آقا اجازه ، مداد ما نيست! خانم اجازه، پاككن ما گم شده! خاطره روزهاي مدرسه، فقط محدود به پيدا كردن اولين دوست و همكلاسي، زنگهاي تفريح، همهمه كلاسها و تقسيم خوراكيها نيست.
بوي چرم و مشماي نو، نرمي پاككنهاي سفيد و تراشهاي براق، مدادهاي صف كشيده و همقد در داخل جعبه، دفترچههاي رنگي و كاغذهاي تانشده و... هنوز با گذشت سالها آدم را به وجد ميآورد. همه اين لوازم از تجربه مشتركي سخن ميگويد، كسي نيست كه شوق خريد كيف و كتاب نو را تجربه نكرده باشد.
اين لوازم يعني گذشته، يعني خاطره، يعني انرژي، يعني كودكي، منتها آن روزها دل من و تو شايد با يك دفترچه 40 برگ كاهي و چند مداد سياه و قرمز و يك جامدادي پارچهاي هم شاد ميشد. در آن روز نه از هري پاتر و باربي خبري بود و نه از جامداديهايي به شكل PC و خودكارهاي چند هزار توماني، اما بسياري از دانشآموزان امروز به كمتر از دفترچههاي 200 برگ سيمي، مداد اتود، مداد رنگي 24 تايي ژاپني و جامداديهاي خارجي رضايت نميدهند.
تفاوت اينجاست كه پدر من و تو هفته آخر شهريور با چند اسكناس درشت چند تا بچه خانوار را نونوار ميكرد، ولي حالا درآمد پدر و مادر امروز براي تامين نياز يك فرزند بسختي كفايت ميكند.امروزه رشد مارپيچي قيمتها و نبود نظارت بر رفتار فروشندگان، والدين را براي شكل دادن به خاطرات شيرين روزهاي مدرسه فرزندانشان با دشواري روبهرو كرده است.
در حالي كه حدود يك هفته به اول مهر يعني روز بازگشايي مدارس باقيمانده، هجوم اوليا براي خريد نوشتافزار باعث شده تا علاوه بر رشد قيمتها، بازار شاهد تنوع بالاي اين محصولات باشد.
تسخير بازار با لوازمالتحرير فانتزي
اگرچه برخي از محصولات بازار نوشتافزار در آستانه سال تحصيلي جديد با نرخ دولتي هم عرضه ميشود، اما آنچه اختلاف قيمت در بازار لوازمالتحرير را تشديد ميكند، ورود يكي دو ساله انواع لوازم فانتزي با كيفيت و قيمت بالاتر است. بسياري از اين لوازم به لحاظ شكل و رنگ طوري طراحي شدهاند كه سليقه دانشآموزان به سمت آنها هدايت ميشود.
در حالي كه محصولات دولتي با وجود قيمت پايينتر به لحاظ جذابيت ظاهري با اين سليقه فاصله دارد.
با وجود اين، وزارت بازرگاني امسال با عرضه 20 ميليون جلد دفترچه و لوازمالتحرير در نمايشگاه پاييزه سعي در جلب سليقه دانشآموزان و سبك كردن بار هزينه مالي اين ايام بر خانوادهها دارد. اين كالاها 20 درصد ارزانتر از بيرون به فروش ميرسد.
يكي از والدين كه بايد تا چند روز آينده براي 2 فرزندش، لوازمالتحرير تهيه كند، ميگويد: با اين كه هر سال دفتر و مداد و خودكار بچهها را از اين گونه نمايشگاهها ميخرم، اما باز هم ناچارم بخش عمدهاي از لوازم را از مغازههاي لوكس خريداري كنم، چون معمولا لوازم ايراني درجه 2 هستند و بچهها به آن رضايت نميدهند. اين دفترها نه جلد خوبي دارند و نه كيفيت ورقشان خوب است.
وي كاهش تنها 20 درصدي قيمت لوازمالتحرير در فروشگاههاي پاييزه را نسبت به ديگر فروشگاهها كافي نميداند و اضافه ميكند: ترجيح ميدهم اين 20 درصد را بپردازم تا بچهها از لوازمي مقاومتر و با كيفيتي بهتر استفاده كنند.
