as به‌طور تخميني تعداد مبتلايان به عفونت آميبي در جهان به حدود ۵۰ ميليون نفر در سال مي‌رسد.
اغلب اين افراد هرگز از اسهال خوني – كه اولين علامت اسهال آميبي است – شكايتي ندارند. با اين حال اين عفونت مي‌تواند سالانه ۷۰ هزار نفر را به سوي مرگ رهنمون سازد.
در اغلب موارد كه بيمار بي‌علامت است، سيستم ايمني بدن بالاخره از شر عفونت راحت مي‌شود، اما ممكن است سال‌ها اين قضيه طول بكشد.
البته محققان بيكار ننشسته و علت اين امر را هم كشف كرده‌اند. به بهانه شروع تابستان- فصل شيوع اسهال – و كشف جديد دانشمندان درباره اسهال آميبي مي‌خواهيم برايتان از اين تك سلولي و مشكلات ابتلا به آن بگوييم.
تابستان كه از راه مي‌رسد، موارد ابتلا به بيماري‌هاي اسهالي هم بيشتر مي‌شود.چيزي كه باعث اين شيوع بيماري است بيشتر نوع رفتار ما انسان‌ها در اين فصل است.
نگهداري غذا در محيط كه شرايط رشد انگل‌ها و ميكروب‌ها را در آن فراهم مي‌كند، خوردن مواد غذايي كه به اندازه كافي پخته يا داغ نشده‌اند، افزايش استفاده از نوشيدني‌هاي آلوده به‌علت گرماي هوا، استفاده از آب‌هاي تصفيه نشده در سفر و شنا در آب‌هاي آلوده مي‌توانند از جمله عواملي باشند كه شيوع بيماري‌هاي اسهالي در اين فصل را توجيه كنند.
تك سلولي مزاحم
ديسانتري آميبي كه به آن آميبياز هم مي‌گويند نوعي عفونت اسهالي با انگلي به نام آنتاموبا هيستوليتيكاست كه مي‌تواند بدون ايجاد علائم بيماري مدت‌ها در روده بزرگ يا همان كولون زندگي كند.
با اين وجود گاهي اين تك سلولي به ديواره روده حمله كرده و مي‌تواند موجب ايجاد التهاب در روده، تب، دل درد، تهوع و اسهال خوني حاد و يا دراز مدت شود.
حتي ممكن است اين عفونت از طريق خون به كبد و به ندرت به ريه، مغز و ساير اعضا هم منتشر شده و با ايجاد آبسه آميبي مشكلات ديگر ايجاد كند.
بهداشت را رعايت كن
اين بيماري از راه غذا يا آب آلوده به مدفوع منتقل مي‌شود و مهم‌ترين راه اين انتقال رعايت نكردن بهداشت است به‌خصوص در مكان‌هايي كه تجمع افراد زياد است.
مثلا وقتي با دست آلوده به مدفوع غذا بخوريم يا اينكه سبزي و ميوه‌اي را خوب نشسته و ضدعفوني نكنيم و استفاده از يخ‌هاي آلوده همه و همه كار‌هايي است كه مي‌تواند ما را مبتلا كند.
البته سن بالا، سوءتغذيه، حاملگي، سرطان، استفاده از استروئيد‌ها و حتي مسافرت به مناطق گرمسير مي‌تواند احتمال ابتلا را افزايش دهد. بعد از ورود آميب به بدن حدود يك تا ۴ هفته طول مي‌كشد كه بيماري خودش را نشان دهد.
اين بيماري معمولا خودش را با اسهال كه ممكن است خوني يا لزج باشد، نشان مي‌دهد. دل پيچه، خستگي، نفخ شكم وبي اشتهايي و كاهش وزن ناخواسته از علائم نوع خفيف بيماري است.
اما اگر بيماري شديد شود، اسهال خوني واضح (دفع روزانه ۱۰ تا ۲۰ بار مدفوع مايع با رگه‌هاي خون)، تب، استفراغ و دل پيچه هم اضافه مي‌شود.
بد نيست بدانيد در ۹۰ درصد موارد ابتلا به آميب فرد هيچ علامتي ندارد! به همين علت بهتر است در مهد كودك‌ها و مدارس كه تجمع افراد زياد بوده و احتمال انتقال بيماري به‌دليل عدم‌رعايت بهداشت بيشتر است، غربالگري با استفاده از آزمايش مدفوع در 3 روز متوالي انجام شود.
