گزينش مربي براي تيمهاي ملي، يكي از سختترين كارهايي است كه فدراسيونهاي فوتبال انجام ميدهند. دليل آنهم خيلي واضح است، چون در تيمهاي ملي به جاي طرفداران يك تيم با مردم يك كشور روبهرو هستيد و به هيچ وجه مجال اشتباه نداريد.
اگر به 20 يا 30 سال پيش برگرديد، بيشتر تيمهاي ملي توسط مربيان همان كشور هدايت ميشدند، اما الان مدتهاست كه مربيان كشورهايي كه صاحب فوتبال هستند، به عنوان مربيان كشورهاي ديگر برگزيده و مشغول كار ميشوند.
بسياري از فوتبالدوستان چنين موضوعي را نميپسندند و ميگويند مربيان خارجي در صورت كسب نتيجه منفي خيلي راحت كشور را ترك ميكنند و به همين دليل تمام نيرو و توان خود را به كار نميگيرند؛ در حالي كه يك مربي داخلي به خاطر عشق به وطنش موظف است تمام انرژي خود را در راه پيروزي تيم كشورش صرف كند و در قبال اين مسووليت پاسخگو باشد.
در حال حاضر، چيزي حدود نيمي از تيمهاي ملي سراسر جهان را مربيان خارجي هدايت ميكنند و اگر همين روند ادامه داشته باشد در سالهاي آينده، بيشتر مربيان ملي را اتباع ديگر كشورها تشكيل ميدهند. در اين مطلب به كشورهايي ميپردازيم كه بيشتر تعداد مربيان ملي را به جهان صادر ميكنند.
از آمريكاي جنوبي آغاز ميكنيم كه مربيانش با سبك فوتبال لاتيني كه اتكاي زيادي به تكنيك بازيكنان دارد شناخته ميشود و هواداران زيادي نزد كشورهايي دارد كه احساس ميكنند بازيكنان تكنيكي دارند و دوست ندارد زياد وارد مسائل پيچيده تاكتيكي شوند!
در اين ميان كشور برزيل با 9 نماينده پيشتاز كشورهاي آمريكاي جنوبي است: دونگا (برزيل)، نلدر دوس سانتوس(باهاما) ،جردن دي فريتاس (گينه)، ماركوس فالوپا (ميانمار)، ماكوس گوسمائو (پاپوآينو گينه)، آيرتون آنديولي (جزاير سليمان) ، ژوئل سانتانا (آفريقاي جنوبي)، مارسيو ماكسيمو (تانزانيا) و ويلينيوس (زيمبابوه). مربيان برزيلي كه در سطح جهان شناخته شده هستند در بسياري از تيمهاي باشگاهي جهان جايگاه خاصي دارند. كشور برزيل را همچون صادرات فوتباليست، در زمينه صادرات مربي هم پيشتاز ميدانند.
نوبت به آرژانتين ميرسد، رقيب سنتي برزيل كه صاحب 4 مربي ملي در سطح تيمهاي ملي است: آلفيو بازيل (آرژانتين) ، مارسلو ميلسا(شيلي)، كايوس دتورو (نيكاراگوئه) و جراردو مارتينو (پاراگوئه). مشتريهاي مربيان آرژانتيني هم مشخص هستند كشورهاي آمريكاي جنوبي و مركزي علاقه بيشتري به مربيان آرژانتيني دارند.
مربيان اين كشور فوتبالخيز به اندازه بازيكنانش در سطح اروپا هوادار ندارند و تيمهاي باشگاهي معدودي در اروپا مربي آرژانتيني دارند.
اروگوئه، سومين قدرت فوتبال آمريكاي جنوبي كه 2 بار قهرماني جهان را تجربه كرده ولي بيش از نيمقرن است كه از گذشته درخشانش فاصله گرفته، 3 مربي بينالمللي دارد: اسكار تابارز (اروگوئه)، خوان كارلوس بوزاتي (فيجي) و خورخه فوساتي (قطر). تيم ملي اروگوئه با رفتن به سوي يك مربي كاركشته و باتجربه به نام اسكار تابارز راهي را رفته كه آرژانتينيها با گزينش آلفيو بازيل رفتهاند.
