تا همين 30 سال پيش علت اصلي زخم معده را به اسيد معده نسبت مي‌دادند،اما همان زمان با كشف باكتري‌اي به نام هليكو باكتر پيلوري (Helico bacter pylori) معلوم شد اين باكتري كه در معده 70 تا 80 درصد مردم وجود دارد و لزوما حضورش باعث زخم نمي‌شود، در بيش از 90 درصد از افراد مبتلا به زخم اثني عشر، زخم معده و ورم معده علت بيماري است.
در واقع هليكو باكتر يك باكتري مارپيچي متحرك است كه بطور عمده در مخاط پوششي معده يافت مي‌شود و ميزان ابتلا به آن در جمعيت‌هاي مختلف متفاوت است.
به گفته رئيس انجمن متخصصان داخلي ايران،سن ابتلا نيز متفاوت است و در كودكان،بزرگسالان و حتي سالمندان هم مشاهده شده است.
دكتر ايرج خسرو نيا به جام‌جم مي‌گويد:اين باكتري واگير دار است و از طريق آب و مواد غذايي،دست آلوده و ترشحات دهاني قابل انتقال است.اين باكتري به راحتي و با دوره درماني يك، دو و يا سه هفته‌اي قابل درمان است اما در صورت مزمن شدن و بي توجهي به درمان آن ممكن است به سرطان لنفوم منجر شود.
طبق بررسي‌ها، ميكروب هليكو باكتر پيلوري، كه زمينه ساز ابتلا به سرطان‌هاي گوارشي است، در معده بيش از 80 درصد از مردم ايران وجود دارد.
خسرونيا علت اين باكتري را فقدان رعايت بهداشت و پيروي از رژيم غذايي نامناسب مي‌داند و معتقد است: با تغيير شيوه‌هاي تغذيه‌اي در جامعه و رواج عادات نامناسب غذايي، شيوع سرطان‌هاي گوارشي هشداردهنده است.
تشخيص بيماري‌
قبل از 30 سال اخير درمان زخم معده و اثني عشر مبتني بر مصرف داروهاي ضد اسيد (شربت‌ها و قرص‌هاي آلومينيوم ام. جي) مسكن‌هاي گوارشي (هيوسين. كلينيديوم. بلادونا....) رژيم غذايي ساده و استراحت بود.
اما در سال‌هاي بعد با استفاده از آندوسكوپي امكان تشخيص علت اصلي زخم معده و اثني عشر و در واقع تشخيص هليكوباكتر فراهم شد.
علاوه بر روش آندوسكوپي از طريق آزمايش سرم خون نيز مي‌توان براي تشخيص اين باكتري استفاده كرد.
با ظهور و كشف ميكروب هليكوباكتر پيلوري مشخص شد كه اگر اين ميكروب با درمان مناسب ريشه كن شود هم زخم سريعا خوب مي‌شود و هم در آينده عود نخواهد كرد.
از هليكو باكتر تا ورم معده‌
استفاده بيش از حد غذاهاي چرب و ادويه‌دار، غذاهاي آلوده و پرخوري مي‌تواند باعث ايجاد ورم معده شود.دكتر حسن خدمت، در تعريف بيماري ورم معده مي‌گويد: متخصصان گوارش، ورم معده را تورم بافت معده و تشخيص وجود التهاب با انجام پاتولوژي، قرمزي و زخم‌هاي سطحي كه در آندوسكوپي معده ديده مي‌شود، تعريف مي‌كنند.
وي با بيان اين كه احساس سنگيني، تورم و برآمدگي ناحيه بالاي شكم كه مردم به عنوان ورم معده مي‌شناسند، به تنهايي اهميت ندارد، ادامه مي‌دهد: اگر اين علائم با بقيه علائم گوارشي همراه باشد و حداقل يك ماه طول بكشد، بايد به پزشك مراجعه كرد.
اين متخصص گوارش، يك مسموميت غذايي ساده، مسموميت‌هاي خيلي شديد، عفونت معده ناشي از ميكروب هليكو باكتر ، مصرف انواع مسكن‌ها (آسپرين، بروفن، ايندومتازين ، ديكلوفناك) ، مصرف الكل، سيگار و استرس را از علل پيدايش بيماري ورم معده مي‌داند: ميكروب هليكو باكتر پيلوري يكي از علل مهم پيدايش ورم معده است و رعايت اصول بهداشتي شخصي و عمومي منجر به پيشگيري از اين بيماري خواهد شد.اين متخصص گوارش با تأكيد بر درمان ورم معده ناشي از ميكروب هليكو باكتر مي‌گويد: درمان نشدن اين بيماري منجر به زخم اثني‌عشر و معده و حتي سرطان خواهد شد.
تغذيه سالم‌
خوردن ميوه‌و سبزيجات تازه،پرهيز از خوردن غذاهاي چرب و سرخ كرده، پرهيز از غذاهاي فاسد و مصرف غذاي سالم به همراه ورزش از مهم‌ترين عوامل پيشگيري از ابتلاء به سرطان‌هاي دستگاه گوارش هستند.
مصرف غذاي سالم تا حدود 40 درصد ابتلاء به سرطان‌هاي دستگاه گوارش را كاهش مي‌دهد.
استرس،مسكن‌هاي ضد التهاب، سيگار، عوامل ارثي و خانوادگي نيز علاوه بر هليكو باكتر از عوامل زخم‌هاي گوارشي محسوب مي‌شود.