نسترن صائبی-30 سال پيش در تاريخ سوم مه 1978، گري توئرك، نماينده بازار‌يابي شركت تجهيزات ديجيتالي (DEC)، براي تبليغ خط توليد كامپيوتر‌هاي Decsystem-20 ايميلي را به حدود 393 نفر ارسال كرد. توئرك هيچ‌گاه فكر نمي‌كرد كه روزي به عنوان پدر هرزنامه‌نگاري شناخته شود، پديده‌اي كه امروز موي دماغ كاربران اينترنتي شده است.
در آن زمان نه اين ايميل‌هاي بي‌مصرف، به عنوان اسپم معروف بودند و نه اينترنت، چيزي بود كه امروزه هست.
در آن زمان آرپانت توسط محققان دانشگاهي و مراكز نظامي ايالات متحده راه‌اندازي شده و مورد استفاده قرار مي‌گرفت.
برد تمپلتون (Brad Templeton)، رييس انجمن يافته‌هاي الكترونيكي و كسي كه تاريخچه اينترنت را جمع‌آوري مي‌كند، مي‌گويد: در آن زمان افراد بسياري از سيستم‌هاي آرپانت براي ارسال پيغام‌هاي زياد استفاده مي‌كردند، ولي تفاوت توئرك اين بود كه وي با هدف تبليغاتي و اقتصادي، اين كار را انجام داد. وي مي‌افزايد: توئرك يك ايميل ساخت و به گروه كوچكي از افراد كه در آن زمان به شبكه متصل بودند، ارسال كرد. ايميل در آن جامعه كوچك منتشر شد و مثل بمب صدا كرد. ولي اين اتفاق تا ده سال بعد، ديگر تكرار نشد و در حقيقت پس از هرزنامه توئرك تا مدت‌هاي مديد، اسپمي منتشر نشد، تا اوايل دهه 1990 كه اين تجربه دوباره تكرار شد.
در اين سال‌ها، بازاريابان با جمع‌آوري آدرس‌هاي ايميل كاربران، شروع به فرستان هرزنامه‌هاي خود به افراد سرتاسر دنيا كردند.
اولين هرزنامه‌اي كه توجه بسياري از كاربران جهان را به خود جلب كرد، ايميل دو وكيل اهل آريزونا با نام لارنس كانتر و مارتا سيگل در سال 1994 بود. اين دو نفر هرزنامه‌هاي خود را به گروه‌هاي شبكه Usenet (شبكه‌اي براي به اشتراك‌گذاري فايل در اينترنت)، منتشر كردند و هدف آن تبليغ در مورد خدماتي بود كه به مهاجران كمك مي‌كرد، گرين كارت دريافت كرده و به صورت قانوني در ايالات متحده به كار بپردازند.
با وجود پيام‌هاي اعتراض‌آميزي كه از هزاران دريافت كننده اين ايميل به اين دو وكيل ارسال شد، اما اين زوج به موفقيت چشمگيري دست يافتند.
آنها پس از اين رويداد مجددا از اسپم براي فعاليت‌هاي تجاري خود استفاده كردند و حتي كتابي نيز در مورد اينكه «چگونه با گسترش ايميل‌هاي بي‌مصرف اينترنتي پولدار شويم»، نوشتند. يكي از توصيه‌هاي كليدي آنها در كتاب مذكور به هرزنامه‌نويسان اين بود كه هويت خود را مخفي نگه دارند.
l ماهيت هرزنامه
اسپم يا هرزنامه، در حقيقت سو‌استفاده از سيستم پيام يا پست الكترونيكي براي ارسال محتواي تبليغاتي به آدرس‌هاي اينترنتي تصادفي است.
شايع‌ترين نوع اسپم، همان هرزنامه‌هاي ايميلي است، اما اسپم‌ها به طور كلي شامل رسانه‌هاي ديگر نيز مي‌شوند. از انواع اسپم‌ها مي‌توان به اسپم‌ پيام فوري، گروه خبري Usenet، موتور جست‌وجوي وب‌، اسپم‌هاي وبلاگي، و يكي، پيام‌هاي تلفن همراه و اجتماعات اينترنتي اشاره كرد.
