با پايان ماه رمضان پخش سريالهاي اين ماه هم به اتمام رسيد تا پرونده امسال سريالهاي ماه رمضان بسته شود اما مثل هميشه با پايان سريالها، تازه بازار صحبت درباره اين آثار داغ شده است.
امسال تلويزيون برخلاف سالهاي گذشته تصميم گرفت 3 سريال به آنتن پخش بسپارد. نردبام آسمان به كارگرداني محمدحسين لطيفي، عبور از پاييز به كارگرداني مسعود شامحمدي و پنجمين خورشيد به كارگرداني عليرضا افخمي عنوان سريالهايي بودند كه از شبكههاي يك، دو و سه پخش شدند.
علاوه بر اين تلويزيون كوشيد نوع ديگري از آثار مناسبتي را به مخاطب عرضه كند و برخلاف سالهاي گذشته كه عموما اين آثار در گروههاي طنز، اجتماعي و ماورايي دستهبندي ميشدند امسال تلويزيون تجربه پخش يك اثر تاريخي سنگين را هم از سر گذراند.
توجه به راههاي نرفته
اين كه تلويزيون تا چه اندازه توانسته در مواجهه با مخاطب سربلند باشد، البته موضوعي كاملا نسبي است اما از برآيند نگاههاي مختلف اين گونه به نظر ميرسد كه اين اقدام تازه تلويزيون در «توجه به راههاي نرفته» و «اولويت دادن به محتوا» در همين آثار پخش شده كاملا به چشم آمده است.
محمدرضا آهنج كارگردان جوان سينما و تلويزيون كه اين روزها پشت دوربين سري دوم سريال «عمليات 125» ايستاده است توجه تلويزيون را در ساخت آثار مختلف نمايشي در اين ماه قابل تقدير ميداند و ميگويد: امسال هم تلويزيون در ادامه ساخت سريالهاي مناسب براي ماه رمضان كوشيد صاحب تجربه تازهاي در اين زمينه شود. بديهي است هر تجربه تازهاي تبعات خاص خودش را دارد، اما امسال تلويزيون حداقل توانست محك درستي از سطح و نوع سليقه مخاطب اين سالها خودش بدست بياورد. پخش سريالي مثل «نردبام آسمان» در نوع خودش يك جسارت بود كه با موفقيت همراه بود. در واقع يك بدعت مثبت بود كه با واكنش خوب مخاطب هم همراه شد. اما البته بديهي است كه همه آثار نميتوانند موفقيتي يكسان كسب كنند. سريالي مثل عبور از پاييز نشان داد كه ميشود بهتر از اينها از ظرفيت رسانهاي مثل تلويزيون استفاده كرد. همان چيزي كه دستاندركاران اين اثر نتوانستند آنگونه كه بايد به اين مهم جامهعمل بپوشانند.
شبكه 3 هم با پخش سريال پنجمين خورشيد يكبار ديگر بحث تقدير و سرنوشت انسان را مطرح كرد و اين كه انسان تا چه اندازه شگرفي در تغيير سرنوشت خود سهم دارد. در واقع اين سريال برداشتي آزاد و البته سطحي از اين آيه قرآني است كه ما سرنوشت هيچ قومي را تغيير نميدهيم، مگر اين كه خودشان چنين بخواهند. اين مفهوم قرآني، همه پيام اين سريال بود كه در داستان آن مستتر بود. البته ساختار و ضعف تكنيكي كار كه محصول زمان كم ساخت اين اثر بود، بحث ديگري است كه ميطلبد مسوولان به طور جدي به اين قضيه بينديشند.
اصلاح روند ساخت سريالهاي مناسبتي
نكتهاي كه آهنج به آن اشاره ميكند، يعني تاخير در ساخت اين آثار و همزمان شدن پخش و تصويربرداري اين آثار، مساله تازهاي نيست. اما ظاهرا در به همان پاشنه قديمي ميچرخد و بعضي از آثار پخش شده در ماه رمضان امسال هم از اين مساله رنج ميبردند. اميرحسين شريفي تهيهكننده سينما و تلويزيون كه بزودي ساخت سريال «خانه بيپرنده» را آغاز خواهد كرد، در اين باره ميگويد: فكر ميكنم مخاطبان تلويزيون در ماه رمضان دوست دارند وقتي روزهشان را باز كردند يك اثر مفرح، شاد و البته پيامدار از تلويزيون ببينند در حالي كه سريالهايي كه امسال از تلويزيون پخش شد، چنين ويژگيهايي را خيلي نداشتند و برعكس بيشتر داستانهايي را واگو ميكردند كه تنش و گرفتاري در آنها بود. از آن گذشته ما بايد مشكل سريالهايي كه همراه با تصويربرداري پخش ميشوند را هم حل كنيم. اين روند سريالسازي مناسبتي خصوصا براي ماه مبارك رمضان بايد كمي تغيير كند. من خودم قرار است سريال «خانه بيپرنده» را تا مدتي ديگر جلوي دوربين ببرم. ما روي فيلمنامه اين اثر نزديك دو سال وقت و انرژي گذاشتهايم. فقط طرح فيلمنامه اين اثر 20 بار بازنويسي شد. سوال من اين است چرا اين توجه و دقت براي سريالهاي ماه رمضاني كمتر وجود دارد؟
سريالها موفق بودند
محمود گبرلو، نويسنده و منتقد سينمايي هم با اشاره به اين كه سريالهاي ماه رمضان از مورد توجهترين آثار تلويزيون هستند، ساخت پرشتاب اين نوع آثار را چندان اصولي نميداند و برنامهريزي بيشتر مديران را راه حل نهايي اين مساله ميداند.
