بابک هزاوه- خدمات الکترونيک در ايران هنوز جوان هستند و شهروندان با شک و ترديد به آن ها نگاه مي کنند. سازمان هاي دولتي در پي کم کردن مراجعين و تسريع کار آن ها با استفاده از خدمات الکترونيک هستند و شهروندان از اين که بتوانند بدون مراجعه حضوري و پرکردن دستي فرم هاي مختلف از سرويسي با امنيت کامل استفاده کنند، استقبال مي کنند. موضوع پول الکترونيک (کارت هاي اعتباري) که قبلا در همين نشريه به آن اشاره شده، به تدريج جا مي افتد و بانک هاي مختلف خدمات الکترونيک خود را گسترش مي دهند. در پي همين گسترش، امکان الکترونيکي کردن خدمات بيشتري فراهم مي شود. به گفته کارشناسان، حدود ۵ درصد از مبادلات و خريد و فروش ها در بازار ايران را خريد اينترنتي تشکيل مي دهد (اين در حالي است که ۳۰ تا ۴۰ درصد خريد و فروش ها در اروپا و امريکا با اينترنت انجام مي شود.). با امکان دسترسي حدود ۱۸ميليون نفر به اينترنت در ايران، فرصت مناسبي است که با گسترش خدمات الکترونيک، در وقت و کاهش هزينه ها صرفه جويي کرد. اما در اين ميان مشکلات مختلفي وجود دارد. ناآشنايي برخي از مسوولان با خدمات الکترونيک، عدم اعتماد مردم به علت امنيت پايين، طراحي و کدنويسي هاي نامناسب، عدم توجه کافي به سايت ها و... از جمله اين مشکلات هستند. در اين مطلب وضعيت کلي خدمات الکترونيک در ايران را بررسي مي کنيم، سپس آن را با کشورهاي ديگر مقايسه کرده و به درگاه خدمات الکترونيک ايران نگاه ويژه اي مي اندازيم.
خدمات الکترونيک در ايران
آيا سازمان هاي دولتي در ايران به سمت الکترونيکي شدن خدمات رفته اند؟ جواب مثبت است. در حال حاضر شما با استفاده از اينترنت مي توانيد به خدمات مختلفي دسترسي داشته باشيد. با استفاده از خدمات بانک هاي مختلف نظير بانک سامان، پارسيان و ... مي توانيد کارت اعتباري داشته باشيد و بليت هواپيما، قطار، سينما يا کنسرت موسيقي بخريد يا هتل رزرو کنيد. قبض هاي مختلف را پرداخت کنيد يا در آزمون هاي علمي مختلف ثبت نام کنيد. کتاب، فيلم يا آلبوم موسيقي بخريد و با پست تحويل بگيريد و... اين ها شايد براي ما خدمات جديدي باشد ولي اين روش ها سال هاست که در ديگر کشورها جا افتاده اند. خدمات الکترونيک به قدري مزيت دارد که روز به روز استقبال بيشتري از آن مي شود. البته سازمان هاي دولتي براي ارائه خدمات در برخي طرح ها به صورت جدي از اينترنت استفاده مي کنند، ولي بايد به صورت مستمر از مزاياي اينترنت بهره جويند. با اين همه بايد ديد اين امکانات تا چه حد با استقبال مواجه شده و آيا سازمان هاي دولتي موفق شده اند در اين زمينه «اعتمادسازي» کنند يا خير. تاکنون به نکات زيادي درباره امنيت اطلاعات در سازمان هاي دولتي اشاره شده و البته بايد به اين نکته اشاره کرد که وضعيت سازمان هاي دولتي از نظر امنيتي روزبه روز بهتر مي شوند و گامي به جلو برمي دارند. سازمان هاي مختلف اعلام کرده اند که با گسترش خدمات الکترونيک، به شکل قابل توجهي از مراجعات حضوري آنان کم شده است. سازمان سنجش آموزش کشور، مرجعي است که در اين زمينه پيشگام بوده است.
