ماني حقيقي گفت: عباس كيارستمي زمان تدوين فيلم «كارگران مشغول كارند» پيشنهاد داد كه بخشي از سكانس دعوا را خودش دوباره كارگرداني ‌كند و اگر من دوست نداشتم از آن استفاده نكنم اما من مصرانه همين سكانس را دوست داشتم.
شب گذشته در شانزدهمين برنامه نمايش و نقد و بررسي فيلم كانون فيلم انجمن منتقدان و نويسندگان سينمايي ايران، فيلم سينمايي «كارگران مشغول كارند» ساخته ماني حقيقي در خانه شهرياران جوان به نمايش در آمد.
بر اساس اين گزارش، در اين برنامه كه به دليل قطع برق با يك ساعت تاخير برگزار شد، پس از نمايش فيلم با حضور ماني حقيقي(كارگردان)،مهناز افشار (بازيگر)، اميد روحاني (بازيگر) و امير قادري (منتقد) جلسه نقد و بررسي برگزار شد.
ماني حقيقي با اشاره به اين كه ايده «كارگران مشغول كارند» متعلق به عباس كيارستمي است،گفت: من طرح اين فيلمنامه را از طريق پسر ايشان بهمن كيارستمي شنيدم. يك روز كه در حوالي لواسان قدم مي‌زديم، بهمن گفت كه اين لوكيشن مناسب طرح پدرم است.
وي ادامه داد: پس از شنيدن طرح آقاي كيارستمي خيلي مشتاق شدم كه اين طرح را بسازم اما همانطور كه انتظار داشتم با مخالفت جدي وي روبرو شدم، چرا كه آقاي كيارستمي خودش مي‌خواست اين طرح را به عنوان كار بعدي‌اش بسازد. تقريبا حدود يك سال طول كشيد تا با كمك بهمن توانستيم كيارستمي را متقاعد كنيم.
وي ادامه داد: اين فيلمنامه با داشتن چالش‌هاي محدود در لوكيشني واحد و بازيگران متعدد و محور قراردادن داستاني كاملا غيرواقعي و القاي آن به عنوان واقعيت، برايم بسيار جذاب بود.
حقيقي درباره گستردگي مفهوم اين فيلم گفت: قرار نيست من پاسخ روشني براي مفاهيم نهفته در فيلم ارائه كنم اما نكته خيلي مهم اين بود كه وقتي طرح ابزورد و بي‌معني قرار باشد ارائه شود ، معمولا -خصوصا در كشور ما- بايد مفاهيمي به آن سنجاق شود، ولي هيچكدام اين برداشت‌ها را نمي‌توان به عنوان قطعيت خاص به مخاطب ارائه داد.
اين كارگردان سينما ادامه داد: من فقط فيلمي ساختم درباره يك سنگ و نه چيز ديگر. از اين راه مي‌توان تكثير معنا را ضمانت كرد.اگر من درباره مفاهيمي كه مد نظر داشتم چيزي نگويم، همه جور معنايي مي‌توان از آن برداشت كرد. با اين فيلم، اين شانس را داشتم كه به جاهاي مختلفي در دنيا سفر كنم و آدم‌هاي مختلفي اين فيلم را ببيند كه هر كدام نسبت به آ‌ن معني و مفهوم و عجيب‌ترين تعابير را داشته باشند ولي هيچكدام خوشبختانه آن را اثري بي‌معني ندانستند.
اميد روحاني نيز درباره حضور خود در اين فيلم گفت: من يكي از معدود كساني هستم كه اين شانس را داشتم كه هر وقت زندگي روزمره آزارم بدهد، دنبال فرصتي بگردم كه آن را در بازي كردن و تجربه چيزهاي جديد خرج كنم. تجربه اول من در فيلم ميكس داريوش مهرجويي بود كه نقش خودم را بازي كردم و اين اولين بار است كه نقشي را بازي مي‌كنم كه در سينما به آن بازي مي‌گويند.