گبرلو ميگويد: سريالهاي امسال ماه رمضان توانستند مخاطبان را به خود جذب كنند اما به هر حال بايد بپذيريم كه در حد توقعات بعضي از اين آثار ظاهر نشدند. از ميان آثار پخش شده، 2 سريال مطرح وجود دارند. سريال «پنجمين خورشيد» به لحاظ مضمون و محتوا بكر بود كه تجربه جديدي براي كارگردانش و مخاطبان بود، اين سريال به نوعي سعي كرد براي مخاطب عام هم جذابيت داشته باشد كه تا حدودي موفق هم بود. افخمي در هر قسمت تلاش كرد يك «گره» ايجاد كند تا مخاطب را به پيگيري ادامه ماجراها راغب كند. البته ضعف در ساختار و كارگرداني گاه باعث ميشد اثر به سطح بيايد. خصوصا در قسمتهاي پاياني كه اين ضعف بيشتر ديده شد. اما سريال نردبام آسمان با كيفيتترين و جذابترين سريالي بود كه پخش شد اگر چه به نظر ميرسيد به لحاظ زماني خيلي مناسب ماه رمضان نيست، هر چند كه در ارائه يك شخصيت تاريخي بسيار موفق عمل كرد و ساختار محكمي هم داشت. نردبام آسمان در مسير كار سازندهاش، يك موفقيت به شمار ميآيد يادمان باشد پرداختن به آثار تاريخي هميشه سخت و مشكل است اما لطيفي با استفاده از يك نوع زبان خاص و نيز نوع روايتش توانست مخاطب را با خود همراه كند. سريال ديگر عبور از پاييز بود كه سازندگان آن تلاش كرده بودند فضاي تازهاي در ساخت و ارائه آثار تلويزيوني به وجود آورند و اين تازگي را ميشود هم در ساختار و هم در محتواي اين اثر ديد. اما در مجموع عبور از پاييز سريال مثبت و موثري بود كه هرچند گاه از ساختار تئاترياش ضربه ميخورد اما به خاطر خود داستان اثر براي مخاطب جذابيتهاي ويژهاي داشت.
گبرلو در ادامه تجربه تازه تلويزيون را موفق ميداند و ميگويد به هر حال مخاطب تلويزيون لازم است كه با نوع ديگري از آثار هنري در گونههاي مختلف آشنا شود و امسال تلويزيون تلاش كرد با پخش آثار متفاوت به اين مهم دست يابد. با اين وجود به نظر ميرسد تلويزيون كمي از دوره آزمون و خطا فاصله گرفته است. همين كه تلاش ميكند «عادت» هميشگي مخاطب را بشكند و اثري «تازه» را به او معرفي كند، نشان ميدهد كه اتفاقي در تلويزيون افتاده است.
آهنج در اين باره ميگويد: ما بايد داستانهايي را براي ساخت در اين ماه آماده كنيم كه بدانيم مخاطب با آنها ارتباط برقرار ميكند. براي اين كار بايد ظرف و مظروف، اثر و سازنده اثر هموزن باشد. براي ساخت يك اثر خوب قطعا بايد از يك سازنده و كارگردان با درجه توانايي بالا استفاده كنيم. اين كار مثل ماهيگيري است. ممكن است ما تور ماهيگيري را خيلي پايين انداخته باشيم و حتي يك ماهي خيلي بزرگ هم صيد كرده باشيم اما وقتي توانايي بالا كشيدن و عرضه آن را نداريم، مثل اين است كه هيچ اتفاقي نيفتاده است. البته ما هنرمندان و كارگردانان خوبي داريم كه خيلي از آنها در تلويزيون و سينما مشغول به كارند. فقط بايد زمينه شناخت و بروز اين استعدادها را پديد آورد كه تلويزيون در تحقق اين امر گامهاي بزرگي را برداشته است.
| 