامه‏های ماهواره بیشتر شده به خاطر این است که فضای برخی برنامه‏های تلویزیونی برای نسل جوان جذاب به نظر نمی‏رسد.
عفیفه با اشاره به انتظاراتی که برنامه‏سازان تلویزیون از مدیریت جدید این رسانه دارند، گفت: آقای ضرغامی تجربه کار در این رسانه را دارد و با مسائل و مشکلاتی که بر سر راه تولیدات تلویزیون وجود دارد، کاملا آشنا است، بنده به عنوان یک برنامه ساز، انتظار دارم ایشان با وسواس بیشتری بر تولیدات تلویزیون نظارت داشته باشند. آثار نمایشی کارهای پر مسئولیتی هستند، به نظرم باید از کسانی که در این عرصه حرفه‏ای هستند، دعوت به کار شود.
وی در ادامه با اشاره به نقش فیلم‏ها و سریال‏های تلویزیونی در جذب بیننده‏های جوان گفت: طی چند سال گذشته اعمال بوروکراسی در تلویزیون دست و پا گیر شده است؛ اما حقیقت این است که ما نمی‏توانیم برنامه‏سازی را کاملا در قالب ضوابط از پیش تعیین شده قرار دهیم. امیدوارم بعد از این وضعیتی پیش بیاید که تهیه کننده‏ها و کارگردان‏ها در عرصه

	" خش تئاترها به صورت سریال از تاثیر گذاری آثار می‏کا هد و بهتر است، متونی برای تولید انتخاب شوند که قابلیت پخش تک قسمتی و یا تک اپیزودی را داشته باشند... "

انتخاب موضوع و به تصویر کشیدن آن دستشان باز باشد.
برای جذب جوانان به تلویزیون فکر تازه‏ای باید کرد.
برای جذب مخاطب جوان، باید ایده‏های تازه‏ای به برنامه‏های فرهنگی، هنری و ورزشی تلویزیون تزریق شود. خسرو معصومی، کارگردان سینما و تلویزیون ضمن بیان این مطلب، با نگاهی امیدوارانه به مدیریت عزت الله ضرغامی گفت: با آمدن آقای ضرغامی، امیدواریم مسئولان که در گروه‏های برنامه‏سازی شبکه‏های مختلف سیما فعالیت دارند با نگاه عمیق تری درصدد دست یافتن به اهداف رسانه تلویزیون وجذب مخاطب باشند، متاسفانه در بخش فرهنگی، تلویزیون نگاه سردستی به برنامه‏سازی دارد.
وی افزود: یکی از سوژه‏هایی که مورد پسند نسل جوان جامعه ماست و از طریق آن می‏توانیم به طور غیر مستقیم مسیر درست زندگی را به جوانان نشان دهیم موضوع «عشق» است. موضوعی که تلویزیون از مطرح کردنش پرهیز دارد، به نظر من نیاز مخاطب جوان تلویزیون طرح مسائل اجتماعی و به تصویر کشیدن آثاری داستانی با موضوع مورد علاقه و توجه آنها است. نمونه‏اش برنامه «صندلی داغ» و «هزار راه نرفته» که بسیار پرمخاطب نشان داد.
کارگردان مجموعه تلویزیونی «سیب ترش» در پایان اظهار داشت: طی سال‏های اخیر، برنامه‏های موفق و مفید تلویزیون به تعداد انگشتان دست بوده است. برنامه‏های نمایشی نیازمند مجموعه‏های داستانی چون «هزاران چشم» است. صدا و سیما برای جذب مخاطب جوان و از طرفی پر کردن اوقات فراغت آنها بهتر است به جای تولید انبوه برنامه‏های طنزی که سطح سلیقه را پایین می‏آورد یا مجموعه‏های تاریخی – مذهبی که‏ هزینه و زمان زیادی صرف تولید آن می‏شود روی فیلم‏ها و مجموعه‏هایی که مضمونی اجتماعی دارد، سرمایه‏گذاری کند.
تئاترهای پخش شده از تلویزیون، امروزی نیست.
ایرج راد عمده انتقادش متوجه تولید و پخش تله تئاترهای تلویزیونی است، وی در این باره می‏گوید: امروزه جای تئاتر تلویزیونی در میان برنامه‏های صدا و سیما به شدت خالی است و آثار تئاتری که از تلویزیون پخش می‏شوند، آثار امروزی نیستند. تله تئاتری که از تلویزیون پخش می‏شود، همگی از شیوه‏های قدیم پیروی می‏کنند در حالی که با پیشرفت تکنیک و شیوه‏های جدید و بهره‏گیری از تکنولوژی امروز تله تئاتر می‏تواند از جذابیت بیشتری برخوردار شود.
وی افزود: پخش تئاترها به صورت سریال از تاثیر گذاری آثار می‏کا هد و بهتر است، متونی برای تولید انتخاب شوند که قابلیت پخش تک قسمتی و یا تک اپیزودی را داشته باشند. در کنار سریال‏های قرص و محکمی که در صدا و سیما تولید می‏شود، آثاری به چشم می‏خورد که با دیگر تولیدات به لحاظ کیفی همسطح نیستند. راد، یکی از مهمترین دلایل این مسئله را، مشکلات مالی مجموعه‏های در حال ساخت دانست و ایجاد تعادل در روند تولید را یادآور شود.