لوازمالتحرير را يكجا نخريد
امسال هم مانند سالهاي گذشته، تب ورود و خريد نوشتافزار فانتزي در روزهاي پاياني شهريور ماه بالاست. افزايش فشار تقاضا براي خريد اين وسايل به صورت فصلي همزمان با افزايش سطح عمومي قيمت ساير كالاها و خدمات، فشار مضاعفي را بر بودجه خانوارها بخصوص آنها كه فرزندان محصل بيشتري دارند، وارد ميكند.
طي همين روزها، بعضي فروشندگان نيز از فشار فصلي و كوتاهمدت متقاضيان براي خريد لوازمالتحرير فانتزي سوءاستفاده ميكنند و بيمحابا با قيمتهاي چندگانه محصولاتشان را به فروش ميرسانند.
اصغر رمضاني، فروشنده يك فروشگاه محلي لوازمالتحرير و كتابهاي درسي در شرق تهران ميگويد: افزايش قيمت دفترچه و خودكار و كيف و...در برابر رشد چند برابري قيمت تخممرغ و لبنيات و هزار چيز ديگر كه در طول سال بالا ميرود، نبايد چندان غيرمنطقي باشد؛ چراكه رشد قيمت لوازمالتحرير معمولا در روزهاي خاصي اتفاق ميافتد و در ساير روزها كمتر تغييري در آن رخ ميدهد.
اين فروشنده لوازمالتحرير، نظارت دولت بر بازار نوشتافزار را تا حدي در كنترل قيمتها مطلوب ميداند؛ ولي به والدين توصيه ميكند از خريد يكجا و يكباره همه نوشتافزار دانشآموزان خودداري كنند؛ چون از التهاب قيمتها يكي دو روز ديگر كم ميشود. از طرف ديگر والديني كه در اين روزها 20 دفتر 100 برگ، 100 خودكار، مداد، تراش و... ميخرند، سرعت مصرف بچهها را هم به طور ناخودآگاه افزايش ميدهند.
لوازمالتحريرهاي گران و كمكيفيت
وفور كالاهاي چيني، كرهاي و تايواني در بازار لوازمالتحرير اين روزها بسياري از اسكناسها را به سمت خود جذب ميكند.
براساس اطلاعات موجود، در حال حاضر هزينه توليد در صنعت نوشتافزار داخل حدود 9 درصد بالاتر از نرخ تورم است. از سويي گران بودن هزينههاي توليد نوشتافزار و كاهش شديد تعرفه واردات اين كالاها عواملي بوده كه بازار لوازم داخلي را با ركود نسبي روبهرو كرده است. هنوز خانوادهها براي خريد اين كالا به شكل و ظاهر اكتفا ميكنند و معيار دقيقي براي تعيين ميزان كيفيت لوازمالتحرير وجود ندارد.شنيده ميشود كه نوشتافزار چيني و آسياي جنوب شرقي، بيشترين خريدار را در بازار ايران دارد؛ در حالي كه آنچه از آن به نام لوازمالتحرير فانتزي ياد ميشود نيز به لحاظ كيفيت در سطح بالايي نيست.
لوازمالتحرير فانتزي و آثار فرهنگي
ارتباط هر روز دانشآموزاني كه در سن جامعهپذيري قرار دارند با لوازمالتحرير، از اين وسايل ابزارهاي باظرفيتي ساخته كه ميتواند بر الگوي مورد پذيرش فرهنگي از سوي دانشآموزان موثر باشد؛ در حالي كه در كشور ما هنوز ارزش فرهنگي اين لوازم درك نشده و جنبه سختافزاري آن بيشتر مورد توجه بوده، كشورهايي مانند چين، ژاپن و حتي كشورهاي پيشرفته غرب به انتشار الگوهاي فرهنگي خود به مدد همين لوازم پرداختهاند.
نقش بستن انواع شخصيتهاي غيربومي و كارتوني در ذهن و سپس لوازمالتحرير كودكان ايراني، نشانه موفقيت برنامههاي فرهنگي اين كشورهاست؛ نكتهاي كه از طرف مسوولان آموزش و پرورش و ساير دستگاههاي فرهنگي مغفول مانده است.
راستي چرا پروژه دارا و سارا حتي در حيطه نوشتافزار ايراني با موفقيت روبهرو نبوده و كودكان و نوجوانان ايراني همچنان گارفيلد، هريپاتر و باربي را به آنها ترجيح ميدهند؟ | 