اساسا خبرگزاری به مفهوم دقیق بدون حمایت دولت تا امروز در هیچ جایی شکل نگرفته و بسترهای کلان این امر در اختیار دولت‌ها بوده است.

در حوزه‌ ارتباطی و خبری در حوزه‌ خبرگزاری باید با تغییر قوانین و مقررات رسانه‌یی و همچنین در نظر گرفتن راه‌های کم هزینه و موثر به سیاست‌گذاری‌ها مناسب رسید.
حسین رضی ـ استاد دانشگاه ـ در نشستی درباره‌ "رویکرد خبرگزاری‌های بزرگ بین‌المللی به جمهوری اسلامی ایران" اظهار کرد: در یک فرآیند ارتباطی فرستنده، پیام و مخاطب قطعا وجود دارد که امروز در کنار این سه عنصر، ابزار و شیوه‌ انتقال، مکان، زمان، هدف و تاثیر نیز مدنظر است و بر اساس آن خبرگزاری یک ابزار انتقال پیام است.
وی با اشاره به مفهوم خبرگزاری افزود: خبرگزاری هم به موسسه و هم به عمل اطلاق می‌شود بدین معنا خبرگزاری یعنی گردآوری، تنظیم، پردازش و انتقال اخبار اما در معنای اصطلاحی به مرور زمان تغییراتی در آن به وجود آمده و امروز نمی‌توان نقش تصویر و انتقال آن را در خبرگزاری نادیده گرفت.
او ادامه داد: در واقع خبرگزاری‌ امروز یک نهاد حرفه‌ای است که در قبال دریافت وجه کار می‌کند؛ البته امروز خبرگزاری‌هایی نیز وجود دارند که بدون پرداخت وجه می‌توان به اخبار آن‌ها دسترسی داشت.
این استاد دانشگاه درباره‌ تاریخچه‌ شکل‌گیری خبرگزاری نیز اضافه کرد: سه خبرگزاری مهم و تاثیرگذار در تاریخ ایجاد خبرگزاری‌ها در نیمه اول قرن نوزدهم تقریبا هم زمان شروع به کار کردند. خبرگزاری هاواس در کشور فرانسه در سال 1835 آغاز به کار کرد که خبرهایی از کشورهای فرانسه و بعدها بلژیک و انگلیس را پوشش می‌داد و به شدت از سوی دولت نیز حمایت می‌شد.
وی خاطرنشان کرد: خبرگزاری ولف نیز در سال 1849 در آلمان شروع به کار کرد که در دوره‌ای تحت حمایت و مالکیت دولت پروس قرار گرفت. خبرگزاری رویترز هم در سال 1849 همکاری خود را با هاواس شروع کرد و در سال 1851 رسما در لندن تاسیس شد.
او با اشاره به خبرگزاری فرانسه (AFP)، آسوشیتدپرس (AP) و رویترز به عنوان سه خبرگزاری برتر بین‌المللی تصریح کرد: خبرگزاری فرانسه در 160 نقطه از دنیا فعالیت کرده، 1200 کارمند رسمی و 2000 خبرنگار آزاد دارد و بیش از 1000 عکس و تصویر نیز در سال ارسال می‌کند که سرعت در پوشش رویدادها از ویژگی بارز آن محسوب می‌شود.
وی افزود: خبرگزاری آسوشیتدپرس نیز 240 دفتر و 3 هزار و 700 کارمند دارد و پیشرفته‌ترین شبکه دیجیتال عکس نیز متعلق به اوست، ضمن اینکه یک شبکه تلویزیونی و یک شبکه رادیویی نیز داراست.
رضی ادامه داد: خبرگزاری رویترز نیز دفاتری در 209 منطقه‌ مختلف جهان داشته و 370 هزار مشترک داراست که ویژگی بارز این خبرگزاری نیز داشتن سازمان و تشکیلات دقیق و تمرکز بر بخش‌های اقتصادی است.
به گفته او خبرگزاری‌ها بعضا با آدم‌های حرفه‌یی و نخبه سروکار دارند و به نوعی از مدل دو مرحله‌یی در ارتباطات استفاده می‌کنند، ضمن اینکه استفاده از قالب‌های متنوع و فراگیر بودن از جمله ویژگی‌های خبرگزاری‌های بین‌المللی است.
وی ادامه داد: نکته اول مورد توجه در خبرگزاری‌ها بحث مالکیت است چرا که به طور جدی در خط مورد تبعیت آن‌ها تاثیر دارد. این که خبرگزاری دولتی، غیردولتی و یا مردمی است به ویژه در حوزه ملی در رسانه‌های کشور باید مورد توجه قرار گیرد.
