صدف اشتری-آيا تا به حال به فكر دور انداختن موبايل خود افتاده‌ايد؟ اگر جوابتان مثبت است، شايد لازم باشد كه قبل از دور انداختن آن، فلزاتي نظير طلا، نقره، مس و... را از چيپ‌هاي الكترونيكي موبايل جدا كنيد.
اسم اين كار را «معدن كاري شهري» (Urban Mining) گذاشته‌اند، يعني پيدا كردن قطعات فلزي در محصولات الكتريكي. معدن كاري شهري، صنعتي است كه اخيرا با رشد مناسبي در سراسر جهان روبه‌رو شده است.
قطعات يافت شده در بخش‌هايي از دستگاه‌هاي الكترونيكي، دوباره مورد استفاده قرار خواهد گرفت و شاغلان اين كار، طلا و فلزات گران قيمت را ذوب‌ مي‌كنند و به عنوان شمش به طلا‌ساز‌ها و سرمايه‌گذاران مي‌دهند.
به علاوه، سازندگان تلفن‌هاي همراه به علت خاصيت رسانايي بالاي طلا، ترجيح مي‌دهند كه در برد‌هاي الكترونيكي، به جاي مس از طلا استفاده كنند. تاداهيكو سكيگاوا (Tadahiko Sekigawa)، مدير شركت Eco-System Recycling مي‌گويد: براي ما فلز گران قيمت يا ارزان قيمت فرقي ندارد. ما فقط به دنبال بازيافت هرآنچه كه مي‌توانيم، هستيم.
جالب اينجاست كه يك تن سنگ معدن از معدن طلا فقط مي‌تواند 5 گرم (18 صدم اونس) به طور ميانگين طلا توليد كند، در حالي كه از يك تن گوشي موبايل دور ريخته شده مي‌توان 50 گرم (3/5 اونس) طلا به دست آورد.
همچنين از يك تن گوشي دور‌ريختني مي‌توان معادل 100 كيلوگرم مس و 3 كيلو‌گرم نقره استحصال كرد.
البته بايد به اين نكته توجه داشت كه عمليات بازيافت در رابطه با فلز‌هاي گران‌قيمت مقرون به صرفه‌تر است. مثلا هر اونس طلا هم‌اكنون 890 دلار به فروش مي‌رسد كه در ماه مارس به يك ميليون و 30 دلار هم رسيده بود. فلزات را بازيافت كنيد
عمليات بازيافت مواد الكترونيكي براي كشوري مانند ژاپن كه منابع طبيعي اندكي براي تغذيه دستگاه‌هاي الكترونيكي دارد، بسيار مفيد است و با استفاده از اين راهكار، ژاپن سالانه نياز ميليارد‌ها دلار دستگاه الكترونيكي را تامين مي‌كند.
نوزومو ياماناكا (Nozomu Yamanaka)، مدير واحد بازيافت شركت Eco System Recycling در زمينه گوشي‌هاي دور ريختني مي‌گويد: براي بعضي افراد، اين دستگاه‌ها به مثابه كوهي از آشغال به نظر مي‌رسد ولي براي ما معدني از طلاست.
در اين واحد، قطعات الكترونيكي و دور‌ريز‌هاي ديگر صنايع ابتدا به وسيله دست از يكديگر جدا شده و اوراق مي‌شوند.
سپس مواد را با مواد شيميايي خاصي تركيب مي‌كنند تا فلزات باقي‌مانده احيا شود.
شركت اكوسيستم 20 سال پيش نزديك شهر توكيو تاسيس شد و ماهانه به طور تقريبي 200 تا 300 كيلوگرم طلا به ارزش 9/5 ميليون يا 8/8 ميليون دلار توليد مي‌كند و اين تقريبا معادل خروجي يك معدن كوچك طلا است.
اما با وجود رشد بازيافت در محيط، اين صنعت در تلاش است كه گوشي‌هاي موبايل قديمي را در كارخانه بازيافت كند. 128 ميليون كاربر تلفن همراه در ژاپن به طور متوسط هر دو سال و هشت ماه يكبار، گوشي خود را عوض مي‌كنند.بنابراين سالانه حجم بالايي از تلفن‌هاي همراه دور ريخته مي‌شود. اما فقط 10 تا 20 درصد آنها بازيافت مي‌شوند.
يوشينوري ياجيما (Yoshinori Yajima)، كارشناس وزارت اقتصاد و بازرگاني ژاپن مي‌گويد: فقط 558 تن گوشي قديمي در ماه مارس 2007 بازيافت شده است. با افزايش قيمت فلزات، صنعت ژاپن با رشد رقبا در زمينه بازيافت قطعات روبه‌رو شده است.
تاكاش موريسه (Takashi Morise) از شركت دوا (Dowa) مي‌گويد: ما شاهد رقابت فشرده‌اي از سوي شركت‌هاي چيني هستيم و طبيعتا محصولات جايي كه پول بيش‌تري به دست آيد، مي‌روند.
به هر حال، شايد هيچ كشوري نتواند به اندازه چين به كنترل صادرات بپردازد و قطعا براي سازندگان ژاپني خريد اين فلزات كار دشواري خواهد بود و اين جايي است كه شغل «استخراج معادن شهري» به كمك سازندگان مي‌آيد.