مهدي فخيم زاده كارگرداني است كه در پرونده حرفهاي خود اثري كم مخاطب ندارد. كسي كه غالباعلاوه بر كارگرداني، فيلمنامه نويسی و حتي بازگيری نیز در کارنامهاش ديده مي شود. اين فيلمساز كه در دو ژانر پليسي نيز آثار شاخصي را در كارنامه خود دارد در اولين جشنواره فيلم پليس با سريال پليسي "خواب و بيدار" حضور دارد. اين مجموعه در زمان پخش بسيار پرمخاطب بود و بايد آن را ثمره سالها دوري فخيم زاده از ژانرپليسي دانست. نتيجه دلبستگي و دغدغهاي كه فقط يك بار در فيلم سينمايي "ميراث من جنون" به بار نشست و در ديگر فيلم هاي فخيم زاده تنها ردپابي گذاشت.
وقتي سراغ مهدي فخيم زاده را در ژانر پليسي مي گيرم فقط سريال پليسي "خواب و بيدار" به خاطرمان مي آيد در حالي كه اوايل انقلاب فيلم "ميراث من جنون" را ساخت كه به نوعي با مسائل پليس ارتباط داشت،چرا در طول اين سال ها ديگر به سراغ سينماي پليسي نيامديد؟
به شخصه خيلي، كار در اين ژانر را دوست دارم خصوصا كه با نوع نگاه و سليقه من در سينما مطابقت دارد. از همان ابتدا كه وارد حيطه سينما شدم علاقه مند بودم كه در اينگونه سينما كار كنم؛ اما شرايطش فراهم نشد تا اين كه اوايل انقلاب موفق شدم"ميراث من جنون" را بسازم اما بعد از آن دوباره اين مهجوريت به سراغم آمد.
چرا؟
سينماي پليسي مانند سينماي وحشت سابقه چنداني در ايران ندارد. در فيلمهايي كه قبل از انقلاب توليد شده است، اگرچه هراز گاه رد پليس ديده مي شود ولي آنقدر پررنگ نيست كه فيلم پليسي تلقي شود،متاسفانه در دوره بعد از انقلاب هيچ كسي در صد احياي اين ژانر برنيامد.
آيا فقط كم توجهي سينماگران باعث كم رونق شدن وضعيت توليدات پليسي شده است؟
فكر مي كنم اين مهجوريت تابع دو دليل است. اول اين كه خود ما يعني فيلمسازها در اين زمينه تجربه لازم را نداشتيم و بعد توقع و نگاه غير كارشناسانه متوليان كه بيشتر به بازتاب بخشنامههاي خود توجه داشتند. در واقع بدون توجه به ظرفيت و توانايي سينما فقط به اين فكر مي كردند كه مسائل و تعاريف مدنظرشان درفيلم گنجانده شود. اين موارد باعث شد كه فيلم پليسي هيچ وقت به معني واقعي اش به بار ننشيند و حتي در بعضي مواقع از ويژگيهاي لازم جهت جذب مخاطب هم بي بهره باشد. در اين دوره توسط كارگردانهاي درجه سه و چهار كه بسيار خام دست بودند، كارهايي انجام شد كه قابل اعتنا بود.
فعاليت كارگردانهاي درجه 3 و 4 دقيقا طي چه سالهايي در سينما چشمگير بود؟
تا اوايل دهه 70 اين وضعيت همچنان ادامه داشت، در آن سالها تجربه فيلمسازان ما نتيجه خوبي در برنداشت. به غير از سريال " سرنخ" ساخته كيومرث پوراحمد كه واجد ارزش هايي بود و شخصيتهايي در قالب ملودرام و ماجراهاي خانوادگي به داستان وارد كرده بود. همچنين مجموعه پليسي "كارآگاه علوي كه آن هم واجد ارزشهايي بود، ديگر كارشاخصي نديديم. البته اين دو اثر هم هيچ كدام به موضوع پليس مدرن اشاره نكرده بودند، يكي در تاريخ مي گذشت و در ديگري بيشتروجه معمايي آن مد نظر بود.
زماني كه ساخت "خواب و بيدار" به شما پيشنهاد شد، چقدر شرايط را مساعد ميديدید؟
با آمدن سردار قاليباف نگاهها خيلي تغيير كرد. زماني هم كه از من خواستند سريالي براساس يكسري شخصيت پردازي ها و ماجراهاي پليسي بسازم، گفتم كه اگر قصدتان تبليغ مستقيم نيروي انتظامي باشد كار من نيست و مهمتر اين كه يك چنين توليداتي هيچ نتيجهاي نمي تواند برايتان داشته باشد، كه البته سردار قاليباف در جوابم گفت كه هدف فقط نشان دادن واقعيت پليس بايد باشد كه اين نگاه تا آخر كار هم حفظ شد.