كلمبيا با آنكه در ادوار اخير جامجهاني حضور نداشته است، 3 مربي ملي دارد:
ادواردو لارا (كلمبيا) ، رينالدو روئهدا (هندوراس) و فرانسيسكو ماتورانا (ترينيداد و توباگو). جالب اينكه مسوولان فدراسيون كلمبيا همين يك هفته پيش خورخه پينتورا را بركنار و ادواردو لارا را انتخاب كردند تا بلكه به جامجهاني بروند.
قاره اروپا صاحب بيشترين تعداد مربيان ملي جهان است كه در اين ميان فرانسه با 11 مربي پيشتاز است:
ريموند دومنك (فرانسه)، ميشل دوسوير (بنين) ، پاتريس نويو (كنگو) ، آلن ژيرس (گابن)، روبرت نوزاره (گينه) ، ديديه چامبرون (كالدونياي جديد)، روژه لمره (مراكش)، كلود لووا (عمان)، آنري استامبولي (توگو)، برونو متسو (امارات) و هروه رنارد (زامبيا) مربيان فرانسوي ميان تيمهاي آفريقا طرفداران زيادي دارند، دليلش هم به فرانسه زبان بودن بسياري از كشورهاي آفريقايي مربوط است و اينكه چنين مربياني قبلا ارزشمند بودن خود را به كشورهاي آفريقايي نشان دادهاند.
آنري ميشل، برونو متسو و روژه لمره در ساليان اخير افتخارات زيادي براي مردم كشورهاي آفريقايي كسب كردهاند. فرانسويها در بين باشگاههاي بزرگ اروپايي مربيان موفقي بودهاند كه نمونه بارز آن آرسن ونگر، پديدآورنده آرسنال جديد است.
هلنديها هم با سبك ويژه خود در سطح اروپا نمايندگان قابل توجهي دارند. 9 كشور در جهان از مربيان هلندي براي تيم ملي خود استفاده ميكنند: برت فان ماروايك (هلند) ، آريهان (آلباني)، پيم فريك (استراليا) ، اروين كومان (مجارستان) ، آرنو پيپرز (قزاقستان)،مارت لولز (موزامبيك) ، لئوبين هاكر (لهستان) ، گاس هيدنيك (روسيه) و يان ماك.
فراموش نكنيم مربيان هلندي در سطح باشگاهي هم موفقيتهاي زيادي كسب كردهاند كه از آن جمله ميتوان به يوهان كرويف، لوييفانخال و ديك ادووكات اشاره كرد.
آلمان، ديگر كشور صاحب فوتبال اروپا، صاحب 9 مربي ملي است: يواخيم لوو (آلمان)، كلاوس اشتارك (افغانستان)، برتي فوگتس (آذربايجان)، برند استانج (بلاروس)، اوتوفيستر (كامرون)، رينهولد فرانز (كوبا) ،اوتو ريهاگل (يونان) ، آنتوني هي (ليبريا) و اوتمار هيتسفلد (سوئيس).
آلمانيها در همه جاي جهان پراكنده هستند و منطقه ويژهاي براي فعاليت ندارند. بعضي مربيان آلماني نظير برتي فوگتس ميدانند كه چطور بايد با 20 يا 30 روز كار در سال، درآمدهاي هنگفتي به جيب بزنند!
مربيان پرتغالي كه از سبك فوتبال لاتين تبعيت ميكنند هم هواداران خاص خود را دارند. 6 تيم ملي از مربيان پرتغالي استفاده ميكنند: كارلوس كرش (پرتغال) پائولو دوارته (بوركينافاسو) ژوائو د ديوس (جزاير كاپه ورده) اومبرتو كوئليو (تونس) انريكه كاليستو (ويتنام) و ونلو وينگادا (اردن). همانطور كه ملاحظه كرديد، بيشتر هواداران مربيان پرتغالي را كشورهاي فاقد فوتبال سطح بالا تشكيل ميدهند.
