در گزارشی که می خوانید با جویا شدن نظر دست اندرکاران، به این مقوله نگاهی آسیب شناسانه داشته ایم.
پرهیز از نگاه سطحی به مقوله های مذهبی
محسن علی اکبری تهیه کننده سریال «مریم مقدس» در این باره می گوید: همیشه بین دین ورسانه تعامل برقرار بوده است. رسانه و دین به اشکال گوناگونی در راستای رشد کیفی جامعه با یکدیگر در تعامل هستند.
این تهیه کننده می افزاید: رویکرد برخی سریا لهای دینی به درون نگری معنوی، بیشتر مبتنی بر انگاره های شکل گرفته از داستانهایی سطحی است که باعث می شود معنویت ، آن گونه که باید و شاید در اذهان مخاطب جاری نشود.به باور من یکی ازویژگی های قرآن این است که می توانیم از تک تک آیاتش برداشت هایی نزدیک به مسائل روز و جو جامعه داشته باشیم. برای همین نظارت کیفی بر کارهای معارفی و قرآنی مستلزم انتخاب افرادی است که با مفاهیم قرآنی آشنا باشند.سطحی نگری به کار لطمه می زند و صرف شناخت کلی و سطحی و معمولی آیات قرآن جوابگو نیست.
بمباران اطلاعاتی، زیان بخش است
شهریار بحرانی که مدتی است مشغول ساخت فیلم «ملک سلیمان» است در این باره می گوید: به نظرم باید در ساخت سریالهای دینی- مذهبی، هم به کلیات وهم به جزئیات توجه زیادی شود.این مربوط به داستانهایی است که موضوعش مستقیم از قرآن گرفته می شود مثل داستان حضرت یوسف (ع)، حضرت مریم و... ولی در ساخت آثار مناسبتی قضیه فرق می کند که به نظرمن نقص اصلی این کارها را باید در پرداخت مستقیم به موضوع دانست. بویژه اینکه در سالهای اخیر تولیدات تله فیلم نیز در تلویزیون رونق بسیاری یافته و همین مسأله موضوع را قدری حساس تر می کند، زیرا مخاطب با حجم وسیعی از تولیدات دینی مواجه است و اشاره مستقیم در همه کارها وی را با بمباران اطلاعاتی مواجه می کند که می تواند زیان بخش نیز باشد.
کارگردان سریال «ملک سلیمان» ادامه می دهد: بدون شک تلویزیون درتوسعه واشاعه مفاهیم دینی نقش مؤثری دارد. نگاه موجود در جامعه ما نوعی نگاه کارکردگرایانه نسبت به رابطه دین و رسانه است.در این شرایط است که حکومت دینی، محتوا و ارزشها را تعیین کرده و رسانه ها نسبت به آنها تبلیغ می کنند و در این راستا رسانه به نوعی بازوی دین می شود. بنابراین می توان گفت ارزشها و هنجارهایی که تلویزیون در حال ارائه و اشاعه آن است از فرهنگ موجود متأثر است که رسانه در بعضی موارد آنها را برجسته و در مواردی دیگر کمرنگ می کند. بنابراین ساخت و پخش سریالهایی که نقطه تمرکزشان باورهای دینی مخاطبان است کاری حساس و خطیر می باشد.
در جامعه ما تعریف هنر مذهبی حساس تر است
محمود پاک نیت بازیگر نیز معتقد است: ساخت آثار مذهبی و دینی آرام آرام وارد مرحله ای می شود که نیازمند توجه به ظرایف و دقت در وقایع جاری جامعه است.بازیگر نقش «یعقوب پیامبر» در سریال یوسف در این باره به خبرنگار ما می گوید: در جامعه ما به دلیل نوع نگرش دینی اش به مسائل مختلف و قائل شدن دین و مذهب به عنوان پایه برای بسیاری از پدیدارهای اجتماعی، تعریف هنر مذهبی هم بسیار مهم تر و حساس تر از جوامع دیگر است. با نگاهی به تولیدات سینمایی و تلویزیونی کشورمان می توانیم آثار مذهبی را در دو دسته بزرگ تقسیم کنیم؛ دسته اول آثاری هستند که به طور مستقیم به یک پدیده دینی یا شخصیتی دینی می پردازند و دسته دوم آثاری هستند که به لحاظ نظام معناشناختی سعی می کنند برخی مفاهیم دینی را بسط و گسترش دهند.