فكر مي كنيد در اين مجموعه چقدر توانستيد با نگاهي واقع بينانه حضور و عملكرد پليس را در جامعه به تصوير بكشيد؟
تا قبل از اين كه مجموعه "خواب و بيدار" را بسازم، اطلاعات چنداني در اين باره نداشتم. اين كه حوزه فعاليت "پليس 110" چگونه است يا "يگان ويژه" چه تعريف و وظايفي دارد و اين كه ما دانشكده پليس زن داريم يا نه. در آن دوره من مدت زيادي براي شناخت دقيق در اين حوزه مطالعه كردم، نكته ديگر اين كه دو سرهنگ از نيروي انتظامي به عنوان كارشناساني كه كاملا نسبت به شرايط ومشكلات توليد يك مجموعه پليسي اشراف داشتند، ما را همراهي مي كردند. اين دو كارشناس مقولات تخصصي و حتي ريزه كاريهايي كه براي نشان دادن پليس بايد مدنظر قرار مي داديم را به ما گوشزد مي كردند.
براي اين كه زندگي حرفهاي و خانوادگي شخصيتهاي پليس داستان براي مخاطب باورپذير نشان داده شود،چه تمهيداتي پيش گرفتيد؟
من فكر مي كنم دلنشين بودن و باورپذير بودن كاراكترهاي پليس به تخصص و نوع نگاه فيلمساز برميگردد. اين كه بنده به عنوان سازنده اثر كارم را بلد باشم، مسئله اين است گاه در بعضي موارد بايد براي شخصيت پردازي نقش هاي پليس، ويژگيهاي نمايشي آن را پررنگتر كنيم تا براي مخاطب جذاب و شيرين باشد. شايد رويكرد منطقي به نظر نرسد منتهي چون نتيجه كار بهتر مي شود بايد مورد توجه قرار دهيم. حتي اين مسئله را در توليدات خارجي هم ميبينيم. شما مطمئن باشيد، آن تصويري كه از پليس آمريكا در فيلم مي بينيم، دقيقاً آن پليسي نيست كه مردم آمريكا در جامعهشان با آن برخورد مي كنند. البته با توجه به اين موضوع سردار قاليباف موافقت خودشان را حتي براي نشان دادن يك پليس خطاكار هم اعلام كردند؛ اما من حاضر نشدم در كارم لحاظ كنم. با توحه به اهدافي كه سردار قاليباف و مركزسينمايي ناجا دنبال مي كنند، من مطمئن هستم كه اگر در نوع نگاهمان نسبت به نيروي انتظامي بازنگري داشته باشيم،در روند توليد آثار پليسي ديگر مشكلي باقي نخواهد ماند.
البته در خصوص شرايط توليد در ژانر اكشن و پليسي يكي از امكاناتي كه تا به امروز سينماي ما از آن محروم بوده است. شهرك سينمايي است، فضايي كه براي تصوير برداري برخي از سكانس ها فيلمساز بشدت به آن نياز پيدا مي كند.
به نكته خوبي اشاره كرديد، اگر بخواهيم توليدات پليسي افزايش پيدا كند يكي از اقداماتي كه بايد صورت بگيرد، تاسيس شهرك سينمايي پليسي است. چون ضبط بعضي از صحنهها مثل تعقيب و گريز و شليك گلوله در خيابان و بزرگراهها كار بسيار مشكلي است. در سريال "خواب و بيدار" براي ضبط اين سكانسها خيلي سختي كشيديم.
به غير از "خواب و بيدار"، "سرنخ" و "كارآگاه علوي" كه به آن اشاره شد، آيا فيلم يا مجموعه پليسي ديگري سراغ داريد كه مورد توجه تان قرار گرفته باشد؟
مجموعه پليسي – معمايي" دايره ترديد" ساخته امير قويدل به نظرم كار خوبي است.
توليد و پخش فيلم ها و مجموعه هايي كه به نوعي به عملكرد پليس در جامعه توجه دارد، تا چه حد مي تواند باعث ايجاد ارتباطي بهينه بين پليس و مردم شود؟
قطعا موثر است. وقتي "خواب و بيدار" ساخته شد، با توجه به اين كه در زمان پخش هم بسار پرمخاطب بود، مسئولان نيروي انتظامي بارها از گروه سازنده اين مجموعه تشكر كردند،چون احساس مي كردند آنچه در اين مجموعه به مردم نشان داده مي شود،بعد از اين در نحوه ارتباط بين مردم و جامعه تاثير بسزايي مي تواند داشته باشد.
تا چه حد به نتيجه بخش بودن برگزاري جشنواره فيلم پليس اميدوار هستيد؟
اين جشنواره در صورتي كه به بلاي جشنواره هاي ديگر دچار نشود و مراسمي روتين و تشريفاتي نباشد مطمئنا توجه مسئولان را به اين ژانر جلب خواهد كرد. داستان هاي پليسي براي سينما ژانر پرمخاطبي است چون نفس حادثه و لحظات اكشن كاملا در آن موج مي زند.
| 