او با اشاره به اهمیت گردآوری و توزیع اخبار نیز اضافه کرد: توزیع اخبار در دنیای امروز بیش از تولید مورد توجه است مثلا در جمهوری اسلامی ایران سال‌هاست که گفته می‌شود پیام‌های فاخری توسط ایران تولید می‌شود اما این که تا به حال نتوانسته‌ایم تاثیرگذاری مناسبی در دنیا داشته باشیم به این دلیل است که توزیع را جدی نگرفتیم.
به گفته‌ مدیر پیشین شبکه‌ العالم در حال حاضر امکان توزیع پیام برای همه وجود دارد؛ اگر پیام به زبان مخاطب نوشته شود به راحتی می‌توان آن را در تمام دنیا ارایه کرد و پس از ارایه نیز هر کس به اندازه خود تاثیر لازم را خواهد داشت.
او افزود: مفاهیم در حوزه‌ رسانه به دلیل تحولات تکنولوژیکی، ارزان شدن تکنولوژی و همچنین کم حجم شدن آن دچار تغییراتی شده است. رسانه‌ بین‌المللی امروز لزوما نباید چند دفتر در جاهای مختلف داشته باشد چرا که از هر جایی می‌توان خبری را به راحتی به تمام دنیا مخابره کرد؛ به این معنا امروز توزیع همه‌ی پیام‌ها بین‌المللی است و در نتیجه تمامی رسانه‌ها به نوعی بین‌المللی شده‌اند؛ بنابراین سرعت، دقت و پوشش خبر از جمله نکات مهم در اطلاع‌رسانی امروز است.
وی با اشاره به اینکه در دنیای امروز هر شبکه‌ای که زودتر خبر ارسال کند در جذب مخاطب موفق‌تر است، خاطرنشان کرد: همان طور که گفته شد تمام رسانه‌ها امروز به نوعی بین‌المللی شده‌اند و به گونه‌ای دیگر تمام رسانه‌ها خبرگزاری شده‌اند. امروز مشتری خبرگزاری‌ها علاوه بر رسانه‌ها، مخاطبان عموم و خاص نیز هستند؛ بنابراین با توجه به تغییرات تکنولوژیکی و هم‌چنین افزایش گستره‌ی توزیع اخبار امروز تمام رسانه‌ها خبرگزاری‌ شده‌اند؛ بدین معنا خبرگزاری‌ها امروز رقبای زیادی پیدا کرده‌اند.
او با بیان اینکه برای سیاست‌گذاری مناسب باید واقعیت‌ها را شناخت اضافه کرد: در حوزه‌ ارتباطی و خبری در حوزه‌ خبرگزاری باید با تغییر قوانین و مقررات رسانه‌یی و هم‌چنین در نظر گرفتن راه‌های کم هزینه و موثر به سیاست‌گذاری‌ها مناسب رسید. مثلا در بخش اول آرایش خبرگزاری‌های دنیا بدین سمت می‌رود که هر کس بتواند یک خبرگزاری ایجاد کند در نتیجه ما هم باید به سمت آزاد کردن فعالیت‌ها با نظارت پیش برویم در غیر این صورت فعالیت‌های پنهانی و غیرشفاف در حوزه‌ رسانه شکل خواهد گرفت.
به گفته او در بخش دوم نیز با استفاده از نیروهای بومی و تکیه بر نقاط قوت و مزیت‌های نسبی می‌توان پوشش بهتری از اخبار داشت.
رضی با بیان اینکه در ارائه اخبار نمی‌توان برخورد سلبی و منعی داشت گفت: امروز با توجه به گسترش رسانه‌های خبری دیگر نمی‌توان خبری را منتشر نکرد چرا که اگر ما منتشر نکنیم رسانه‌های دیگر حتما ارائه خواهند کرد.
وی ادامه داد: رسانه برآیند سه عنصر مخاطب مدیران و صاحبان رسانه و هم‌چنین آگهی‌دهندگان یا سهامداران است و علایق این سه قشر است که رسانه را شکل داده و در حوزه‌ی سیاست‌گذاری تاثیر می‌گذارد.
