بهار، فصل آغاز رويش و تازگي، براي برخي‌ها زمان شروع حساسيت‌هاي آزاردهنده فصلي بوده و به دنبال آن، مبتلايان به آلرژي‌هاي فصلي در کلينيک‌ها و داروخانه‌ها به دنبال راهي براي تسکين عطسه، سرفه و رفع خارش چشم‌ها هستند.
دكتر ابراهيم رزم‌پا، متخصص گوش، حلق و بيني، با اشاره به حساسيت‌هاي فصلي گفت: با پراکنده شدن گرده‌هاي گياهان در هوا احتمال تنفس آنها به وسيله انسان و حيوانات وجود دارد. ورود اين گرده‌ها به سيستم تنفسي فردي كه به صورت ژنتيکي به اين مواد حساس باشد، مي‌تواند عامل گروهي از اختلالات عمده در بدن شود.
وي ادامه داد: در مناطق گرم كه گرده افشاني درختان در اوايل بهار صورت مي‌گيرد، آلرژي‌ها نيز از ابتداي بهار آغاز مي‌شود. بسته به مکان زندگي، خصوصيات آب و هواي منطقه و نوع گياهان محيط، ممکن است در پاييز همزمان با گرده افشاني بعضي از گياهان باز هم علايم آلرژي بروز کند. حتي در بعضي از مناطق، بويژه در مكان‌هايي که قارچ مي‌رويد، پراکندگي هاگ‌ها در فصل تابستان نيز سبب بروز واکنش‌هاي آلرژيک مي‌شود. علايم آلرژي معمولا تا پايان دوره گرده افشاني ادامه دارد.
دكتر رزم‌پا با تاكيد بر آن كه قبل از درمان آلرژي بايد مطمئن شد که علايم موجود مربوط به آلرژي فصلي است، گفت: عطسه، آبريزش بيني، سوزش و خارش گلو، ريزش اشک از چشم‌ها و برخي علايم سرماخوردگي مانند سردرد از نشانه‌هاي آلرژي فصلي است. حمله‌هاي آلرژي مي‌توانند منجر به بروز التهاب در گوش و سينوس‌ها شود. در صورتي كه چنين علايمي هر سال در يک زمان مشخص بروز كرده و پس از مدتي به سرماخوردگي عفوني منتهي شود، فرد به آلرژي فصلي مبتلاست.
وي، گزارش علايم به پزشک و انجام معاينات باليني توسط پزشک براي تشخيص آلرژي‌هاي فصلي را ضروري دانست و گفت: بيماري‌هاي مرتبط با آلرژي‌هاي فصلي شامل رينيت آلرژيک با علايم التهاب مخاط بيني و حلق، کونژکتيويت آلرژيک با علايم قرمزي، سوزش و خارش چشم‌ها و آسم آلرژيک همراه با علايم تنگي نفس و گرفتگي راه‌هاي تنفسي و تنفس صدادار بروز مي‌کند.
دكتر رزم‌پا با بيان اين كه معمولا درختان بلوط و افرا، گلهاي زرد رنگ و قارچ‌ها شايع‌ترين مواد آلرژي زا را توليد مي‌کنند، با تاكيد بر لزوم انجام تست‌هاي آلرژيك به منظور شناسايي عامل آلرژي زا گفت: متخصصان آلرژي از آزمايش‌هاي ساده بدون عارضه براي يافتن عامل آلرژي‌زا استفاده مي‌کنند. حداکثر 15 دقيقه زمان لازم است تا با آزمايش آلرژن‌هاي گوناگون در کلينيک‌هاي تخصصي، عامل مورد نظر شناسايي مي‌شود.
وي با بيان اين كه معمولا درمان آلرژي با اجتناب از ماده آلرژن حاصل مي‌شود، ادامه داد: زماني كه با انجام آزمايش‌هاي پزشکي عامل حساسيت‌زا شناسايي شد، دوري از آن ماده فرد را در درمان کامل ياري مي‌کند. معمولا زماني که گرده‌ها به ميزان زياد در هوا پراکنده مي‌شوند، اجتناب از آنها کار دشواري است اما چند اصل مهم وجود دارد که رعايت آنها به تخفيف علايم کمک مي‌کند.
