«براساس تخمين سازمان ملل متحد در سال 2008، 100 هزار نفر بر اثر توليد ترياك در افغانستان خواهند مرد.»
اين را معاون دبير كل و مدير اجرايي دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل متحد ديروز در دومين نشست چهارجانبه نمايندگان ايران، افغانستان، پاكستان و سازمان ملل اعلام كرده است.
«آنتونيو ماريا كاستا» با اشاره به اينكه موادمخدر، هماكنون عامل جدي گسترش ناآرامي در منطقه خاورميانه است ميگويد:«توليد موادمخدر در افغانستان قرباني زيادي از كشورهاي همسايه بهويژه ايران ميگيرد كه بايد براي رفع اين معضل، همكاري كشورهاي درگير در جهت تبادل اطلاعات و توزيع تجهيزات از جمله سگهاي موادياب افزايش يابد.»
معاون دبير كل و مدير اجرايي دفتر مقابله با موادمخدر و جرم سازمان ملل وي همچنين با اذعان به اين كه تقاضاي موادمخدر در اروپاي غربي و همچنين برخي از كشورهاي اروپاي شرقي از جمله روسيه افزايش يافته است، ادامه ميدهد:«توليد ترياك در افغانستان هم اكنون در پنج استان جنوبي متمركز شده كه با توجه به اين موضوع، اقدامات مبارزهاي نيز بايد بر اين استانها متمركز شود.
اين درحالي است كه از سال 2001 به این سو همواره تولید مواد افیونی در افغانستان روند قابل توجه صعودی داشته است و از سوي ديگر ميزان گردش پول قاچاق موادمخدر در دنيا بيش از 300 ميليارد دلار تخمين زده ميشود كه با درآمدهاي كشوري چون سوئد برابري ميكند.
تخدير همسايهها
در كار موادمخدر اگر از يك سو، پولهاي ميلياردي به جيب قاچاقچيان ميرود، اما براي كشورهاي درگير با اين مشكل تجارت مرگ محسوب ميشود. چون بخش زيادي از هزينهها را بايد كشورهاي همسايهاي چون ايران به دوش بكشند. ما همسايه كشوري هستيم كه به تنهايي ميتواند با استانها و مزارع خشخاشي كه دارد دنيايي را به دود دهد.
با اين همه، ژنرال «خداي داد»، وزير مبارزه با موادمخدر افغانستان، با اعلام اينكه سطح زيركشت خشخاش در اين كشور، امسال نسبت به سال گذشته 25 درصد كاهش پيدا خواهد كرد، لحني اميدواركننده به سخنانش ميدهد و ميگويد:«پارسال تنها 13 استان افغانستان عاري از كشت موادمخدر بودند كه اين تعداد در سالجاري به 15 استان افزايش مييابد. از طرف ديگر، توليد خشخاش در افغانستان به 8 هزار و 200 تن رسيده است.»
دردسرهاي اين كشفيات تنها مختص به ايران نيست. به گفته ژنرال «سيد خالد جعفري»، رئيس هيات پاكستاني مبارزه با موادمخدر، امسال كشفيات پاكستان از موادمخدر توليدي افغانستان به 35 تن هروئين و مورفين و 115 تن حشيش رسيده است. پاكستانيها تا سال قبل 14 هزار تن پيشساز توليد هروئين كشف كردهاند.
مواد پيشساز موادي هستند كه براي مصارف ديگر صنعتي لازم است. اين مواد با اسناد و مدارك قانوني از كارخانهها خارج شده و اگر به آزمايشگاههاي افغانستان برسدميتوان از آن مواد خالصتري توليد كرد و از حجم زياد آن براي حملونقل كاست.
بيترديد براي خنثي كردن اين تهديدها نميتوان از همسايههاي افغانستان انتظار داشت كه به تنهايي عمل كنند و در اين ميان همكاري كشورهاي ديگر اهميت خاصي دارد. افزایش تولید موادمخدر، جاسازی مخفیتر و حمل سریعتری را برای قاچاقچیان فراهم آورده است که این وضعیت هزینههای سنگینی را به بودجه سالانه کشورها تحمیل میکند.
