شهر «سودرتاج» سوئد كه در كنار ساحل درياچهاي خروشان قرار گرفته و زماني به دليل اينكه زادگاه بورن بورك، اسطوره تنيس اين كشور بود اسمورسمي براي خود بههم زده بود اين روزها بغداد كوچك نام گرفته است.
در طول خط ساحلي شهر كه با رديفهايي از درختان پوشيده شده خانوادههاي عراقي به همراه گروهي از مردان و زنان ميانسال در عصرهاي طولاني تابستان به زبان عربي سخن ميگويند.
خواربارفروشي كه مغازهاي در بازار مركزي رونا، منطقهاي مسكوني در گوشهاي از شهر كه در اكثر خانههايشان 2 تا 3 خانوار با هم زندگي ميكنند، دارد با اشاره به انبوه عراقيها ميگويد: همه دراينجا عراقي هستند. وي با كمي مكث ميافزايد: در اينجا برخلاف عراق آرامش داريم.
با وقوع جنگ عراق در سوئد كه همچنان سياست درهاي باز به روي مهاجران را اعمال ميكند تحولات زيادي بهوقوع پيوست. نزديك به 2 ميليون آواره عراقي به اردن و سوريه پناهنده شدهاند اما سوئد در صدر فهرست كشورهاي غربي قرار دارد كه حاضر به پذيرش عراقيهاي متقاضي دريافت پناهندگي شدهاند.
تنها در سال 2007 ميلادي شهروندان عراقي از 89 كشور جهان پناهندگي اخذ كردند كه سوئد به تنهايي به نيمي از گروهي كه موفق به اخذ پناهندگي شدند يعني 18600 نفر پناه داد. «سودرتاج» شهري با 86 هزار نفر جمعيت بيش از كل پناهندگاني كه به كانادا و ايالاتمتحده رفتند پذيراي آوارگان عراقي بوده است.
استقبال از آوارگان و پناه دادن به آنها هميشه مايه مباهات سوئديها بوده است با اين حال افزايش تصاعدي تعداد متقاضيان دريافت پناهندگي از اين كشور موجب شده استكهلم چارهاي جز كاهش تعداد مجوزهاي اقامتي صادره براي عراقيها پيش روي خود نبيند.
«توبياس بيلاستورم» ، وزير مهاجرت و پناهندگان سوئد ميگويد: پس از جنگ اعراب و اسرائيل در سال 1948 خاورميانه هيچگاه شاهد موج مهاجرت گستردهاي چون وضعيت كنوني عراق نبودهايم. او ميافزايد: ما مايل هستيم به همه كمك كنيم اما امكانات ما محدود است.
پناهگاه امن
پس از آغاز جنگ عراق در سال 2003 ميلادي جامعه مسيحيان عراق كه هدف حملات كور القاعده قرار گرفته بود مسير مهاجرت را در پيش گرفت. سودرتاج به يكي از مقصدهاي اصلي مسيحيان عراق تبديل شد تا آنجا كه هر ماه يكصد عراقي تازه وارد به اين شهر ميرسيدند.
گروهي از آشوريها از دهه 1960 ميلادي در «سودرتاج» اقامت گزيده بودند كه تعداد اعضاي اين اقليت مذهبي با شدت گرفتن موج مهاجرت مسيحيان عراق به سوئد رو به افزايش گذاشت. «نقيبه دئواد» كه براي شركت در مراسمي مذهبي به كليساي جامع شهر آمده در توضيح اينكه چرا او و دو فرزندش اين شهر را براي اقامت انتخاب كردهاند، ميگويد: عراقيها، سوئد و شهر «سودرتاج» را به عنوان مامني مطمئن با مردمي خونگرم مهربان ميشناسند.
خاطرات دلهرهآور
تعداد خانوادههايي كه در مراسم مذهبي كليساي آشوري «سوردتاج» شركت ميكنند از 650 تا قبل از آغاز جنگ عراق به حدود 1000 طي ماههاي اخير افزايش يافته است.
پناهندگان عراقي با ذهني مملو از خاطرات ناراحتكننده اين كشور را ترك گفتهاند. «دائود» كه در عراق به خياطي اشتغال داشته با اشاره به شرايط زندگي در عراق پس از اشغال ميگويد: فردي ناشناس يك روز نامهاي را از زير در به داخل خانه انداخت كه هشدار ميداد چنانچه طي 24 ساعت آنجا را ترك نكنيم همه ما كشته ميشويم.