البته اسپم هنوز هويت اصلي خود، يعني اقتصادي و تبليغاتي بودن‌اش را حفظ كرده است، زيرا تبليغات اين چنيني، علاوه بر مرتفع كردن نياز بازاريان، هيچ هزينه‌اي براي آنها ايجاد نمي‌كند. يكي از مزيت‌هاي ديگر اسپم نيز آن است كه فرستندگان، براي هميشه ناشناس باقي مي‌مانند و از آنجا كه باز‌رسي و نظارت‌ روي آن بسيار كند انجام مي‌گيرد، تعداد هرزنامه‌نويسان بسيار زياد بوده و حجم اين ايميل‌هاي ناخواسته همچنان در حال افزايش است.
در اين اثنا، صنعت گرد‌آوري آدرس‌هاي ايميلي شكل‌ گرفته است كه آدرس‌هاي ايميل را جمع‌آوري مي‌كند و پايگاه‌هاي داده جمع‌آوري شده را به فروش مي‌رساند. گفتني است ميليون‌ها آدرس ايميلي با قيمت بسيار ناچيزي فروخته مي‌شود.
l منشا اسپم
بسياري معتقدند كه منشا كلمه اسپم و چگونگي رايج شدن اين كلمه، مربوط به يك سريال كمدي محبوب، با نام Monthy Python Flying Circus مي‌شود كه در سال 1970 از طريق شبكه BBC پخش شد.
يكي از قسمت‌هاي اين سريال عنوان SPAM را داشت كه در آن، دو نفر وارد يك رستوران كوچك مي‌شوند و مي‌خواهند از منوي آن، غذايي سفارش دهند. اما تمام غذا‌هاي آن منو، از گوشت كنسرو شده خوك (Spam) درست شده بود و در آن نوشته شده بود: اسپم، اسپم، اسپم، اسپم، كسنرو لوبيا، اسپم، اسپم.
در قسمت بيست‌وپنجم اين سريال، حتي اسامي بازيگران آن نيز با اضافه كردن كلمه اسپم در اول نام‌ها، نمايش داده شد و گروه‌كر وايكينگ‌ها نيز ترنه‌اي را با تكرار كلمه اسپم مي‌خواندند.
l اسپم‌هاي امروزي
بيل گيتس در سال 2004 پيش‌بيني كرد كه مشكل اسپم تا دو سال بعد (يعني 2006) حل خواهد شد، اما نه تنها اين پيش‌بيني غلط از آب در آمد، بلكه چهار سال بعد از اين اظهار نظر، اوج رواج اسپم‌ها بود.
شركت امنيتي سوفوس چندي پيش اعلام كرد كه 95 درصد از ايميل‌هايي كه امروزه رد‌وبدل مي‌شود، اسپم هستند. سيمانتك نيز كه اين ميزان را كمي كمتر، يعني حدود 80 تا 85 درصد اعلام كرد.
در هر صورت با يك حساب سر‌انگشتي مي‌توان گفت كه تعداد اسپم‌ها، بيش‌تر از ايميل‌هايي است كه افراد خواستار آن هستند.
امروزه اسپم‌ها اسباب زحمت شده‌اند و به عقيده بسياري، به دور از مسايل امنيتي، اسپم‌ها براي اينترنت مثل بلاياي طبيعي براي محيط زيست هستند. با كليك روي هر كدام از اين هرزنامه‌ها، بد‌افزار يا اسب تروا به كامپيوتر كاربران هجوم مي‌آورد و به اين ترتيب اطلاعات شخصي از جمله حساب‌هاي بانكي كاربران براي هرزنامه‌نوسان و براي اهداف مغرضانه‌شان فاش مي‌شود.
درست است كه هميشه سالروز تولد براي همه مهم است، آن را جزو روز‌هاي خاص و خوشحال كننده در نظر مي‌‌گيرند و براي كسي كه سالروز تولدش فرا رسيده، آروزي زندگي تا 100 سالگي مي‌كنند، اما شايد بتوان گفت كه در سالگرد تولد همه كاربران اميدوارند عمر اين نامه‌ها به 40 تا 50 سالگي نرسد!