نمونه ي موفق
سايت سازمان سنجش آموزش کشور را مي توان نمونه اي موفق در ارائه خدمات الکترونيک دانست. اين سازمان براي ده ها آزمون متنوعي که در طول سال برگزار مي کند، روش ثبت نام و ارائه کارنامه از طريق اينترنت را در نظر گرفته است. با اين روش ضمن صرفه جويي و افزايش سرعت در روند فعاليت هاي سازمان، کار براي داوطلبان آزمون هاي مختلف اين سازمان نيز راحت شده است. دکتر ابراهيم خدايي، معاون فني سازمان سنجش در گفت و گو با نشريه الکترونيک چارقد (4ghad.com) درباره اينترنتي شدن ثبت نام و ارائه ي کارنامه داوطلبان گفت: «سازمان در بحث اينترنتي کردن آزمون ها چندين هدف را دنبال مي کرد که اکثراً محقق شدند؛ ايجاد ارتباط آن لاين با بچه ها، جلوگيري از اشتباهات معمول، کم کردن سفرهاي درون شهري، جلوگيري از گردش اطلاعات شخصي دانش آموزان و در آخر، بيان اين مطلب که مي توان به سيستم مجازي اعتماد کرد.» وي افزود: «ثبت نام اينترنتي براي ما يک جور صرفه جويي بود و من به جرأت مي گويم اگر اين صرفه جويي نبود، ما سال گذشته نمي توانستيم آزمون برگزار کنيم. چون ثبت نام آزمون سراسري ما ٥-٤ سال است که تغييري نکرده است. بودجه اي هم براي سرمايه گذاري نداريم. اما ما از محل صرفه جويي هاي مان توانستيم بحث سخت افزاري و نرم افزاري ثبت نام اينترنتي را حل کرده و به خوبي آن را اعمال کنيم. به هر حال کار سختي است و در ايران بي سابقه؛ که ثبت نام و تعيين رشته بيش از يک ميليون آدم با اينترنت انجام شود. کمترين اعتراض را هم داشتيم. هيچ کس جرأت ورود به اين وادي را نداشت. خصوصاً که ما يک مشکل فرهنگي هم داشتيم؛ عدم اعتماد به دنياي مجازي! چون ما با فرهنگي سر و کار داريم که تا مدرک دست کسي ندهيد، اعتماد نمي کنند. الان کار به جايي رسيده که فرد مي خواهد تراکتور ثبت نام کند مي گويد اينترنتي! ما حتي بعداً به جاهاي ديگر مثل دانشگاه آزاد براي استفاده اين چنيني از اينترنت کمک کرديم. ما مي خواهيم در بحث توزيع کارت هم به اين سمت برويم؛ ولي مسائل خاص خودش را دارد که بايد به نتيجه برسد.» از لحاظ استاندارد طراحي، صفحه اخبار سايت سازمان سنجش آموزش کشور، 43 مشکل از نظر HTML دارد ولي از نظر CSS بدون اشکال است. اين سايت در مرورگر فايرفاکس با اندکي بي نظمي مشاهده مي شود. در حال حاضر امکاني به وجود آمده که داوطلبان با استفاده از خدمات الکترونيک بانک هايي نظير بانک سامان بتوانند کارت ثبت نام آزمون هاي مختلف سازمان سنجش را نيز به صورت اينترنتي خريداري کنند؛ بنابراين نيازي به تهيه آن از مراکز پستي نخواهند داشت.