البته تشخيص آميب به همين راحتي‌ها هم نيست چون ساير انگل‌ها و سلول‌ها زير ميكروسكوپ خيلي به اين انگل شبيه‌ هستند.
براي تشخيص بيماري مي‌توان به جاي آزمايش مدفوع آزمايش خون انجام داد و معمولا وقتي اين كار انجام مي‌شود كه پزشك حدس بزند عفونت به ساير قسمت‌هاي بدن مثل كبد منتشر شده است.
عيب اين روش اين است كه حتي اگر پيش از اين مبتلا بوده و درمان شده باشيد بازهم تست شما مثبت خواهد بود.
آب خوردن يادت نرود
خوشبختانه استفاده از داروهاي ضد‌انگل خوراكي مي‌تواند اين بيماري را كاملا از بين ببرد؛ البته انتخاب دارو بسته به شدت عفونت دارد. مثلا در بيماري كه مدام استفراغ مي‌كند و نمي‌تواند دارو بخورد، شايد نياز باشد كه دارو به شكل تزريقي استفاده شود.
جالب است بدانيد داروهاي بند آورنده اسهال در بيماران مبتلا به آميبيازيس نه تنها توصيه نمي‌شود بلكه ممكن است وخامت بيماري را بيشتر كند. بنابراين اگربه اين انگل مبتلا شديد با مصرف مايعات و جايگزين كردن آب بدن به درمان خود كمك كنيد.
بعد از اتمام دوره درمان لازم است دوباره آزمايش مدفوع براي اطمينان از درمان كامل انجام شود. خوشبختانه اين عفونت به درمان خيلي خوب جواب مي‌دهد اما اگر بعد ازتمام شدن دارو، علائم ادامه پيدا كرد حتما به پزشكتان اطلاع دهيد.
اميدي براي واكسن تازه
محققان آمريكايي معتقدند آميب‌ها مي‌توانند از شر مواد شيميايي كه در سطح ديواره‌شان است خود را خلاص كنند و به همين دليل است كه اين بيماري مدتي طولاني مي‌تواند در بدن باقي بماند بدون اينكه سيستم ايمني آن را از بين ببرد.
محققان دانشگاه جانز هاپكينز و استنفورد در آمريكا به تازگي موفق شده‌اند دريابند كه چرا و چگونه اين موجود تك سلولي مي‌تواند مدتي طولاني از دست سيستم ايمني فرار كند.
اين مطالعه كه در مجله «ژن‌ها و تكامل» آمده بيان مي‌كند كه انگل مالاريا هم از روشي مشابه براي ورود به سلول بدن انسان استفاده مي‌كند.
تحقيقات موجود بر روي پلاسموديوم (انگل مالاريا) نشان داده كه اين انگل از نوعي ماده شيميايي سلولي به نام آنزيم لوزي شكل براي ورود به سلول ميزبان استفاده مي‌كند.
تصوير برداري از دي-ان-آي ساير انگل‌ها هم نشان داده كه اين ماده شيميايي در آميب هم وجود داشته و به آن كمك مي‌كند تا از شر پروتئين لكتين در سطح خود خلاص شود.
به‌طور طبيعي، سيستم ايمني فرق بين دوست و دشمن را با بررسي پروتئين‌هاي سطح هر موجود بيگانه تشخيص مي‌دهد؛ اما آميب با شكستن اين پروتئين‌ها در سطح خود از ديد سيستم پنهان مي‌ماند.
جالب است بدانيد به گفته دكتر سين اربان- سرپرست تيم تحقيق- اين اولين آنزيمي است كه به‌نظر مي‌رسد توانسته واسطه‌اي براي گريز از سيستم ايمني باشد.
با اين دانش مي‌توان دارو‌ها را طوري ساخت كه تنها اين آنزيم را مورد هدف قرار دهد.
متخصصان معتقدند وقتي ديسانتري آميبي (اسهال آميبي ) تشخيص داده شود قابل درمان است اما اين يافته‌ها مي‌تواند كمك و ايده خوبي براي تهيه واكسن اين بيماري باشد.