او تصریح کرد: واقعیت بخشی از تنظیم خبر است. اطلاعات، نقل قول‌های طلایی (منبع با اعتبار) و رنگ و لعاب دادن به خبر (تنظیم به شیوه‌ مورد نظر) نیز امروز در تنظیم اخبار در خبرگزاری‌های مختلف دنیا مورد توجه قرار می‌گیرد. امروز خبرگزاری‌ها به گونه‌ای عمل می‌کنند که غیر قابل باورها را باورپذیر می‌کنند.
وی با بیان اینکه خبرگزاری‌های بین‌المللی در دنیا دو دوره‌ متفاوت را در نگاه به جمهوری اسلامی ایران داشتند خاطرنشان کرد: در دوره‌ای خبرگزاری‌های بین‌المللی به پیروی از حکومت‌ها و دولت‌هایشان به دنبال تغییر رژیم در ایران بودند و از آنجا که خبرگزاری‌ها به جز عده‌ای قلیلی از آن‌ها ابزار دست قدرت‌ها هستند، تقابلی که بعد از انقلاب بین ایران و قدرت‌های بزرگ به وجود آمد در رسانه‌ها نیز دنبال شد. در این راستا اخبار رسانه‌ها به نحوی منعکس می‌شد که به سقوط حکومت در ایران کمک کند که این امر تا وقایع کوی دانشگاه نیز ادامه داشت.
عضو اتحادیه رادیو تلویزیون‌های کشورهای اسلامی اضافه کرد: اما پس از این دوران رویکرد فلج کردن حکومت ایران در دستور کار دولت‌ها و خبرگزاری‌ها که در راستای نظر دولت‌هایشان حرکت می‌کنند قرار گرفت. آن‌ها با بزرگ‌ کردن مشکلات اقتصادی، سیاسی و غیره اخبار را به گونه‌ای منعکس می‌کنند که در افکار عمومی تاثیرگذاری مورد نظرشان را داشته و رژیم را فلج کند.
وی ادامه داد: استراتژی جذب و حل جمهوری اسلامی ایران در نظام بین‌الملل یکی از این موارد است؛ آن‌ها با ارایه‌ نظم نوین اطلاعاتی سعی می‌کنند رسانه‌های دیگر را بدین سمت حرکت دهند که هر آنچه رسانه‌های آمریکایی می‌گویند درست است و شما بپذیرید، لزومی ندارد رسانه‌ها در مناطق مختلف دنیا خبرنگار داشته باشند. رسانه‌های آمریکایی می‌توانند اخبار را به راحتی و با کمترین هزینه در اختیار شما بگذارند.
به گفته او استراتژی دیگر طرد و منزوی کردن ایران است، بسیاری از خبرگزاری‌ها سعی می‌کنند ایران را تافته جدا بافته نشان داده و دائما به دنبال تقابل هستند. این در حالی است که قطعا حضور رسانه‌های مختلف باعث می‌شود چنین حرکتی تعدیل شود.
وی گفت: رسانه‌ها می‌توانند با شکستن انحصار خبری نوع تاثیرگذاری را، خود تعیین کنند. در حوزه اطلاعات و خبر حضور خبرگزاری‌های مختلف و افزایش امکانات در ارائه عینیت و جزئیات اخبار می‌تواند رسانه‌های دیگر را به تعدیل اخبارشان مجبور کند.
رضی در پایان تاکید کرد: اساسا خبرگزاری به مفهوم دقیق بدون حمایت دولت تا امروز در هیچ جایی شکل نگرفته و بسترهای کلان این امر در اختیار دولت‌ها بوده است، ضمن اینکه خبرگزاری‌های بین‌المللی نیز کاملا وابسته به دولت‌ها هستند.
وی افزود: رویکرد خبرگزاری‌های بین‌المللی به ایران دقیقا همان رویکرد نظام‌های سیاسی‌شان بوده و تاثیری که رسانه‌های جدید بویژه در منطقه خاورمیانه داشته‌اند، برای تعدیل آنچه از سوی رسانه‌ها بین‌المللی ارائه می‌شود بسیار خوب بوده است.
او گفت: بخش عمده‌ی وضعیتی که امروز در حوزه نظام سیاسی خود می‌بینیم برآمده از تصویری است که رسانه‌های بزرگ از ایران ارائه کرده‌اند که این تصویر با حضور رسانه‌های جدید می‌تواند به شکل بهتر ارائه شود؛ البته برای عملکرد بهتر باید سیاست‌گذاری‌های مناسب داشته، از بخش دولتی فاصله گرفته و به سمت تنوع و تکثر رسانه‌ها برویم تا مخاطب بیشتر با تاثیرگذاری بهتر داشته باشیم.