مهدي نورعليشاهي- روز گذشته و با تشكيل شوراي آموزشي پژوهشي نقاشي خيالي نگاري ايران اين هنر يك گام به احياي مجدد و البته توجه دانشگاهي به آن نزديك شد.
ماجراي تشكيل مركزي علمي و دانشگاهي از حدود 3سال پيش آغاز شد. زماني كه رئيس مركز هنرهاي تجسمي وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامي از تاسيس آموزشگاهي كوچك براي احياي اين هنر در كشور خبر داد. نقاشان قهوه‌خانه‌اي كه سال‌ها در سكوت به كار مشغول بودند و آثارشان از گالري كوچك خانه اشان آن‌طرف تر نرفته بود از اين اقدام خوشحال شدند و هنرجويان زيادي راهي اين مركز شدند. اما ديري نگذشت تا اين رويداد زمينه‌ساز ايده‌اي شود تا اين روزها خبر ايجاد دانشگاهي در اين زمينه كام بسياري از هنردوستان ايراني را شيرين كند. عبدالرحيم سياهكارزاده، مدير عامل موسسه هنرهاي تجسمي ايران و يكي از اعضاي شوراي آموزشي، پژوهشي نقاشي خيالي نگاري ايران تاسيس اين مركز را ماحصل پيگيري معاون هنري وزير ارشاد و همچنين رئيس مركز هنرهاي تجسمي مي‌داند كه به دنبال احياي اين هنر بودند. او مي‌گويد: فارغ التحصيلان اين دانشگاه مدرك رسمي از وزارت علوم، تحقيقات و فناوري و آموزش عالي كشور مي‌گيرند و اين مدرك در بعد بين‌المللي نيز معتبر است.
سياهكارزاده از توجه بسياري از علاقه‌مندان داخلي و خارجي براي آموزش اين هنر خبر مي‌دهد كه بر اساس گفته وي تقاضاي جهاني براي شناخت اين هنر شايد از نگاهي بيشتر از داخل باشد. اين مقام مسوول احيا و زنده كردن اين هنر را اولين وظيفه تشكيل اين موسسه آموزش عالي نقاشي قهوه‌خانه‌اي مي‌داند و مي‌گويد: نقاشي قهوه‌خانه‌اي هنوز آن طور كه بايد و شايد در دنيا شناخته شده نيست و حركت‌هايي اينچنين مي‌تواند به معرفي تنها بخش كوچكي از هنرهاي كاملا ايراني بيانجامد.
او مي‌گويد امسال و در كنار جشنواره بين‌المللي هنرهاي تجسمي فجر، بخش ويژه‌اي به هنر خيالي نگاري اختصاص مي‌يابد كه اين بخش ويژه در كنار بخش هنر جديد مطمئنا جذابيت براي علاقه‌مندان هنرهاي جهاني جاذبه خواهد داشت. حركت به سمت جهاني شدن
از سويي ديگر و در حالي كه تصويب آيين نامه تشكيل مركز دانشگاهي آموزش نقاشي قهوه‌خانه‌اي و خيالي‌نگاري اين روزها در راهروهاي وزارت ارشاد مراحل پاياني خود را پشت سر مي‌گذارد، هنرمندان و استادان برجسته اين رشته از اهميت آموزش آكادميك اين رشته به عنوان راهكاري براي فراموش نشدن نقاشي قهوه‌خانه‌اي ياد مي‌كنند.
عبدالمجيد حسيني‌راد، نقاش و استاد دانشگاه معتقد است هنر معاصر ايران در حوزه نقاشي به شكل آكادمي گرايشي جهاني دارد، اما نقاشي قهوه‌خانه‌اي گرايشي ملي دارد كه ايجاد مركزي دانشگاهي مي‌تواند اين هنر ملي را به‌سمت هنري جهاني نزديك كند.
به گفته حسيني راد تا كنون نگاه نوستالژيك به هنر نقاشي قهوه‌خانه‌اي باعث شده است تا اين هنر آنطور كه بايد و شايد مورد بررسي قرار نگيرد و شايد تاسيس اين مركز دانشگاهي بتواند به رفع نقاط تاريك موجود در پژوهش اين هنر كمك كند. اين پژوهشگر هنر معتقد است اگر چه نقاشي قهوه‌خانه در هنر معاصر ما جايگاه بالايي ندارد اما به طور غيرمستقيم در آثار بسياري از بزرگان هنر معاصر ايران تاثير گذاشته است. او براي اين امر سبك نقاشي سقاخانه را مثال مي‌زند كه برخي از هنرمندانش به طور غير مستقيم تحت تاثير اين هنر قرار گرفته اند و آثارشان تحت تاثير قهوه خانه بوده است.
او مي‌گويد كه تا كنون آموزش هنر نقاشي قهوه‌خانه‌اي آكادميك نبوده است و هنرمندان به طور آزاد به فراگيري اين هنر مي‌پرداختند و شايد اصلي ترين وظيفه اين دانشگاه ايجاد حلقه واسطي ميان اين دو موضوع باشد.
نوآوري، حلقه گمشده نقاشي قهوه خانه‌اي
صادق تبريزي، نقاشي نام آشنا در هنر معاصر ايران است. او كه سال‌هاست به تربيت نقاشان جوان پرداخته است مهم‌ترين انگيزه ايجاد مركزي در سطح آموزش عالي براي آموزش نقاشي قهوه‌خانه‌اي را كمك به آموزش آكادميك هنر در ميان هنرمندان خود آموخته و تجربي مي‌داند.
او مي‌گويد: يكي از دلايلي كه اكنون بسياري از هنرمندان حوزه نقاشي قهوه‌خانه‌اي شناخته شده نيستند و بسياري از هنرشناسان از مرگ اين هنر ايراني سخن مي‌گويند رابطه شاگرد – استادي در مورد آموزش اين هنر بوده است. تبريزي تصريح مي‌كند: تا پيش از اين يك شاگرد بايد نزديك به 30 سال در محضر استادان اين هنر به آموزش مي‌پرداخت تا تمامي رمز و رموز هنر نقاشي قهوه‌خانه‌اي را فرا مي‌گرفت اما با تشكيل يك مركز دانشگاهي اين امر مي‌تواند با آموزش تعداد بيشتري از هنرجويان در كنار آموزش كامل هنري صورت پذيرد. تبريزي كه يكي ديگر از اعضاي اين شوراست معتقد است كه به واسطه كم كاري‌هاي صورت گرفته اين هنر اكنون هيچ جذابيتي براي هنردوستان جهاني ندارد و در بهترين شرايط در قالب هنر قاجاري در كشورهاي مختلف دنيا عرضه مي‌شود كه اين موضوع قابل تامل است.
او براي برون رفت از اين معضل پيشنهادي را مطرح مي‌كند كه در جاي خود شنيدني است. او مي‌گويد در اين دانشگاه مي‌توان نو آوري در خلق آثاري در حوزه نقاشي خيالي نگاري و قهوه‌خانه‌اي تدريس شود تا آثاري به‌روز با زمينه جهاني توليد شود.