انگليس كه آن را مهد فوتبال دنيا ميدانند، برخلاف انتظار، در سالهاي اخير رو به مربيان خارجي آورده است. آنها پس از تجربه نهچندان جالب اسون گوران اريكسون، استيو مكلارن را انتخاب كردند و چون نتايج اسفناكي گرفتند، فابيو كاپلو را برگزيدند تا دوباره به يك قدرت اروپايي بدل شوند.
6 مربي انگليسي در ديگر نقاط جهان به عنوان مربي ملي در كشورهاي ضعيف فوتبال جهان مشغول به كارند: ديويد برند (ساموآ)، اتيوارت باكستر (فنلاند) ، بابا هوتون (هند)، گري استمپل (پاناما)، پيتر ريد (تايلند) و جان بارنز (جامائيكا).
بلژيك، كشوري كه مدتهاست از نظر فوتبال در روزهاي بدي به سر ميبرد،4 مربي بينالمللي دارد: رنه فاندريكن (بلژيك) ، عادل آمبروش (روندي)، پل پوت (گامبيا) و تام نيست فيت (ناميبيا). ناگفته پيداست كه تنها كشورهاي آفريقايي از مربي بلژيكي استفاده ميكنند، آن هم كشورهايي كه فوتبال شناخته شدهاي ندارند.
مربيان اروپاي شرقي براي كشورمان شناختهشدهتر هستند. مربيان صربستاني و كروات كه از مكتب فوتبال يوگسلاوي سابق ميآيند، كماكان طرفداراني در نقاط مختلف جهان دارند.
4 مربي صربستاني مشغول فعاليت در رده ملي هستند: ميروسلاو جوكيچ (صربستان) ، ايوتسا تودورف (كنگو)، زاويسا ميلوسوليهويچ (لسوتو) و رادي آوراموويچ (سنگاپور).
اگرچه ايران هماكنون مربي كروات ندارد، اما 3 مربي كروات مشغول فعاليت در تيمهاي ملي هستند: اسلاون بيليچ (كرواسي) ، ميروسلاو بلاژويچ (بوسني و هرزگوين) و برونو توچاك (رواندا).
از ميان كشورهاي صاحب فوتبال، ايتاليا از نظر كميت، كمترين و از نظر كيفيت، بالاترين مربيان را اكنون در سطح بينالمللي دارد: مارچلو ليپي (ايتاليا)، فابيو كاپلو (انگليس) و جوواني تراپاتوني (جمهوري ايرلند)، مربيان ايتاليايي برخلاف همتايان فرانسوي خود اصلا طرفداري در بين كشورهاي آفريقايي ندارند. سال گذشته ماركو تاردلي تا نزديك نيمكت مربيگري تيم آسيايي سوريه رفت، اما با آنها به توافق نرسيد.
و بالاخره به قاره آسيا ميرسيم. ژاپن با داشتن 4 مربي ملي كه در كشورهاي كوچك آسيايي مشغول فعاليت هستند، حرف اول و آخر را در بين آسياييها ميزند: تاكشي اوكادا (ژاپن)، كوجو كيوتوكو (بوتان)، ايمي توشياكو (تايوان) و ماساناگا كاگياما (ماكائو).
حالا كه صحبت از آسيا شد، اين موضوع را يادآوري كنيم كه بيشتر كشورهاي قدرتمند آسيا نظير عربستان، ژاپن، كرهجنوبي و ايران كه در دوره گذشته جامجهاني مربياني خارجي داشتند، رو به مربيان وطني آوردهاند، عربستان با مربيگري ماركوس پاكناي برزيلي در جامجهاني 2006 شركت كرد و اكنون ناصرالجوهر را دارد.
ژاپن با زيكو در جامجهاني بازي كرد و حالا زير نظر اوكادا بازي ميكند. كرهجنوبي كه ديك ادووكات را داشت با مربيگري هويونگ مو وارد ميدانها ميشود و ايران هم به جاي برانكو ايوانكوويچ از علي دايي استفاده ميكند.
ميان كشورهاي صاحب فوتبال، ايتاليا از نظر كميت، كمترين و از نظر كيفيت، بالاترين مربيان را اكنون در سطح بينالمللي دارد.
| 