فاجعه موادمخدر آن كوه يخي را ميماند كه قسمت بزرگ آن پنهان است. بيگمان ورود اين مواد به كشور مشكلات زيادي را براي جامعه ايران به وجود ميآورد كه شايد اولين نتيجهاش در دسترس قرارگرفتن آسان آن باشد؛ امري كه بايد به هزينههاي بيشمار مبارزه با ورود اين مواد به كشور افزوده شود. با اين همه نميتوان از اقدامات ايران در اين رابطه چشمپوشي كرد.
ايران سدي محكم اما خسته
دکتر «محمدرضا جهانی»، جانشین دبیر ستاد مبارزه با موادمخدر، با اشاره به صدمات تحميل شده به ايران در اين راه ميگويد:«ایران در سالهای اخیر به موازات افزایش تولید و قاچاق موادمخدر صدمات زیادی دیده است و با داشتن بالاترین حجم کشفیات و تقدیم 3500 شهید و 11 هزار جانباز قدمهای گستردهای برداشته است.» با اين حال سعي ايران توجه بیشتر به موضوعات کاهش تقاضا، مقابله فیزیکی با موادمخدر را نیز مدنظر قرار داده است.
جانشین دبیر کل ستاد مبارزه با موادمخدر ادامه ميدهد:«مشکل منطقه در حال حاضر همان تولید و وجود مسیرهای ترانزیتی موادمخدر است و از مهمترین عوامل ادامه این مشکلات تفاوت در درک تهدید و برخوردهای گزینشی با منافع خارج از این مبارزه توسط برخی از کشورهاست.»
به گفته جهانی ایران در سال 2006 موفق به کشف 500 تن مواد افیونی شده و از جمله اقدامات ديگر آن ميتوان به ساخت 400 کیلومتر خاکریز، 200 کیلومتر دیوار بتنی، 7 متر کانال، ایجاد 20 کیلومتر موانع بتنی و ایجاد 110 کیلومتر سیم خاردار در مرزها اشاره كرد.
با وجود همه اين اقدامات اما ايران همچنان گلوگاه كشف موادمخدر و شاهراه ارسال اين مواد به اروپاست.
به همين خاطر هم 7/93 درصد موادافیونی در جهان توسط ایران کشف میشود. بیشترین خطر در زمینه موادمخدر متوجه کشورهای اروپایی است و علت آن نیز این است که برابر گزارش سازمان UNODC در سال 2006 از هر هزار نفر اروپایی 7 نفر آنها بین سن 15 تا 60 سالگی یک بار مصرف موادمخدر را تجربه کرده اند در حالی که این میانگین در دنیا 4 نفر در 1000 نفر است.
در افغانستان 320 لابراتوار مدرن تبدیل تریاک به هروئین وجود دارد که این لابراتوارها در سال 2006 موفق شدند بیش از 500 تن هروئین تولید و منتشر کنند. نکته قابل توجه این است که هر کیلوگرم هروئین در افغانستان 3 هزار یورو به فروش میرسد، ولی همین میزان دراروپا حداقل 100 هزار یورو است.
از آنجایی که موضوع موادمخدر کاملا جهانی و بدون مرز است، باید تمامی دولتها بدون ملاحظات سیاسی در جهت مبارزه با مواد مخدر با هم همکاری داشته باشند. دکتر احمدی مقدم، حوزه مبارزه با موادمخدر را در 3 گروه تعریف میكند و ميگويد:«2 گرو ه اول آن یکی مبارزه با عرضه موادمخدر وتوزیع آن است و دیگری مبارزه با تقاضاست. سومین مسئله همان پیشگیری است که با تمام جامعه در ارتباط است و ما در تلاش هستیم با این اقدامات گرایش به موادمخدر را کمتر کنیم.»
آنتونيو ماريا كاستا هم در اين رابطه تاكيد ميكند:«بايد كاهش عرضه و تقاضا با هم پيش روند؛ چون با كم كردن عرضه و تقاضاي بالا، بهدليل سود سرشار، اين تجارت باز هم كسي هست كه توليد كند! بنابراين بايد در مقابل قاچاقچيها سختگير باشيم و به معتادان بايد براي بازپروري كمك كنيم.»
با اين همه دست فقر همچنان در مزارع افغاستان خشخاش ميكارد و اين نه تنها براي دنيا مضر است كه دود اين خشخاش هم به چشم كشورهاي همسايهاي چون ايران ميرود. بيگمان براي حل اين مشكل بدون همياري بينالمللي نميتوان تنها به اقدامات چند كشور همسايه بسنده كرد و همياريهاي بينالمللي در اين راه اهميت خاصي دارد. | 