او كه با وجود آن كه عكسهايي از خانه سوختهاش را در اختيار ماموران اداره مهاجرت سوئد قرار داده به دليل رد تقاضاي پناهندگياش ممكن است بزودي ناچار به ترك اين كشور به همراه 2 پسر 9 و 21سالهاش شود، ميافزايد: براي من و فرزندانم بهتر است همين جا بميريم تا به عراق بازگردانده شويم.
محدوديتهاي قانوني
«دائود» قرباني قوانين جديد مهاجرتي سوئد شده كه مهاجرت به اين كشور را بيش از هر زماني در گذشته دشوار كرده است. جولاي سال گذشته ميلادي بود كه دادگاه عالي سوئد جنگ را پايان يافته تلقي كرد. از آن به بعد تنها به كساني پناهندگي اعطا ميشود كه بتوانند اثبات كنند در صورت بازگشت به عراق با خطر مرگ مواجه هستند.
با اين مصوبه نرخ موافقت با تقاضاهاي پناهندگي از 60 درصد به حدود 20 درصد كاهش يافت. كساني كه درخواست پناهندگيشان رد ميشود بايد سوئد را ترك كنند. كساني كه داوطلبانه اين كشور را ترك كنند بهاي بليت بازگشت و مبلغي به عنوان كمك دريافت ميكنند و آناني كه از ترك سوئد سرباز زنند توسط پليس از اين كشور اخراج ميشوند.
در سال 2007 ميلادي 854 عراقي داوطلبانه سوئد را ترك كردند كه به مراتب بيشتر از 197 نفري بود كه در سال قبل از آن حاض به ترك داوطلبانه اين كشور شده بودند.
زندگي در برزخ
هزاران آوارهاي كه پس از تغيير قوانين به سوئد آمدهاند در وضعيتي برزخگونه گرفتار آمدهاند. دائود ميگويد وقتي به سوئد آمد هنوز كمي پول داشت كه از عهده مخارج زندگي برآيد اما اكنون همه پساندازش ته كشيده است.
عكاسي 48 ساله از پرداخت 50 هزار دلار به كساني ميگويد كه برادرش را گروگان گرفته بودند. او سپس 15 هزار دلار به جاعلان داد كه برايش مدارك جعلي سفر به سوئد را فراهم آورند. اميد داشت با رسيدن به سوئد بتواند زمينه مهاجرت همسر و فرزندانش به اين كشور را نيز فراهم آورد اما روند بررسي پرونده او به قدرت طولاني شد كه اكنون مجبور است از دوست و آشنا قرض بگيرد تا براي خانوادهاش كه به سوريه رفتهاند، بفرستند. او نتوانسته پسر 7 ماههاش را كه در خارج از عراق متولد شده، ببينند.
دولت سوئد به بالغين مجرد روزانه 71 كرون معادل 12 دلار به عنوان كمكهزينه ميپردازد اما در كشوري كه يك وعده غذاي آماده مثل ساندويچ مكدونالد 10 دلار قيمت دارد و براي استفاده از توالت عمومي بايد يك دلار پرداخت اين مبلغ ناچيز به نظر ميرسد.
گزينههاي محدود
اگر درخواست پناهندگي اين عكاس سابق عاقبت رد شود او به سوريه بازگردانده ميشود. سوريه و اردن با توجه به حضور هزاران پناهجوي عراقي در اين 2 كشور قوانين صدور ويزا براي عراقيها را دشوارتر كردهاند و همين مساله شرايط را براي پناهجويان وخيمتر كرده است.
سوئديها در واكنش به شرايط جاري خواستار مسئوليتپذيري ساير كشورها بويژه ايالاتمتحده در قبال آوارگان عراقي شدهاند. ايالاتمتحده تحت فشار سوئد و ساير كشورها در ماه مي سالجاري ميلادي ركورد صدور ويزا براي آوارگان عراقي را شكست و مجوز مهاجرت هزار تبعه عراق به آمريكا را صادر كرد.
با اين حال حتي اگر واشنگتن به تعهد خود مبني بر پذيرش 12 هزار پناهجوي عراقي در سال 2008 ميلادي كه 8 برابر 1608 نفري خواهد بود كه در سال 2007 به آمريكا رفتند، عمل كند باز هم يكسوم سوئد پناهجوي عراقي خواهد داشت و در عمل كمك به حل مشكلات آوارگان عراقي نميكند.
| 