مهدي نورعليشاهي: شايعه پشت شايعه... چندي پيش انگليسيها به طور رسمي گفتند منشور كوروش را براي نمايش به ايران ميدهند و اين روزها شايعهاي جان گرفته است كه مسوولان اين موزه ميگويند اين منشور جهاني اصلا شايد به ايران نيايد.
در دل پنجاه و دومين اتاق از موزه بريتانيا جواهري جاي گرفته كه گرچه از جنس گل پخته است اما از تمامي الماسهاي جهان بيشتر ارزش دارد. اين استوانه سفالي اولين سند حقوق بشر در جهان است كه قرار است تا نزديك به 10 روز ديگر به ايران بيايد اما اين روزها شايعهاي در گوش دوستداران ميراث ايراني پيچيده است كه مسوولان انگليسي اين موزه بدعهدي كرده و نميخواهند اين اثر را براي نمايش چند ماهه به كشوري بدهند كه صاحب اصل آن است.
در همين رابطه يك منبع آگاه در لندن كه خواست نامش فاش نشود به جامجم گفت كه تصميم به نمايش درنياوردن اين اثر در ايران از سوي مسوولان موزه انگليسي بريتيش ميوزيوم تقريبا قطعي شده است. از سوي ديگر مسوول بخش مطبوعاتي اين موزه نيز روز گذشته در گفتگو با جامجم از اظهارنظر در اين مورد طفره رفته و دادن هرگونه اطلاعات را به وقتي ديگر موكول كرد.
در اين شرايط، حسن محسني، سخنگوي سازمان ميراث فرهنگي شايد در اين زمينه مطلعترين فرد باشد كه بتواند جوابگوي اين شايعات باشد. او ميگويد كه اين شايعه را شنيده اما چون هنوز هيچ چيز به طور رسمي اعلام نشده است موضع سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري نيز در اين زمينه اعلام نميشود. به عقيده او، بايد منتظر ماند و ديد تا روزهاي آينده چه اتفاقي پيش خواهد آمد تا موضع رسمي اين سازمان نيز در اين زمينه به طور رسمي اعلام شود.
محسني اما به طور ضمني از برخورد قهرآميز اين سازمان در صورت هر گونه بدعهدي احتمالي مسوولان انگليسي خبر داد.
منشور جهاني كوروش در سال 1285 خورشيدي هنگام كاوشهاي باستانشناسي در بابل از سوي هورمزد رسام، باستانشناس بريتانيايي آسوريتبار، به دست آمد و پس از آن براي نگهداري به بخش «ايران باستان» موزه بريتانيا سپرده شد. محمدرضا مهرانديش، رئيس موزه ايران باستان كه موزه متبوع او مسووليت مستقيم نگهداري از اين اثر تاريخي را در صورت نمايش در ايران برعهده دارد، نيز يكي از كساني است كه ميتواند بر تمامي شايعات در اين زمينه خط بطلان بكشد. با اين حال تلاشهاي خبرنگار جامجم براي گفتگو با اين مسوول و البته تاييد يا رد اين شايعه روز گذشته به جايي نينجاميد.
5 سال انتظار
ماجراي عدم نمايش اين اثر در ايران 5 سال طول كشيده است. 5 سال پيش قرار بود تا اين اثر باستاني براي نمايشي چند ماهه به ايران بيايد كه اين امر محقق نشد تا در نهايت بعد از كش و قوسهاي فراوان اغلام شود كه اين اثر در خردادماه 88 به ايران انتقال داده ميشود.
مسوولان اين موزه انگليسي باز هم بدعهدي كردند تا اين تاريخ به شهريورماه تغيير پيدا كرده و در نهايت رئيس موزه بريتانيا اواخر مردادماه در نامهاي اعلام كرد اين موزه به طور موقت از انتقال منشور به تهران صرفنظر كرده است.
در آن زمان و در گزارشي كه در روزنامه «جامجم» در اين خصوص به چاپ رسيد، حميد بقايي رئيس تازه منصوب شده سازمان ميراث فرهنگي و گردشگري اينگونه واكنش خويش را ابراز كرد: موزه بريتانيا حوادث اخير را بهانه قرار داد كه ايران از لحاظ سياسي، مكان مناسبي براي فرستادن منشور كوروش نيست و بهتر است، امانت آن را به فرصت ديگري واگذار كنيم. ما در نامهاي، به موزه بريتانيا اعلام كرديم، وضعيت سياسي كشور آرام است و دولت ايران براي حفظ اين اثر تاريخي ضمانت ميدهد. همچنين در اين نامه اعلام كرديم، در صورتي كه اين قضيه ادامه پيدا كند، ما همه همكاريهاي فرهنگي خود را با موزه بريتانيا قطع ميكنيم. پس از اين اتفاق سياست دوپهلوي انگليسيها حتي درباره موزهداري اين كشور نيز بكار گرفته شد تا هيچ جواب محكمي درباره امانتسپاري اين اثر مهم تاريخ بشري به كشوري كه مالك اصلي آن نيز به شمار ميرود از سوي مسوولان موزه بريتانيايي شنيده نشود.
اين رفتار دوگانه، سازمان ميراث فرهنگي را بر آن داشت تا با ادبيات جديدتر درباره اين اتفاق با مسوولان اين موزه انگليسي صحبت كند. «در صورت امانت نسپردن منشور كوروش از آبان ماه 1388 تمامي مراودات و ارتباطات علمي، تحقيقاتي، اجرايي و تخصصي ما با اين موزه ملغي خواهد شد.» اين جمله كه از سوي مسوولان سازمان ميراث فرهنگي با خشمي پنهان به زبان آمد باعث شد تا روي ديگري از سكه روي زمين بنشيند. به همين خاطر رابرت نيل مك گريگور، مدير موزه بريتانيا به ايران آمد و مسوولان ميراث فرهنگي نيز از فرصت پيش آمده استفاده بيشتري كردند و در نهايت قرار شد تا به جاي 3 ماه نمايش اين اثر در موزه ملي كه در توافقات اوليه نيز به آن اشاره شده بود، اين اثر به مدت 4 ماه در ايران به نمايش درآيد.
طبق برنامه قبلي، قرار است اين منشور تاريخي كه بخشي از هويت صلحطلبي ما ايرانيها در طول تاريخ به شمار ميرود تا كمتر از 10 روز ديگر براي نمايش به ايران بيايد. به همين دليل، به نظر ميرسد تا آن روز بايد منتظر بود و ديد كه آيا اين شايعه صحت دارد و سياست انگليسيها در امانت نسپردن اين اثر تاريخي به وقوع ميپيوندد يا ارزشمندترين ميراث ايرانيان باستان سرانجام به خانه اصلي خويش در ايران برگشته و به مدت 4 ماه در موزه ملي به نمايش درميآيد؟
منشور كوروش چندين بار در حاشيه نمايشگاه 7 هزار سال هنر ايراني در چند كشور اروپايي به نمايش درآمده است. ولي تاكنون براي نمايش به ايران نيامده است.
| 