همسايه ‌ها نام مجموعه‌اي است كه هر روز ساعت 45/11 از شبكه 3 سيما به روي آنتن مي‌رود. اين مجموعه كه چند سال از ساخت آن مي‌گذرد، مي‌كوشد داستان‌هايي ساده را با شخصيت‌‌هايي مشخص به نمايش بگذارد.
در واقع تمام ماجراها و حوادث اين مجموعه تلويزيوني در لوكيشن‌هايي كه احتمالا تمامي آن در همان قسمت اول «لو» رفته است، اتفاق مي‌افتد، اما اين قضيه باعث نشده چيزي از جذابيت اين مجموعه كم شود.
مي‌گويند هر چه فضا و مكان براي معرفي شخصيت‌ها و حوادث محدودتر باشد، بيشترين فشار روي نويسنده و كارگردان مي‌آيد تا داستانشان را به شكل صحيح روايت كنند بنابراين ناگفته پيداست كه بايد داستان‌هاي آثار اينچنيني آنقدر قوي و كارآمد باشند كه بتوانند باعث كشش شوند. همين اتفاق بايد روي شخصيت‌پردازي آدم‌هاي اثر هم افتاده باشد.
چطور ممكن است داستاني كه شخصيت‌پردازي در آن ضعيف است، بتواند باعث همراهي مخاطب هوشمند اين سال‌ها شود؟ شخصيت‌پردازي قوي تا حدود بسياري بن مايه داستان را به شكل قدرتمندي شكل مي‌دهد، اما اين تنها بخشي از كار است.
كار در فضاهاي محدود، جدا از شخصيت‌پردازي قوي و داستان‌هاي جذاب به هر حال به اسباب ديگري هم نياز دارد و آن بهره‌گيري از بازيگراني است كه براي مخاطب آشنا باشند. همسايه‌ها جزو آن آثاري بود كه به خوبي از نام و آوازه و هنر بازيگرانش استفاده كرد و البته به اندازه خودش هم موفق بود.
بازيگران مجموعه تلويزيوني همسايه‌ها در نقش‌هاي فوق‌العاده و دور از ذهني ظاهر نشده‌اند، زيرا آنها را كمابيش در نقش‌هاي مشابه ديده‌ايم، اما ظرافتي كه در ارائه شخصيت‌هاي همسايه‌ها به كار رفته را مي‌توان الگويي خوب در آثار تلويزيوني دانست.
سازندگان همسايه‌ها البته تنها به همين اكتفا نكرده‌اند و كوشيده‌اند با چاشني طنز، داستان‌هاي خود را پيش ببرند. روح كلي اثر هم با داستان‌هايي كه عموما در آن مطايبه و شوخي وجود دارد همخوان است. البته بايد گفت سازنده همسايه‌ها در اين ميان تلاش كرده كه طنزها به سوي لودگي نروند.
همسايه‌ها از كنار هم آمدن چند خانواده مختلف و خلق موقعيت‌هايي كه ناگزير پيش مي‌آيد، داستان‌هايش را روايت مي‌كند؛ موضوعي كه در ادامه آرام آرام به عنوان يك قاعده براي ساخت آثار آپارتماني تبديل شد. با اين همه بايد اعتراف كرد كه ساختار اغلب آثار آپارتماني به گونه‌اي بوده كه خيلي كم از سوي منتقدان مورد توجه قرار گرفته‌اند.
با اين وجود بعضا اين ويژگي را داشته‌اند كه در مقاطعي كوتاه موجي در جامعه ايجاد كنند. اغلب آثار آپارتماني مشكلي به نام روايت داستان و اجرا دارند به همين خاطر هم آن‌گونه كه بايد ديده نشده‌اند. در واقع ساخت آثار آپارتماني تنها در مديومي مثل تلويزيون بيشتر اتفاق مي‌افتد و به خاطر سرعتي كه در روند توليد وجود دارد، قابل توجيه است.
همين سرعت و راحتي كار توليد در خيلي از موارد محصول نهايي را به اثري خلاقانه كه جوهره يك اثر هنري را دارد، تبديل نمي‌كند اما مجموعه تلويزيوني همسايه‌ها ضعفهاي ساختاري بسياري از آثار آپارتماني را ندارد و معلوم است كه سازندگان به جزئيات داستان و اتفاقاتي كه قرار است در ادامه بيفتد مسلط بوده‌اند. به جز اين ، نوع كارگرداني لطيفي نيز بشدت در خدمت كار است و بيرون نمي‌زند.
محمدرضا شريفي‌نيا در نقش نويسنده‌اي كه تلاش مي‌كند با دنياي پيرامونش ارتباط بهتري برقرار كند با «شيريني»‌اي كه معمولا به نقش‌ها مي‌دهد اين شخصيت را خاص كرده است. در كنار او كيهان ملكي يكي از متفاوت‌ترين نقش‌هايش را ايفا كرده است، او در نقش يك آدم ساده كه روحيات متفاوتي نسبت به همسرش دارد، بسيار تلاش مي‌كند به دنياي او نزديك شود. همچنين امين حيايي، گوهر خيرانديش، علي نصيريان، كمند اميرسليماني، فلور نظري، عاطفه رضوي و ... نيز در نقش‌هاي خود به خوبي ظاهر شده‌اند.
با وجود آن كه چند سال از ساخت اين مجموعه تلويزيوني مي‌گذرد، اما همچنان طراوت و تازگي خود را حفظ كرده است. موضوعاتي كه در اين مجموعه مورد توجه قرار گرفته‌اند آنقدر گسترده بوده كه هنوز هم قابل طرح و اشاره‌اند، با اين وجود عجيب است كه اين متد برنامه‌سازي در ادامه آنقدرها مورد توجه قرار نگرفت يا اگر كارهايي در ادامه ساخته شد نتوانست موفقيت اين مجموعه را تكرار كند.
تهيه‌كننده اين مجموعه بعدها تلاش كرد با همين ساختار يك مجموعه ديگر با كارگرداني كس ديگري بسازد، اما آن مجموعه تلويزيوني به هيچ‌رو در قد و قواره همسايه‌ها ظاهر نشد. همسايه‌ها به خاطر نوع روابط شخصيت‌ها، طراحي آنها، حوادث، ديالوگ‌ها و از همه مهم‌تر احساس راحتي كه مخاطب با اثر مي‌كند، مي‌تواند يك الگوي ساخت در حد و اندازه تلويزيون باشد.