سايت هاي برتر دولتي؟
چندي پيش اعلام شده بود که به منظور تشويق سازمان هاي دولتي به ارائه خدمات الکترونيک، سايت هاي برتر دولتي انتخاب و معرفي مي شوند. البته انتظار مي رفت که کار سختي باشد، زيرا سايت هاي دولتي ايران به طور کلي نتوانسته اند انتظارات را به نحوي برآورده کنند که بتوان از ميان آن ها، «برترين ها» را انتخاب کرد. به هر حال، اوايل مردادماه، پس از چندين ماه وقفه، نام سايت هاي برتر دولتي اعلام و درطرح ارزيابي و داوري برترين جايگاههاي دولتي، وب سايت شهرداري تهران حائز رتبه اول شد. طرح ارزيابي و داوري برترين جايگاه که مهر ماه سال گذشته و در کنار جشنواره توليد محتواي الکترونيکي برگزار شد، دوم مرداد ماه اسامي برندگان خود را در پنج بخش اعلام کرد. به گزارش وبنا (webna.ir)، در بخش طراحي، مرکز گسترش فناوري اطلاعات (magfa.com)، بانک صنعت و معدن (bim.ir) و مجلس شوراي اسلامي (majlis.ir) رتبه هاي برتر را به دست آوردند. در بخش محتوا، سازمان زمين شناسي و اکتشافات معدني کشور (gsi.ir)، راه آهن جمهوري اسلامي ايران (rajatrains.com) و مجلس شوراي اسلامي (majlis.ir) برترين ها بودند. در بخش کاربر پسندي، در حالي که هيچ سازماني موفق به کسب رتبه دوم نشد، راه آهن جمهوري اسلامي ايران (rajatrains.com) رتبه اول و سازمان امور اقتصادي آذربايجان شرقي(ag-daraii.gov.ir و ) و يزد (yazd-mefa.gov.ir) به طور مشترک رتبه سوم را کسب کردند. در بخش خدمات، شرکت پست جمهوري اسلامي ايران (post.ir) رتبه اول را کسب کرد و مخابرات استان خراسان شمالي (tci-khn.ir) و مخابرات استان سمنان (semnantelecom.ir) قابل تقدير شناخته شدند. در بخش فناوري، بنياد شهيد و امور ايثارگران (isaar.ir)، بانک مرکزي (cbi.ir) و سازمان گسترش و نوسازي صنايع ايران (idro.org) رتبه هاي برتر بودند. در بخش تعامل نيز هيچ يک از پايگاه هاي دولتي حائز رتبه نشدند وليکن سازمان سرمايه گذاري و کمک هاي اقتصادي، سازمان امور اقتصادي و دارايي استان کرمان و سازمان آب و فاضلاب استان تهران، قابل تقدير شناخته شدند. که اين موضوع نشان از ضعف سايت هاي دولتي در خدمات دولت الکترونيک دارد. اما نکته جالب اين که در زمان نگارش اين مطلب، سايت هاي سازمان امور اقتصادي آذربايجان شرقي و سازمان امور اقتصادي يزد در دسترس نبودند! همچنين حجت الاسلام سعيد سالاريان، معاون شوراي عالي اطلاع رساني در اين مراسم با اشاره به اين که بسياري از سفرهاي درون شهري و برون شهري مردم براي خدمت گيري از دولت و دستيابي به اطلاعات موردنياز صورت مي گيرد، گفت: دبيرخانه شورا با هدف تشويق و ترغيب دستگاه هاي دولتي به عرضه اطلاعات و خدمات به مردم از طريق وب براي طراحي جايزه بزرگ وب اقدام کرده و اين گامي کوچک ولي نوآورانه در راستاي تشويق براي رسيدن به اين آمادگي است.
