تولید فیلم هایی برای كودكان و خانواده ها كه در سال های اخیر رونق گرفته می تواند زمینه رشد جریان سوم در سینمای كودك را به وجود بیاورد. موجی كه احیا كننده این سینما باشد. تولید فیلم های سینمایی «نخودی»، «پرواز مرغابی ها»، «ترانه كوچك من»، «همبازی»،«راند هفتم» و «خوابهای دنباله دار» كه برای نمایش در جشنواره فیلم كودك همدان آماده می شوند شروع یك جریان تازه در سینمای كودك را می دهد.
در سال های اخیر یكی از بزرگترین انتقادها به سینمای كودك، تكراری بودن مضامین و سوژه ها و وابستگی بیش از اندازه كارگردان ها به فیلم های موفق دوران اوج سینمای كودك بود، اما در رویكرد تازه بنیاد سینمای فارابی برای متحول كردن سینمای كودك توجه به سلیقه های مختلف و ساخت آثاری متنوع در نظر گرفته شده است.
گروه های فیلمسازی كه در هفته های اخیر برای پررونق شدن جشنواره فیلم كودك فعالیتشان را شروع كرده اند، گروه هایی حرفه ای هستند كه هركدام سوابق و قابلیت هایی خاص دارند. در میان آنها هم فیلمساز باسابقه ای مانند پوران درخشنده دیده می شود كه پیشتر برای كودكان و نوجوانان فیلم ساخته و هم سامان استركی كه فیلمسازی جوان و وابسته به جریان متفاوت فیلمسازی محسوب می شود.
مهمترین عامل موفقیت سینمای كودك در سال های دهه ۶۰ و اوایل دهه ۷۰ رشد موازی دو جریان متفاوت در بطن سینمای كودك بود. سینمای هنری كه پرچمدار ساخت فیلم هایی به بهانه كودكان بود و سینمای پرمخاطب كه رشد و بقای حرفه ای این سینما را ضمانت می كرد. جریان سینمای كودك با گرایش هنری در جشنواره های خارجی هم مورد توجه قرار گرفت و از آن استقبال شد. عباس كیارستمی، كامبوزیا پرتوی، جعفر پناهی و محمدعلی طالبی شاخص ترین چهره های این جریان هستند.
فیلم های «خانه دوست كجاست؟»، «ماهی»، «كیسه برنج» و «بادكنك سفید» در دل این جریان تولید و نمایش داده شدند و مورد توجه قرار گرفتند. این جریان علاوه بر نمایش قابلیت و توانایی سینمای كودك ایران برای مخاطب خارجی، در معرفی چهره تازه سینمای ایران در محافل هنری بین المللی تاثیر داشت. بخش قابل توجهی از موفقیت های سینمای ایران در عرصه بین المللی در دهه ۶۰ و دهه ۷۰ به این فیلم ها اختصاص دارد كه بیشتر به بهانه بچه ها ساخته می شدند و اگرچه چندان به مذاق كودكان خوش نمی آمدند اما تصویری از دنیای آنها به نمایش می گذاشتند.
ساخت این فیلم ها محصول محدودیت های اجتماعی بود و در شرایطی كه به دلیل فضای فرهنگی اجتماعی سینمای انتقادی و اجتماعی به حاشیه رانده شده بود بسیاری از فیلمسازان ترجیح می دادند از طریق ساخت این فیلم ها به بعضی مسائل بپردازند. اما جریان قالب دیگر كه با ساخت فیلم های «گلنار»، «دزد عروسك ها»، «شهر موش ها»، «پاتال و آرزوهای كوچك»، «الو الو من جوجوام» به جریانی پرمخاطب و پررونق تبدیل شد وجه صنعتی این سینما را تضمین می كرد. این جریان در جذب مخاطب موفق بود و مسیر فیلمسازی كارگردان های سینمای كودك را هموار می كرد.