وي ادامه داد: اوايل اسفند ماه بود كه آقاي حقيقي اين نقش را به من پيشنهاد كردند و حدود 17 روز فيلمبرداري آن طول كشيد.روزهاي فيلمبرداري لذ‌ت‌بخش‌ترين دوره زندگي همه ما بود.حرف‌هاي بسيار زيادي درباره مفاهيم اين فيلم زده شد اما معتقدم ماني حقيقي به آن وجهي تعلق خاطر بيشتري داشت كه به ما منتقل شد. در واقع در اين فيلم تمام شدن روحيه زندگي در 4 پيرمرد به تصوير كشيده شد و فارغ از همه داستان‌ها وجه شخصيت‌پردازي اهميت بيشتري داشت.
اين منتقد و بازيگر سينما افزود: ما فقط مي‌دانستيم كه بايد نقش 4 پيرمرد فنا شده و درب و داغان را بازي كنيم. كساني كه در حال اضمحلال هستند و دلشان به انداختن يك سنگ خوش است.
روحاني در ادامه اين نشست افزود: بعد از سال‌ها و نزديك به 40 سال نگارش نقد متوجه شدم كه منتقدان معمولا در مورد مسائل فني فيلم مي‌نويسند.
مثلا درباره تدوين درخشان يا صداگذاري خوب... اما واقعيت اين است كه منتقدان راجع به مراحل فني يك فيلم بسيار كم مي‌دانند و فقط پز آن را مي‌دهند و كمتر منتقدي را ديده‌ام كه از تدوين، صداگذاري و حتي ميكس و مراحل نهايي يك فيلم چيزي بداند.
وي ادامه داد: من در طول سال‌هاي اخير بسيار شاهد مشاجرات بين كارگردانان و تدوين‌گران بوده‌ام و متوجه هستم وقتي كارگردان مشتي راش را جلوي تدوين‌گر مي‌گذارد، يعني چه. يكي از فرآيندهايي كه هيچ وقت آن را نمي‌فهميدم، بازيگري بود و براي آنكه فرايند بازيگري را كشف كنم و بدانم كه بازيگران از چه چيزي مايه مي‌گذارند، فكر كردم كه بايد بازيگري را تجربه كنم. «مهناز افشار» بازيگر فيلم «كارگران مشغول كارند» نيز گفت: قصه اين فيلمنامه را خيلي دوست داشتم و برايم بسيار جالب بود كه آدم‌هاي عجيبي در پشت صحنه اين فيلم در كنار هم كار مي‌كردند و همكاري با آنها تجربه بسيار خوبي بود.
وي ادامه داد: اتفاقا به نظرم اغلب اين دوستان كه بازيگر هم نبودند، بسيار واقعي‌تر و راحت‌تر از بازيگري كه ما مي‌شناسيم، ايفاي نقش مي‌كردند، در هر صورت از حضور در اين پروژه بسيار لذت بردم.
افشار گفت: من به قسمت اعتقاد دارم و فكر مي‌كنم قسمت اين بود كه اين سنگ تا لحظه آخر نيفتد. اين فيلم ايده‌هاي بسيار خوبي به مخاطب مي‌دهد و عاملي است كه همه ‌آدم‌ها را دور هم جمع مي كند.
ماني حقيقي در ادامه گفت: اين فيلم يكسري سوال مطرح مي‌كند كه تماشاگر از خودش بپرسد: چرا اينها مي‌خواهند اين سنگ را بيندازند؟ جذابيت تجربه اين فيلم اين است كه قرار است چه اتفاقي براي اين سنگ بيفتد. از ديد كارگرداني و هدايت بازيگر به اين مساله فكر كردم كه شخصيت‌پردازي آدم‌ها ميانسال بسيار مهم است اما نه به معني اينكه واقعيتي است براي راهنمايي مخاطب.