در عرصه تولیدات تلویزیونی ما، هر دو نوع آثار فراوانند و دست کم تلویزیون ما از لحاظ کمی از این لحاظ غنی است، اما این گونه آثار بنا به دلایلی معمولا کمتر مانند سریالی چون امام علی(ع) توانسته اند اثری محکم، تاثیرگذار و تکان دهنده باشند.
پاک نیت می افزاید: خوشبختانه در کشور ما چند سالی است در ساخت آثار سینمایی و تلویزیونی از این دست از وجود کسی به عنوان مشاور، ناظر و کارشناس مذهبی بهره گیری می شود.چون بی گمان هیچ فیلمسازی دوست ندارد بدون نگاه تحقیقاتی به این میدان وارد شود. به نظر می رسد ساخت آثار مذهبی و دینی آرام آرام وارد مرحله ای می شود که نیازمند توجه به ظرایف و دقت در وقایع جاری جامعه است و شورای نظارت بر تله فیلمها و سریالهای مذهبی می تواند به ارتقای این مهم کمک کند.
حفظ قداست شخصیت ها
اصغر همت بازیگر نقش «مروان حکم» در سریال امام علی(ع) نیز در این مورد به خبرنگار ما می گوید: به نظر من اولین چالشی که یک سریال ساز در مواجهه با موضوعاتی مثل تاریخ اسلام و بزرگان دین با آن روبه رو می شود چگونگی حفظ قداست شخصیتهاست.وی ادامه می دهد: در تاریخ سینمای جهان کم نبوده اند فیلمهای دینی که به دلیل پرداخت صریح و بی پرده به بزرگان ادیان توسط دیگر آثار سینمایی مورد هجو قرار گرفته اند؛ مثل فیلم «ده فرمان» . بنابراین یک اثر دینی در وهله نخست باید تلاش کند بزرگی و قداست موضوع مورد بحث خود را حتی با انگیزه های خیرخواهانه به دلیل سهل انگاری با مفاهیم روزمره آلوده نکند.
شاید به همین دلیل است که در مذهب ما ترسیم شمایل یا نشان دادن صورت چهره های مقدس دین اسلام را حرام می دانند، زیرا بیم آن می رود اگر ترسیم شمایل از امام حسین(ع) و یارانش رو به افراط در زیباسازی رفت پرداخت مستقیم به زندگی و اعمال بزرگان اسلام نیز راه تقدس زدایی و روزمر گی را بپیماید؛ به همین دلیل است که در سریال امام علی(ع) ما اعمال و رفتار حضرت را به صورت بازتابی در اعمال یارانش چون مالک و عمار می بینیم.
جذابیتهای آثار دینی با جذابیتهای عالم سینما تفاوت دارند
فرخ نعمتی بازیگر نقش امام رضا(ع) در سریال ولایت عشق نیز گفت: معمولا جذابیتهای دینی از لحاظ ماهیت و تعریف با جذابیت در عالم سینما و تلویزیون تفاوت دارند؛ جذابیتهای دینی بر کشف و شهود، شوق وجودی، دریافت باطنی جوهر قدسی و جذبه عرفانی متکی است، اما جذابیت تصویری به چشم و کامجویی بصری متکی است، چنانکه مشاهده می شود این دو پدیده از دو نقطه کاملاً متفاوت باید به فصل مشترکی برسند. چون همان طور که می دانید این مسائل در تلویزیون وسینمای ما خط قرمز است.
وی افزود: این معضل در سریالهای بزرگی چون «یوسف پیامبر» و «ولایت عشق» هم دیده می شد چرا که در اثری چون ولایت عشق وجود شخصیت هایی چون زن کمانگیر و جنگنده و صحنه های عملیات با اسب و جنگ و شمشیر و شمشیرکشی با انگیزه های ایجاد جذابیت تصویری به وجود آمده بود؛ درست برعکس سریالی چون امام علی(ع) که در برخی از سکانسهای داخلی خانه حضرت، کارگردان بیننده را به سمت کشف و شهود و جذابیت دینی رهنمون می کرد.بنابراین، این بخش از ساخت فکری آثار دینی برای فیلمسازان و سریال سازان کشورمان دغدغه بزرگی است.
|