وي ادامه داد: جايزه بزرگ وب در ايران داراي سابقه چنداني نيست، اختصاص اين جايزه به دولتي ها از آن جهت ضروري به نظر رسيد که خدمات رساني به مردم از اولويت هاي يک حکومت مردم سالار و از ملاک هاي اصلي ارزيابي دولت است. او با اشاره به اين که اين طرح نخستين بار به همت دبيرخانه شوراي عالي اطلاع رساني، ستاد تبصره ۱۳ و با پشتيباني علمي دانشگاه تهران انجام پذيرفته، گفت: در اين طرح ۱۸۶ سازمان دولتي کشور در شش معيار شامل محتوا، تعاملي بودن، خدمات، تکنولوژي، طراحي و کاربرپسندي به صورت مستقل مورد ارزيابي قرار گرفتند و نهايتا سه دستگاه برتر در هر بخش مشخص شدند. در اين بين تعدادي از وبگاه هاي کارا و موثر نيز وجود داشت که به رغم توانمندي هايي که در بخش هاي مختلف داشتند در بين سه وبگاه برتر قرار نگرفتند و رتبه اي پايين تر کسب کردند. اما در همين مراسم، دکتر سعيد رضا عاملي، سرپرست تيم ارزيابي وبگاه هاي دولتي در گفت و گو با هموطن سلام (hamvatansalam.com) با اشاره به اينکه اولين جايزه web award در دنيا سال ۱۹۹۸ برگزار شده، گفت:" با توجه به ساده انگاشته شدن ارتقاي وبگاه دستگاه هاي دولتي، متاسفانه در کشورمان با فاصله ۹ سال اين جايزه داده مي شود. "
او ادامه داد: "درصدديم تا در پايان اين همايش به خروجي ايجاد استاندارد و شاخص هاي وب هاي دولتي ايران، ارائه راهکارهاي خدماتي به منظور توسعه دولت الکترونيکي و ايجاد انسجام ملي در عرصه مجازي، دست يابيم." به گفته وي، وضعيت آدرس دهي وب سايت هاي دولتي نظم خاصي نداشته و مانند جزاير جدا افتاده اي از هم است که به دليل تعريف نشدن استاندارد، از انسجام ملي مجازي برخوردار نيست.
وي با اشاره به اينکه در ساختار مجازي سازي که مبنايي براي ارزيابي ها قرار گرفته، سه مقوله ما را از فضاي فيزيکي جدا مي کند، گفت: "زمان مجازي و کار مجازي که اگر مجموع آنها را درنظر بگيريم، با انرژي مجازي مواجه هستيم، مقوله هاي جداسازي ما از فضاي فيزيکي را دربرمي گيرد."
عاملي با بيان اين که دو شاخص مهم انرژي و اقتصاد که سوددهي فضاي مجازي را نشان مي دهد در اين حوزه قابل بررسي است، گفت: "انرژي در فضاي مجازي بر خلاف محيط فيزيکي ماندگار است و در فرآيند تبديل، امر فيزيکي به ديجيتال تبديل مي شود و ظرفيتي بنيادين پيدا مي کند." وي در پايان با اشاره به اين که زمان مجازي هندسي است و در آن زمان گذشته، حال و آينده معنا ندارد، تصريح کرد: "در کار مکانيکي با توليد انبوه مواجهيم، اما در کار مجازي، با يک توليد و بي نهايت مصرف مواجه خواهيم بود."
درگاه الکترونيک در ديگر کشورها
نزديک به يک سال است که درگاه خدمات الکترونيک ايران به نشاني iran.ir راه اندازي شده است که در بخش بعدي اين مطلب به آن مي پردازيم. اما دسترسي به خدمات الکترونيک از طريق درگاه الکترونيک در ديگر کشورها به چه صورت است؟ ابتدا درگاه الکترونيک ايالات متحده آمريکا به نشاني usa.gov بررسي مي کنيم. به طور کلي در درگاه الکترونيک آمريکا امکان دسترسي به بيش از ۱۰۰ سرويس آن لاين وجود دارد. در صفحه اصلي اين سايت سرويس ها و اطلاعات در موضوعات مختلف مانند خانواده، کار و تحصيل، سلامت، انرژي، علم و فناوري، سفر و ... دسته بندي شده اند. براي نمونه به تعدادي از سرويس هاي آن لاين درگاه الکترونيک آمريکا اشاره مي کنيم: اطلاع تغيير آدرس منزل، خريد از دولت، پيداکردن انواع مراکز آموزشي، فروشگاه ها و کلينيک هاي نزديک منزل، ثبت کپي رايت براي محصول، اطلاع از مشکلات محيطي، درخواست انواع وام، پيداکردن و درخواست شغل هاي دولتي، انواع اطلاعات و فرم هاي گذرنامه و مهاجرت، اطلاعات و فرم هاي خدمات پستي، پيداکردن کد پستي، انواع اطلاعات و فرم هاي ماليات و ... فهرست سرويس هاي آنلاين به طور مداوم به روز رساني مي شود. خدماتي که در بالا به آن ها به عنوان نمونه اشاره شد تنها مربوط به بخش خدمات شهروندان است. در بخش هاي ديگر مانند بخش خدمات تجارتي نيز سرويس هاي آنلاين مختلفي قرار دارد. براي نمونه به قسمت کار و تحصيل مي رويم. در اينجا اطلاعات مختلف مربوط به کار و تحصيل مانند دانشگاه ها، موزه ها، کتابخانه ها، وام هاي دانشجويي و... قابل دسترسي است. براي نمونه به بخش College Students (دانشجويان دانشگاه) مي رويم. در اين بخش همه اطلاعاتي که دانشجويان به آن نياز دارند، از مقررات تحصيل گرفته تا امکان تحصيل آنلاين و پيداکردن مرکز آموزشي مناسب جمع آوري شده است. به بخش پيدا کردن مرکز آموزشي مي رويم و در قسمت نام ايالت، کاليفرنيا را وارد کرده و سپس در کاليفرنيا، لس آنجلس را انتخاب مي کنيم (امکان دقيق تر کردن جستجو با مواردي نظير محل دقيق، هزينه تحصيل، نوع رشته و... نيز وجود دارد). نتيجه جستجوي ما، ۱۵۳ دانشگاه و مرکز آموزشي است که هرکدام داراي بخش اختصاصي هستند. در بخش اختصاصي هر مرکز، امکان مشاهده اطلاعات مختلف نظير نشاني، تلفن، نقشه مرکز، هزينه تحصيل، ارتباط با اساتيد و مسوولان و ... وجود دارد و در بخش هاي بعدي مي توان به طور آنلاين مواردي نظير درخواست ثبت نام در مرکز را انجام داد. اين در حالي است که در کشورمان براي مدارس و مراکز آموزشي هنوز يک شبکه منسجم دسترسي متقاضيان به اطلاعات مختلف وجود ندارد. به سراغ درگاه الکترونيک کانادا به نشاني canada.gc.ca مي رويم. در صفحه اصلي اخبار مربوط به دولت قرار دارد. به بخش خدمات الکترونيک مي رويم. طبق آمار در اين بخش از درگاه الکترونيک کانادا حدود ۱۳۰ سرويس آن لاين به متقاضيان ارائه مي شود (در حالي که وزارت ارتباطات و فن آوري اطلاعات ايران اعلام که درگاه الکترونيک ايران ۱۵۰ مورد خدمت الکترونيک آن لاين را ارائه داده است!)؛ بنابراين عجيب نيست که انواع خدمات براي کانادايي ها و کساني که قصد مهاجرت يا گرفتن ويزاي کانادا را دارند، در اين بخش فراهم شده باشد. در درگاه الکترونيک دانمارک به نشاني denmark.dk علاوه بر خدمات الکترونيک به جنبه هاي توريستي اين کشور نيز توجه ويژه اي شده و در بخش Visit Denmark به سايت visitdenmark.com هدايت مي شويد که اطلاعات فراوان و جامعي از جاذبه هاي اين کشور به چندين زبان دنيا در آن قرار دارد.