افول سینمای كودك هردو شاخه را قطع كرد، سینماگران شاخص جریان هنری یا مانند عباس كیارستمی و جعفر پناهی، كامبوزیا پرتوی و پوران درخشنده برای مخاطب بزرگسال فیلم ساختند یا مانند محمدعلی طالبی به تلویزیون روی آوردند و كم كاری شان را در این رسانه جبران كردند.
مشابه این اتفاق برای چهره های شاخص جریان دیگر هم تكرار شد. مرضیه برومند، مسعود كرامتی و محمدرضا هنرمند مخاطبان بزرگسال را به بچه ها ترجیح دادند و برای آنها فیلم ساختند. در نتیجه تغییر شرایط، كمرنگ شدن حمایت ها از این سینما و بی رغبتی فیلمسازان تولید فیلم كودك محدود شد و پس از آن عرضه و نمایش عمومی این آثار كه توجیه اقتصادی نداشت با مشكل روبرو شد. سینمای كودك از اواسط دهه ۷۰ و با پررنگ شدن سینمای اجتماعی جای خود را به انواع دیگر فیلم ها داد.
«كلاه قرمزی و پسرخاله» و «كلاه قرمزی و سروناز» دو نمونه موفق سینمای كودك در دورانی كه از سال های درخشش این سینما فاصله می گرفتیم، محصول تلاش فردی و ذوق و هنر عده ای بود كه پیش از این در سینمای كودك فعالیت كرده بودند. در سال های اخیر جریان تازه ای در دل سینمای كودك رشد كرد كه قصد دارد خانواده ها و كودكان را به سینماها بیاورد.
«نصف مال من، نصف مال تو» نمونه این سینما است كه هم در جشنواره فیلم كودك از آن استقبال شد و هم در اكران عمومی موفق بود، موضوع فیلم برای مخاطب كودك و بزرگسال جذاب بود و زمینه آشتی این دو گروه را با سینمای كودك فراهم كرد. فروش قابل قبول فیلم هم دلیل موفقیت این جریان است كه قرار است در سال های آینده ادامه پیدا كند و با حمایت بنیاد فارابی تقویت شود. در میان فیلم هایی كه این روزها برای شركت در بیست و سومین جشنواره فیلم كودك همدان تولید می شود. «همبازی»، «راند هفتم»، «نخودی»، «خواب های دنباله دار» و «ترانه كوچك من» این ویژگی را دارند.
جریان سوم سینمای كودك كه خانواده ها و كودكان را در كنار هم قرار می دهد البته قابلیت ساخت فیلم های متنوع و متفاوت را دارد. «نخودی» مایه فانتزی دارد، «خواب های دنباله دار» در كنار فضایی فانتزی به مسائل كودكان می پردازد، «همبازی» با حضور بازیگران شاخص سینما برای جذب مخاطب گسترده مشكل كمتری دارد و «پرواز مرغابی ها» به سینمای رئالیستی دهه ۶۰ و ۷۰ نزدیك تر است.
فیلم های سینمایی «راند هفتم» و «ترانه كوچك من» هم با گروهی حرفه ای و با تجربه ساخته می شوند كه می توانند خونی تازه در رگ های این سینما جاری كنند. بیست و سومین جشنواره فیلم كودك عرصه ای برای قضاوت درباره امكان های احیای این سینما است كه زمانی تا مرگ پیش رفت، اما دغدغه های علاقمندان این فیلم ها زمینه تولد دوباره آن را فراهم كرده است.
بیست و سومین جشنواره فیلم كودك همدان و تجربه هاییی كه نمایش این آثار به دنبال دارد نشان می دهد كه در پایان دهه ۸۰ و در آغاز دهه ۹۰ و بر پا یه تجربه های دوران شكوه سینمای كودك می توان همپای تحولات اجتماعی پیش رفت و به جریان سوم سینمای كودك رسید، جریانی كه كودكان و خانواده ها را به ضیافت این دنیای رنگارنگ و خیال انگیز می برد.