ارسلان شهلا- با وجود اينكه امروزه شبكه‌هاي اجتماعي و دنياي مجازي به مفاهيم نسبتا جا افتاده‌اي تبديل شده است، هنوز هم در صورتي كه با يك نسخه سه‌بعدي يا به اصطلاح آواتار خودتان در يك دنياي مجازي به گشت‌وگذار بپردازيد، عده‌اي از مردم با ترديد به شما مي‌نگرند كه اين امر خاطره هراس فناورانه روزهاي نخستين اينترنت را زنده مي‌كند.
اما چنين نگرشي به دو دليل تغيير مي‌كند: در وهله نخست بسياري از كودكان به دنياهاي مجازي راه پيدا كرده‌اند و به اين ترتيب پاي پدر و مادرها هم به اين شبكه‌هاي اجتماعي گرافيكي براي نظارت به فعاليت‌هاي سه بعدي فرزندانشان باز شده است. از سوي ديگر در حال حاضر شبكه‌هاي اجتماعي و دنياهاي مجازي به پايگاه كاربري شلوغ و گسترده‌اي دست يافته‌اند.
شركت مشاوره‌اي وب Kzero تاكنون بيش از 30 دنياي مجازي را شناسايي كرده است كه كودكان 8 تا 13 ساله را مخاطب اصلي خود قرار داده‌اند. اين در حالي است كه بيش از 5 دنياي مجازي ديگر مخصوص كودكان زير 8 سال فعاليت مي‌كند.
تعداد اعضاي برخي از اين سايت‌ها آنچنان زياد است كه حتي از جمعيت بسياري از كشورهاي دنيا بيش‌تر است. براي مثال مي‌توان شبكه‌هاي اجتماعي Habbo Hotel با بيش از 100 ميليون عضو، Neopet’s با 45 ميليون عضو و Disney’s Club penguin با 20 ميليون عضو اشاره كرد.
اما شبكه‌هاي اجتماعي با دامنه كاربري وسيع‌تر از جمله Second Life يا وب‌سايت چيني hipihi.com را نبايد از قلم انداخت.
شركت Kzero تعداد كاربران فعال دنياهاي مجازي را در تمام نقاط جهان حدود 100 ميليون نفر تخمين مي‌زند.
اما دومين دليل تغيير ديدگاه مردم نسبت به پايگاه‌هاي اجتماعي آنلاين، تحول سريع و دايمي دنياهاي مجازي است. مديريت دنياهاي مجازي كار ساده‌اي است. علاوه بر اين دنياهاي مجازي به جاي ساختن يك فضاي تخيلي كهكشاني يا تاريخي مثل قرون وسطي، دنياي واقعي را تقليد مي‌كنند و به همين دليل مردم راحت‌تر با آنها ارتباط برقرار مي‌كنند. مثلا برخي از دنياهاي مجازي مانند amazingworlds.com يا Twinity كه يك شبكه مجازي نوپاي آلماني است، مدل سه‌بعدي شهرهاي بزرگي مانند لندن، نيويورك يا سنگاپور را بازسازي مي‌كنند.
مثلا شما مي‌توانيد يك آپارتمان در شهر برلين دنياي مجازي Twinity براي خود دست و پا كنيد و اطلاعات و محتواي رسانه‌اي مختلف را درست مثل خانه خودتان به آن منتقل كنيد. مثلا در يك اتاق مجازي، تصاوير ويديويي يوتيوب به نمايش درمي‌آيد و در اتاق مجاور، عكس‌هاي پروفايل‌تان در Flickr را مرور كنيد. همچنين مي‌توانيد از طريق يك صفحه نمايش مجازي به سايت‌هاي خبري گوناگون مثل گاردين سربزنيد و يك روزنامه واقعي را درون يك دنياي مجازي مطالعه كنيد.
اما هدف از تمام اينها چيست؟ زندگي در دنياهاي مجازي براي نسل آينده به بخشي تفكيك‌ناپذير از زندگي تبديل خواهد شد، در حالي كه در اين شبكه‌هاي مجازي به تماشاي فيلم و گوش دادن به موسيقي مي‌پردازند و با دوستان‌شان چت مي‌كنند. همچنين اگر دنياهاي مجازي پاتوق آينده جوانان خواهد بود، سر و كله هر برند و رسانه‌اي از جمله روزنامه‌ها در اين شبكه‌ها پيدا خواهد شد. علاوه بر اين احتمالا جنبه‌هاي وسيع‌تري از زندگي مردم در دنياي واقعي در دنياهاي مجازي منعكس خواهد شد. براي مثال شاهد مراكز خريد بزرگي از جمله themall.tv در دنياهاي مجازي مثل Second Life خواهيم بود كه ادعا مي‌كند محصولات بيش از 500 برند مختلف را به فروش مي‌رساند.
اين همان ايده‌اي است كه فيليپ رزه‌دال (Philip Rosedale)، موسس دنياي مجازي Second Life از آن به عنوان «حضور» يا «جادوي» دنياهاي مجازي ياد مي‌كند. شما مي‌توانيد پابه‌پاي هزاران نفر در فروشگاه آنلاين آمازون به جست‌وجو و خريد محصولات مختلف بپردازيد، اما در واقع تنها هستيد و نمي‌توانيد با هيچ كدام از مشتريان گفت‌وگو كنيد.
به گفته رزه دال دنياهاي مجازي با مدل‌هاي كاربري گوناگون در حال گسترش است. در حالي كه بسياري از قابليت‌ها و ويژگي‌هاي جذاب شبكه‌هاي اجتماعي مانند Facebook مي‌تواند به موبايل راه پيدا كند، ولي به راحتي نمي‌توانند عناصر جادويي دنياهاي مجازي كه موجب رونق بالاي آنها شده است را به دست آورند.
آزادي عمل جالب توجه Second Life كه هر كار ريز و درشتي را براي كاربران ممكن مي‌سازد، جايگاه آن را به عنوان محبوب‌ترين و خلاق‌ترين دنياي مجازي تثبيت مي‌كند. اما در عين حال پيچيده‌ترين آنها است. روزه دال اذعان مي‌كند كه آشنايي با تنظيمات و پيچ‌وخم‌هاي Second Life ممكن است يك روز تمام يا حتي يك هفته وقت بگيرد.
اما اين دنياي مجازي به همه كاربران از جمله افراد مسن امكان شركت كردن را مي‌دهد. به لطف ناشناخته بودن آواتارها در second Life، هيچكس نمي‌تواند به سن يا هويت شما پي ببرد. Second Life گذرگاهي براي تلاقي نسل‌هاي گوناگون است.
روزه دال اميدوار است مردم كشورهاي در حال توسعه از طريق مراكز ارايه خدمات اينترنتي مثل كافي‌نت‌ها قادر باشند وارد دنياي Second Life شوند، با واحد پولي اين دنيا به نام دلار ليندن به طور مجازي به تجارت بپردازند و پول مجازي خود را به پول واقعي تبديل كنند و به اين ترتيب منبع درآمد جديدي كسب كنند.
دنياهاي مجازي در آغاز راه هستند كه مي‌توانند در دوران ركود اقتصادي و نگراني‌هاي جهاني حول گرم شدن كره زمين، محل زندگي امني براي ساكنان آن باشند.