وي درباره نظرات عباس كيارستمي درباره اين فيلم گفت: اين فيلم نسبت به طرح آقاي كيارستمي بسيار متفاوت است. عباس كيارستمي در واقع وزنه بسيار بزرگي براي يك فيلم است و براي همين، اگر اين طرح را هر كسي ديگر هم مي‌خواست بسازد يا بايستي خودش را تبديل به او مي‌كرد -كه اين محال است- يا اين كه طرح را مال خود مي‌كرد.
حقيقي گفت: من هم هر نكته مهم و محكمي را كه به دلم نمي‌نشست، حذف كردم و اجازه آن را هم داشتم. چيزي كه در نهايت از طرح آقاي كيارستمي، مانند همان خط اصلي داستان است.
وي ادامه داد: فكر مي‌كنم يكي از دلايل اين كه آقاي كيارستمي اين فيلمنامه را خودش كار نكرد، اين بود كه سر اين قضيه كه ميانه داستان را چطور مي‌تواند پي بگيرد، هزاران راه برايش وجود داشت و نمي‌توانست كه بين اين راه‌ها يكي را انتخاب كند.
وي درباره انتخاب بازيگران حرفه‌اي در كنار بازيگران غيرحرفه‌اي، افزود: من هميشه اين تئوري را داشته‌ام كه در فيلم آبادان هم به كمكم آمد.وقتي بازيگر حرفه‌اي و غير حرفه‌اي در كنار هم قرار مي‌گيرند، هر دو كاملا از بيخ و بن به هم مي‌ريزند و هر كدام حواس‌شان هست كه در مقايسه با ديگري چگونه بازي كنند. مثلا در فيلم «آبادان» خانم معتمد آريا در كنار احسان اماني قرار گرفت كه اين باعث مي‌شد در هر دو اين ترس به وجود بيايد كه كدام يك بهتر از ديگري بازي مي‌كنند. در واقع اين شرايط يك جدال نيست بلكه نگراني متقابل زاينده‌اي است كه خيلي هم جواب مي‌دهد.
كارگردان «كارگران مشغول كارند» گفت:آقاي كيارستمي در زمان تدوين، ديد كه واقعا اين فيلمنامه ساخته شد و همان‌جا بود كه روي چند سكانس فيلم حساس شد و حتي پيشنهاد داد كه دوباره آنها را فيلمبرداري كنيم. او اعتقاد داشت كه ما در سكانس دعواي آنها در كنار مرتضي بمانيم و گفت كه خودش با آتيلا پسياني به لوكيشن مي‌رود و اين سكانس را كارگرداني مي‌كند و اگر من دوست نداشتم از آن استفاده نمي‌كنم كه من مصرانه نپذيرفتم.
حقيقي درباره حضور «مهناز افشار» در اين فيلم گفت: من با ديدن فيلم «سالاد فصل» در فرصتي 30 -40 ثانيه‌اي مطمئن شدم كه اين نقش را بايد خانم افشار بازي كند ولي مطمئن بودم كه ايشان نمي‌پذيرد، چرا كه ما نه پولي داشتيم و نه اينكه نقش خيلي نقش طولاني بود ولي ايشان به ما لطف كردند و اميدوارم كه اين اتفاق در انتخاب بازيگران سينماي ما بيشتر بيفتد.
ماني حقيقي در انتهاي اين جلسه گفت: در يك سني -خصوصا در سن ميانسالي- انسان متوجه مي‌شود كه كم كم به پايان راه نزديك مي‌شود، اين است كه نگران ناتواني‌هاي خود است و دلش مي‌خواهد هر فرصتي كه دست داد،تجربه كند. به همين خاطر است كه مثلا انداختن يك سنگ در او بيشتر ايجاد انگيزه مي‌كند.
از ديگر حاضران در اين نشست مي‌توان به فريبرز عرب‌نيا،پرويز كلانتري،اسماعيل ميهن‌دوست،هوشنگ‌مرادي كرماني،شهرام مكري و جمعي از منتقدان سينما اشاره كرد.