دكتر رزم‌پا گفت: در تمام شرايط در و پنجره‌هاي خانه و خودرو بايد بسته باشد. اگر فرد در محيطي قرار داشته که احتمال نفوذ گرده‌ها در لابه‌لاي موها و لباس‌هايش وجود دارد، لازم است قبل از خواب حمام کرده و لباس‌هاي خود را تعويض كند. همچنين لازم است از حيوانات کوچک نيز دوري شود. از آنجا كه با وجود دوري كردن از مواد آلرژن، باز هم احتمال وجود آنها است، دارو درماني توصيه مي‌شود.
وي گفت: خوشبختانه داروهاي موثري براي درمان انواع آلرژي ها وجود دارد که علايم را كنترل و برطرف مي‌کند. انتخاب نوع و مقدار داروي مناسب تنها در تخصص پزشک است. آنتي هيستامين‌ها بهترين مثال براي دارودرماني بر ضد آلرژي است. اين نوع دارو ميزان وسيعي از نشانه‌ها را متوقف مي‌کند. نقش آنها موقتي است و درمان قطعي نيست. اسپري‌ها و قطره‌ها راه‌هاي درمان دارويي ديگري است که مستقيما به موضع اثر مي‌كنند. همچنين تجويز به موقع قطره‌هاي چشمي مي‌تواند به پيشگيري و کنترل علايم کونژکتيويت آلرژيک کمک کند.
وي با بيان اين كه شدت و درجات علايم آلرژي در افراد مختلف، متفاوت است، ادامه داد: برخي اسپري‌ها حاوي تركيبات كورتون براي كنترل علايم آلرژي، به صورت موضعي و به منظور كمتر كردن عوارض استفاده از كورتون، استفاده مي‌شود. اين اسپري‌ها نبايد به صورت مداوم استفاده شود؛ چرا كه استفاده طولاني مدت از آنها خشكي مخاط بيني و عوارضي مانند خونريزي را به دنبال دارد. تركيبات كورومولين نيز حالت پيشگيرانه داشته و كم عارضه‌تر هستند. اين تركيبات از نظر تسكين علايم، موثر نيستند و در كودكان و زنان باردار و با مدت زمان بيشتري قابل استفاده هستند.
دكتر رزم‌پا ادامه داد: سيستم ايمني فرد مبتلا به آلرژي به صورت مداوم مشغول به کار است. اين در حالي است كه اين سيستم هيچ نقصي در برنامه کاري خود ندارد. در افرادي كه با انجام تست‌هاي آلرژيك، نوع ماده آلرژن مشخص مي‌شود مي‌توان با گروهي از برنامه‌هاي درماني، حساسيت زدايي كرد؛ به اين ترتيب با درمان صورت گرفته موادي در بدن ايجاد مي‌شود كه واكنش‌هاي آلرژيك را كنترل كند. حدود يك سوم افرادي كه نوع ماده آلرژن در آنها مشخص شده و براي حساسيت‌زدايي به كلينيك‌هاي آلرژي مراجعه مي‌كنند؛ معمولا به درمان پاسخ مثبت مي‌دهند، در يك سوم مراجعه كنندگان، درمان به صورت ناقص انجام مي‌شود و يك سوم باقي مانده نيز به درمان پاسخ نمي‌دهند.
اين متخصص گوش، حلق و بيني با تاكيد بر لزوم درمان به موقع آلرژي گفت: در صورتي كه آلرژي به ويژه در سنين پايين، درمان نشود مي‌تواند بين 10 تا 20 درصد به آسم تبديل ‌شود. همچنين عدم درمان آلرژي مي‌تواند پوليپ بيني را سبب شود كه پوليپ بيني نيز عوارض ديگري را به دنبال داشته و مي‌تواند در گوش و سينوس‌ها ايجاد مشكل كرده و سينوزيت‌هاي مقاوم به درمان‌هاي معمولي را باعث شود. همچنين عدم درمان به موقع آلرژي مي‌تواند عفونت‌هاي مكرر گوش را به دنبال داشته باشد. بنابراين در عفونت‌هاي مكرر گوش و سينوزيت‌هاي مقاوم به درمان معمولي، بايد بيماري‌هاي زمينه‌اي فرد بررسي شود كه يكي از اين بيماري‌هاي زمينه‌اي مي‌تواند آلرژي باشد.