نگاهي به درگاه الکترونيک ايران
درگاه الکترونيک ايران به نشاني iran.ir از شهريور ۸۶ راه اندازي شده و محلي براي دسترسي به اطلاعات و امکانات سايت هاي دولتي است. به طور کلي درگاه الکترونيک ايران از نظر طراحي تقريبا مناسب است؛ هرچند وجود تعدادي زيادي پيوند (لينک) در صفحه اصلي سايت ممکن است کاربر مبتدي را کمي گيج کند؛ به ويژه که بخش «نقشه سايت» (Site Map ياSite Index) هم وجود ندارد. درگاه ديگر کشورها در مقايسه با درگاه ايران ظاهر رسمي تر و ساده تري دارند. بخشي از طراحي و کدنويسي صفحه اصلي با استفاده از فناوري اي جکس (AJAX) انجام شده، به عنوان مثال سمت چپ صفحه با يک کليک مي توانيد اوقات شرعي شهر خود را ببينيد يا به فهرست راديوها (با قابليت پخش زنده) دسترسي داشته باشيد. در بالاي صفحه امکان انتخاب اندازه متن وجود دارد که احتمالا از درگاه الکترونيک آمريکا الهام گرفته شده است. وقتي نشاني سايت را در مرورگرتان وارد مي کنيد به دايرکتوري web منتقل مي شويد که اين کار چندان حرفه اي نيست. بخش «اخبار درگاه ايران» چندان کامل نيست؛ در عنوان صفحه هم از کلمه «پورتال» استفاده شده که بايد به «درگاه» تغيير کند. همچنين طراحي اين بخش شکل ساده تري نسبت به ديگر بخش هاي سايت دارد که در ظاهر سايت دوگانگي ايجاد مي کند. همچنين قرارگرفتن اين بخش در دايرکتوري cms هم چندان حرفه اي نيست. اما در مورد محتواي اين بخش بايد گفت علي رغم به روز رساني نسبتا مناسب، اخبار خود سايت چندان به روز نيست. اشکال ديگر اين که موتور جستجوي اين بخش، فقط در اخبار جستجو مي کند و سايت اصلي را در برنمي گيرد. موتور جستجوي موجود در صفحه اصلي نيز بخش اخبار را در نمي گيرد! و اين يعني در موتورهاي جستجوي سايت يکپارچگي وجود ندارد. گفته مي شود در ساخت اين سايت از سيستم مديريت محتواي جوملا (Joomla) استفاده شده است. نشاني برخي صفحات هم مشابه نوع نشاني اين سيستم است، به عنوان مثال صفحه «تماس با ما» يک نشاني طولاني دارد، در حالي که بهتر است از يک نشاني کوتاه استفاده شود، مثلا در يک دايرکتوري با نام contact قرار گيرد. در اين صفحه، هدف از راه اندازي درگاه ايران، اين چنين عنوان شده است: «هدف اوليه، فراهم آوردن محيطي جهت متمرکزسازي سرويس هاي دولتي و حتي غيردولتي است که مورد نياز مردم است. در انتهاي اين مرحله انتظار مي رود مردم ايران بتوانند از طريق اين درگاه، خدمات و اطلاعات مورد نياز را جستجو و استفاده کنند. جهت سهولت موضوع، درگاه خدمات الکترونيکي ايران علاوه بر بهره گيري از يک موتور جستجوي قدرتمند، از سرويس هاي اطلاعاتي غني «فهرست خدمات الکترونيکي» و «فهرست پايگاهها» بهره مند شده است.» بيشتر بخش هاي درگاه الکترونيک ايران به اطلاعات کلي يا سايت هاي وزارت خانه ها و... ختم مي شود و امکانات خود درگاه بيشتر محدود به بخش خدمات الکترونيک است که امکاناتي نظير اعلام کد پستي از روي شماره تلفن و... را ارائه مي کند. سرويس پست الکترونيک که از ۲۸ مهر ۸۶ راه اندازي شده، براي مديران دولتي و افراد واجد شرايط قابل استفاده است. يک پيام رسان (messenger) هم طراحي شده که دارندگان پست الکترونيک درگاه ايران مي توانند از آن استفاده کنند. بخشي هم با نام it.iran.ir وجود دارد که به مباحث مربوط به فناوري اطلاعات مي پردازد و طراحي اين بخش نيز با طراحي اصلي سايت کاملا متفاوت است که اين کار چندان حرفه اي نيست.
