حمله آمريكا به عراق در سال 2003 در كنار تاثيرات اقتصادي و سياسي، حوزه فرهنگ و هنر را نيز در اين كشور از خود متاثر ساخت.
فيلمسازان، نقاشان، مجسمهسازان و نمايشنامهنويسان آثاري درباره اين جنگ خلق كردند. از آنجاييكه اين جنگ از نظر اكثريت مردم آمريكا به شدت مردود بود، در بيشتر اين آثار هنري شاهد ترسيم كردن بعد ويرانگر جنگ عراق براي مردم آمريكا هستيم.
فيلمهاي داستاني
در ميان فيلمهايي كه طي سالهاي 2003 تاكنون در رابطه با جنگ عراق ساخته شد، فيلمهاي «غير قابل انتشار» ساخته «برايان ديپالما» و «در دره اله» ساخته «پل هگيس» بيش از بقيه در سطح بينالمللي به شهرت رسيدند.
فيلم سينمايي «غير قابل انتشار» كه تاكنون در جشنوارههاي زيادي به نمايش درآمده توانسته جوايزي چون شير نقرهاي جشنواره ونيز را به خود اختصاص دهد.
«ديپالما» در اين فيلم تلاش كرده كه چگونگي پوشش خبري جنگ عراق از طريق رسانههاي غربي بالاخص آمريكا را به تصوير بكشد.
«در دره اله» ساخته «پل هگيس» نيز از ديگر فيلمهايي است كه در آن به شدت دولت بوش براي به راه انداختن جنگ ويرانگر عراق محكوم شده است.
اين فيلم كه بازيگران مشهوري چون «سوزان ساراندون و «تامي لي جونز» در آن ايفاي نقش كردهاند، داستان پدر داغديدهاي است كه سعي ميكند تا علت كشته شدن پسرش را دريابد. وحشتناك آن است كه برايش روشن ميشود كه پسرش نه در عراق، بلكه كمي پس از بازگشتش به آمريكا مرده است و آشكار است كه چند تن از همرديفان نظامياش در قتل وي سهيم بودهاند.
«پل هگيس» به گفته خودش در اين فيلم سعي كرده تا تاثير منفي جنگ عراق بر روحيه سربازان آمريكايي و بيتفاوت بدون دولت آمريكا نسبت به اين مسئله را نشان دهد.
فيلم «جلوي ضرر را بگيريد» محصول سال 2008 آمريكا، نيز همچون فيلم «در دره اله» ولي به گونهاي ديگر سعي كرده تا مشكلاتي را كه سربازان آمريكايي در جنگ عراق با آن دست و پنجه نرم ميكنند را به تصوير كشد.
اين فيلم به كارگرداني «كيمبرلي پيرس» داستان يكي از سربازان كهنه كار ارتش آمريكاست كه پس از به پايان رسيدن دوران خدمتش در عراق به آمريكا بازمي گردد ولي زمانيكه توسط ارتش مجبور ميشود تا به عراق بازگردد، زندگياش به شدت دچار مشكل ميشود.
فيلم «تفسير» ساخته «گاوين هود» و «ملت شجاع» از ديگر فيلمهايي است كه در انتقاد به جنگ عراق ساخته شده است.
فيلمهاي مستند
سينماي مستند آمريكا نيز در رابطه با جنگ عراق بسيار فعال بوده، آنچنانكه تاكنون مستندهاي زيادي در اين رابطه توليد شده است.
«كاستهاي جنگ» ساخته «دبورا شرانتون»، اولين فيلم مستندي است كه در رابطه با جنگ عراق در سال 2003 ساخته شد، تهيهكنندگي اين فيلم را چند سرباز آمريكايي به عهده داشتهاند.
اين فيلم زندگي سه سرباز آمريكايي را قبل از جنگ، در دوران جنگ و همچنين پس از اتمام جنگ به تصوير ميكشد.
«افق بيانتها» و «عراق تجزيه شده» از ديگر مستند موفقي است كه در اين باره تاكنون ساخته شده است.
اين دو مستند هر دو از نامزدهاي جوايز اسكار بهترين فيلم مستند در سالهاي 2006 و 2007 بودهاند.
«افقي بيانتها» ساخته «چارلز فرگاسون» كه تاكنون برنده جوايز بسياري شده است، جريان اشغال عراق بدست نيروهاي آمريكايي را از منظر ديد عراقيها روايت ميكند.
«عراق تجزيه شده» ساخته «جيمز لانگلي» نيز فيلمي سه اپيزودي، از زندگي مردم عراق پس از جنگ و حمله آمريكا به اين كشور است، در اين فيلم برشي از زندگي روزانه مردم عراق را از زبان خود مردم روايت ميكند. در زمان ساخت اين فيلم، «لانگلي»، كارگردان فيلم به گفته خودش به شدت تحت فشار بود و احساس خطر مي كرد و در شرايطي كه حتي مردم مي ترسيدند از خانه هايشان بيرون بيايند او تلاش مي كرد مستندي از زندگي مردم جنگ زده عراق بسازد. اين سه داستان هر كدام در سه فضاي متفاوت فرهنگي- مذهبي، زندگي در عراق را به تصوير مي كشند و در سه بخش خانواده شيعه، سني و كرد به روايت عقايد مردم عراق درباره جنگ و حضور امريكا در عراق مي پردازند.
«كشور من كشورمن»، ساخته «لورا پويتراس» از ديگر مستندهاي آمريكايي ساخته شده درباره جنگ عراق و تبعات منفي آن است كه نسبت به ديگر مستندها در سطح بينالمللي از شهرت و موفقيت بيشتري برخوردار است.
