شل شدن دريچه تحتاني مري با واسطه عواملي مانند استرس‌هاي عصبي، عوامل تغذيه‌اي، افزايش سن و چاقي موجب برگشت اسيد از معده به مري و ايجاد علايم رفلاكس مي‌شود.
دكتر نجمه آل طاها، فوق تخصص گوارش، در گفت‌و‌گو با خبرنگار بهداشت و درمان خبرگزاري دانشجويان ايران (ايسنا)، با بيان اين كه به طور طبيعي دريچه ميان مري و معده بايد بسته باشد و تنها هنگام بلع اين دريچه باز مي‌شود، گفت: در بيماري رفلاكس نقص در عملكرد اين دريچه موجب مي‌شود كه اسيد معده به طور غير طبيعي، بيش از حد از معده به مري برگشت داده شده و باعث ايجاد آسيب مخاطي در مري شود.
وي، سوزش سر دل تا پشت جناق سينه، ايجاد حالت ترش كردن به صورت برگشت مايع تلخ از معده به دهان را از علايم اصلي رفلاكس عنوان كرد و ادامه داد: گاهي دشواري در بلع مي‌تواند از علايم رفلاكس باشد. در صورت وجود اين علايم حتي بدون انجام آندوسكوپي، تشخيص بيماري رفلاكس ظاهر مي‌شود.
دكتر آل طاها با بيان اين كه رفلاكس در افرادي كه برگشت اسيد شبانه دارند، سبب ايجاد اختلالات خواب مي‌شود، گفت: گاهي علايم تنفسي، سرفه‌ها و گرفتگي‌هاي صدا در هنگام صبح مي‌تواند علايمي از برگشت اسيد معده به مري و رفلاكس باشد.
وي با بيان اين كه بيماري رفلاكس بعد از بيماري‌هاي اعصاب و روان در رده دوم بيماري‌ها براي كاهش كيفيت زندگي معرفي شده‌ است، گفت: شيوع رفلاكس در كشورهاي غربي 10 تا 20 درصد و در كشورهاي آسيايي 5 درصد گزارش شده است. اين در حالي است كه در كشور ما به علت گرايش به سمت غذاهاي آماده، عادت‌هاي تغذيه‌اي نادرست و استرس‌هاي محيطي، شيوع رفلاكس حدود 25 تا10 درصد گزارش مي‌شود.
اين فوق تخصص گوارش با بيان اين كه شل شدن دريچه تحتاني مري با واسطه استرس‌هاي محيطي و عوامل تغذيه‌اي موجب برگشت اسيد از معده به مري مي‌شود، ادامه داد: در صورتي كه فشار دريچه مري از حد طبيعي (10 تا 3 ميلي‌متر جيوه) پايين‌تر باشد اين امر موجب برگشت اسيد معده مي‌شود. همچنين اگر فشار دريچه مري بين 5 تا 10 ميلي متر جيوه باشد فرد با انجام حركاتي مانند خم شدن و محكم بستن كمربند دچار برگشت اسيد مي‌شود. در صورتي كه اين فشار پايين‌تر از 5 ميلي متر جيوه باشد بدون حركات و انقباضات شكمي، برگشت اسيد از معده به مري صورت مي‌گيرد.
وي، فتخ ناحيه معده به مري را از ديگر عوامل ايجاد رفلاكس دانست و ادامه داد: از آن جا كه بزاق حالت قليايي دارد و در صورت وجود اسيد در مري آنرا خنثي مي‌كند، اختلال در ترشح بزاق مي‌تواند ايجاد رفلاكس كند. همچنين اختلال در پاك شدن اسيد در مري و تاخير در تخليه معده در افرادي كه حركات معده كند است، فرد را مستعد ابتلا به رفلاكس مي‌كند.
دكتر آل طاها مسائل فيزيولوژيك را از ديگر عوامل زمينه‌اي ايجاد رفلاكس دانست و افزود: در ابتداي بارداري هورمون‌هاي بارداري بر دريچه مري تاثير گذاشته و علايم رفلاكس را تشديد مي‌كند. همچنين در اواخر بارداري به علت رشد جنين و فشاري كه به معده اعمال مي‌شود، دريچه مري شل شده و رفلاكس ايجاد مي‌شود.
اين فوق تخصص گوارش، افزايش سن، چاقي، مصرف سيگار و الكل را از عوامل تاثير گذار بر حركات مري دانست و ادامه داد: افزايش فشارهاي داخل شكمي مانند استفاده از لباس‌هاي تنگ يا بستن محكم كمربند، رفلاكس را تشديد مي‌كند. همچنين بلافاصله دراز كشيدن بعد از غذا و خوردن سريع غذا ممكن است باعث ايجاد بيماري رفلاكس شود.
وي همچنين گفت: استفاده از غذاهاي پرچرب، فلفل، نوشابه‌هاي گازدار، قهوه، شكلات، كاكائو و چاي پررنگ از تشديد كننده‌هاي رفلاكس به شمار مي‌روند.
دكتر آل طاها از عوامل عصبي به عنوان مهمترين علل بروز رفلاكس ياد كرد و افزود: استرس‌هاي عصبي شديدا باعث بروز علايم سوزش سردل و رفلاكس مي‌شوند، به طوري كه گفته مي‌شود به دنبال استرس‌هاي عصبي، ترشح اسيد معده افزايش يافته و حساسيت مري به اسيد معده را سبب مي‌شود. به طور كلي استرس، اضطراب و حالت‌هاي افسردگي با بروز علايم رفلاكس رابطه مستقيم دارد.
وي در توضيح عوارض برگشت طولاني مدت اسيد معده به مري، گفت: برگشت طولاني مدت اسيد معده به مري در موارد شديد منجر به ايجاد زخم در انتهاي مري شده كه به تدريج با ترميم زخم‌ها ممكن است باعث ايجاد تنگي در ناحيه انتهاي مري شود. در نهايت برگشت طولاني مدت اسيد ممكن است باعث تغيير مخاط مري شده و مخاط مري را مستعد ابتلا به سرطان مي‌كند.
وي با بيان اينكه درمان رفلاكس با توجه به علت ايجاد كننده آن متفاوت است، گفت:‌ بهترين درمان استفاده از داروهاي ضد اسيد و مهار كننده اسيد است كه بايد به مدت طولاني استفاده شود. گاهي افرادي كه به شل شدن گذراي دريچه مري مبتلا هستند، با دوره‌هاي درماني سه تا شش ماهه، علايم رفلاكس كاهش مي‌يابد.
دكتر آل طاها رفلاكس را از جمله بيماري‌هاي مزمن دانست و گفت: رفلاكس حتي در صورت درمان، بر اثر استرس، اضطراب و تغذيه نادرست قابل برگشت است.
وي با بيان اينكه در درمان رفلاكس بيشتر از درمان‌هاي طبي استفاده مي‌شود و در موارد خاصي جراحي به كار گرفته مي‌شود، گفت: ‌در درمان‌هاي جراحي به منظور جلوگيري از برگشت اسيد معده به مري، انتهاي مري تنگ‌تر مي‌شود كه اين درمان صد در صد موفقيت آميز نيست. به طور كلي در درمان رفلاكس، داروهاي كاهش اسيد به كار گرفته مي‌شود.