يکي ديگر از خدمات آن لاين ارائه شده، دستيابي به آخرين شاخص هاي اصلي بازار بورس اوراق بهادار است. اين اقدام که در راستاي ارائه اطلاعات لحظه اي بورس به متقاضيان صورت مي گيرد، زماني قابل استفاده است که بازار بورس تهران نيز به فعاليت مشغول باشد. براي امتحان بخش دايرکتوري لينک ها، به بخش «ورزش» مي رويم و «فوتبال» را انتخاب مي کنيم. در صفحه باز شده، نزديک به ۴۰ لينک بدون نظم خاصي قرار دارد. لينک تعدادي از باشگاه هاي کشور، چند سايت ورزشي و... که بهتر بود در اينجا نيز دسته بندي صورت مي گرفت و با توجه به اين که در بخش ديگري از سايت از فناوري اي جکس استفاده شده، در اينجا نيز با انتخاب دسته بندي، لينک هاي مربوط بدون نياز به رفتن به صفحه اي ديگر، نمايش داده مي شد.
استانداردهاي طراحي
درگاه خدمات الکترونيکي ايران (iran.ir) و وزارتخانه هاي کشور را از نظر استانداردهاي طراحي و کدنويسي CSS و HTML ارزيابي کرده و با درگاه هاي الکترونيک کشورهاي آمريکا (usa.gov)، کانادا (canada.gc.ca) و دانمارک (denmark.dk) مقايسه کرديم. درگاه الکترونيک کشورهاي آمريکا، کانادا و آمريکا به ترتيب ۱۶، ۷ و ۴۷ خطا دارند که اعداد قابل قبولي محسوب مي شوند. درگاه الکترونيک ايران در مجموع ۸۴ خطا دارد. به سراغ سايت وزارتخانه هاي کشور رفتيم. از ميان ۲۰ سايت وزارتخانه هاي کشور که لينک آن ها در سايت درگاه الکترونيک ايران درج شده، سايت وزارت دفاع در حال بازسازي و سايت وزارت صنايع و معادن از طريق ضدويروس کامپيوتر، ناامن تشخيص داده شد! در ميان ديگر وزارتخانه ها، سايت ۶ وزارت خانه داراي بيش از ۳۰۰ اشکال هستند که از ميان آن ها سايت وزارت راه و ترابري با مجموعا ۵۷۸ اشکال رکورددار است! و در ميان کم مشکل ترين ها، سايت وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي با ۳۲ اشکال قرار دارد. لازم به ذکر است که سايت وزارت خانه هاي «کار و امور اجتماعي» و «امور خارجه» از نظر CSS بدون اشکال هستند و همه اشکالات آنان مربوط به HTML مي شود. طراحي يکسان و به طور کلي استاندارد خاصي در طراحي سايت هاي رسمي سازمان هاي دولتي کشور ديده نمي شود. بيشتر اين سايت ها بخش مهمي را در صفحه اول به اخبار اختصاص داده اند که مي توان با خلاصه ترکردن اين بخش، خدمات الکترونيک سازمان را بيشتر مطرح کرد و همچنين سرعت دسترسي به خدمات را بالا برد.حال وقتي نگاهي به فهرست سايت هاي برتر دولتي مي اندازيم، مي بينيم که گويا «استانداردهاي طراحي» چندان مدنظر داوران نبوده و به طور کلي در اين زمينه توجهي به ساختمان (Structure) سايت ها نشده است.
جمع بندي
هرچند در سال هاي اخير گسترش خدمات الکترونيک از سوي سازمان هاي دولتي در ايران سرعت بيشتري به خود گرفته، ولي هنوز با استانداردهاي جهاني فاصله داريم. لازم است با توجه و سرمايه گذاري بيشتر در اين زمينه، ضمن صرفه جويي در وقت و کاهش هزينه ها به سمت ارائه خدمات بهتر به شهروندان پيش برويم.