اين فيلم روايتي درباره درگيريها و تبليغاتي است كه در سال 2005 براي برگزاري انتخابات مجلس عراق در سيام ژانويه صورت گرفته است.
از ديگر مستندهايي كه در اين رابطه در سينماي آمريكا ساخته شده است ميتوان به فيلمهاي «اشغال: سرزمين رويا» به كارگرداني مشترك «ايان اولدز» و «گارت اسكات»، «لاشه جنگ» به كارگرداني «فليپ دوناهو» و «آلن اسپيرو»، ، «تاكسي به گوشهاي تاريك» به كارگرداني «الكس گيبني»، «نوشتن تجربيات زمان جنگ» به كارگرداني «ريچارد رابينز» و «قصر توپچي» به كارگرداني «پيتر اپرلين» و «مايكل تاكر»
اشاره كرد.
هنرهاي تجسمي
يكي از بزرگترين نمايشگاههايي كه تاكنون در آمريكا از جنگ عراق به نمايش درآمده است نمايشگاه نقاشي، مجسمه، عكس و همچنين فيلم ويديوئي است كه تحت عنوان «شهادت به جنگ: هنر از ميدان جنگ عراق» توسط 5 هنرمند كه خود در جنگ عراق حضور داشتهاند، از 4 فوريه تا 8 مارس سال جاري در موزه هنرهاي تجسمي نيويورك به نمايش درآمد.
اين نمايشگاه با چهار موضوع «ديدگاههاي مختلف نسبت به زندگي روزانه در عراق»، «چهره آمريكاييها و عراقيها»، «صحنههاي جنگ و درگيري، «صحنههايي از امكانات پزشكي».
نمايشگاه نقاشي «رهايي بغداد» و دهها نمايشگاه نقاشي ضد جنگ ديگر از سال 2003 تاكنون توسط «سندو بيرك»، هنرمند مشهور لسآنجلسي در ايالتهاي مختلف آمريكا برگزار شده است.
نمايشگاه نقاشي «رهايي بغداد» نام خود را از يكي از تابلوهاي مشهور «بيرك» گرفته كه اين هنرمند آمريكايي در اين تابلو و ديگر تابلوهاي خود در قالب طنز و كنايه سعي در به تصوير كشيدن چهره زشت جنگ عراق داشته است.
نمايشگاههاي «بيرك» همواره يكي از پراستقبالترين نمايشگاههايي است كه تاكنون در رابطه با جنگ عراق در آمريكا برگزار شده است.
نمايشگاه نقاشي «سرزمين پدري» در سال 2003 توسط هنرمندي نيواورلئاني با تحصيلات آكادميك برگزار شد، اين هنرمند آمريكايي در آثار خود از تصاوير سربازان آمريكايي كشته شده در جنگ عراق الهام گرفته و سعي داشته تا تبعات منفي جنگ عراق براي مردم آمريكا را به تصوير بكشد.
نمايشگاه «سرزمين پدري» در آن سال بسياري از هنرمندان و مردم آمريكا را تحت تاثير قرار داد.
نمايشها
نمايش «خيانت» به كارگرداني «جورج پكر»، 8 فوريه تا 14 فوريه سال جاري در منهتن، نيويورك به نمايش درآمد.
«پاركر» در اين نمايش به اين مسئله ميپردازد كه آمريكاييها بدون علم و فهم كافي از مردم عراق به اين كشور حمله كردهاند.
در آخر نمايشنامه نيز يكي از شخصيتهاي اين نمايش با نام «عدن» يك عراقي سني و متعصب ميگويد: اين عراقيها هستند كه كه كشورشان را نابود كردهاند با كمك آمريكاييها و زير نگاه آنها.
«اموري كه اتفاق ميافتد»به كارگرداني «ديويد هر» براي اولين بار فوريه 2008 در تورنتو روي سن رفت و كمي بعد نيز در سياتل، لسآنجلس، سيدني و استراليا نمايش داده شد.
منتقدان «اموري كه اتفاق ميافتد» را يكي از موفقترين نمايشهايي كه با موضوع جنگ عراق ساخته شده است، ميدانند.
منتقد ورايتي مينويسد: «اموري كه اتفاق ميافتد» يكي از نمايشهاي قابل توجه و ستودني است.
روزنامه نيويورك تايمز نيز در اين باره مينويسد: اين نمايش يك مجموعه كامل از تصوراتي است كه درباره دلايل بوجود آمدن يك جنگ غير ضروري و بدون پيروزي، وجود دارد.
البته ساخت و اجراي تئاتر در زمينه جنگ عراق تنها به قشر حرفهاي اين عرصه محدود نشده و اوايل سال 2007 گروهي از دانشآموزان يكي از دبيرستانهاي نيويورك اقدام به ساخت تئاتري جنجالبرانگيز تحت عنوان «آواهايي در درگيري» نمودند و اعلام كردند كه هدفشان از ساخت چنين نمايشي، آگاه كردن قشر دانشآموزان نسبت به جنگ عراق و اتفاقاتي است كه در اين جنگ به وقوع ميپيوندد.
اين نمايش داستان نوجوان 19 سالهاي به نام «نيكلاس» بود كه در آغاز سال تحصيلي در عراق به طرز فجيعي كشته ميشود و ...
عليرغم تلاش چند ماهه دانشآموزان، مقامات اين مدرسه اجازه اجراي اين نمايش را ندادند، آنها در ابتدا اين مسئله را موقتي اعلام كرده ولي ابراز داشتند كه نمايشنامه اين اثر پختگي لازم را ندارد و به مطالعه بيشتر نياز دارد، ولي پس از گذشت چند ماه عنوان كردند كه اين نمايش بيش از حد سياسي بوده و قابل نمايش نيست.
| 