مهدي نورعليشاهي- اوايل سال آينده مراحل ثبت جهاني مراسم ازدواج و موسيقي اقوام ايراني در فهرست جهاني يونسكو به‌پايان مي‌رسد تا اين امر نشاني ديگر از توجه جهانيان به فرهنگ‌هاي ايراني باشد.
سيد مسعود علويان‌صدر، معاون حفظ و احياي سازمان ميراث فرهنگي، گردشگري و صنايع دستي روز گذشته در حالي اين موضوع را به خبرگزاري فارس اعلام كرد كه به گفته او در چند سال اخير در بحث ميراث معنوي، باب جديدي باز شده است كه مي‌تواند موضوع حفاظت از اين مجموعه گرانبهاي ايرانيان را بيشتر مورد توجه قرار دهد.
در طول 3 سال اخير 7 اثر از مجموعه ميراث معنوي ايران در فهرست آثار معنوي جهاني به ثبت رسيده است كه كارشناسان معتقدند اين امر توانسته نگاه جهاني را بيشتر به سمت آيين‌هاي ايراني بچرخاند. آيين‌هاي معنوي تعزيه، آيين‌هاي پهلواني،موسيقي مقامي شمال خراسان، مهارت‌هاي سنتي بافت فرش فارس و كاشان در كنار موسيقي رديف دستگاهي ايران به ثبت رسيده‌اند.
نوروز يكي ديگر از اين آيين‌ها بود كه چندي پيش به طور مشترك ميان ايران و 9 كشور ديگر جهان به ثبت رسيد به عقيده مسوولان سازمان ميراث فرهنگي اين ثبت مشترك مي‌تواند به مانايي بيشتر اين آيين جهاني بينجامد.
علويان در اين باره مي‌گويد: اگر ما توانستيم نوروز را به عنوان مهم‌ترين پرونده زنجيره‌اي بين‌المللي به ثبت جهاني برسانيم و گستره ايران فرهنگي را در حوزه‌هاي مختلف جغرافيايي نشان دهيم، اينك افتخار مي‌كنيم كه فرهنگ سنتي و فاخر ازدواج اقوام ايراني را به همراه گوشه‌هاي ديگر موسيقي نواحي كشورمان به ثبت يونسكو برسانيم.
توجه به خرده فرهنگ‌ها
آيين ازدواج در ميان اقوام ايراني با توجه به نوع نگرش خاص مردمان ايران به طور حتم قابليت ثبت در فهرست ميراث جهاني را دارد. اين جمله را سيد احمد وكيليان، پژوهشگر و محقق عرصه فرهنگ عامه در حالي به زبان مي‌آورد كه معتقد است اين پرونده در 2 بخش مورد توجه است؛ بخش نخست آن،دستورات ديني براي آغاز پيوند زناشويي است و از سويي ديگر آيين‌ها، آداب و سنت‌هايي است كه در قالب جشن‌ها و پايكوبي‌هاي مردمان هر نقطه از ايران براي اين امر تعريف مي‌شود.
اين عضو انجمن بين‌المللي فولكلور با اشاره به اين كه در ثبت جهاني نوروز، توجه به خرده فرهنگ‌هاي مربوط به آغاز سال نو مورد توجه قرار گرفت، در رابطه با پرونده ثبت‌جهاني ازدواج اقوام ايراني نيز توجه به اين خرده فرهنگ‌ها را ضروري مي‌داند.
او كه هم‌اكنون در دانشكده صدا و سيما به تدريس مي‌پردازد، ادامه مي‌دهد: با ثبت اين خرده فرهنگ‌ها در جهان و توجه به شباهت‌ها و تفاوت‌هاي موجود ميان اقوام و مردم مختلف دنيا بخوبي جذابيت و منحصربه‌فرد بودن اين آيين‌هاي ايراني به چشم مي‌آيد. موسيقي منحصربه‌فرد
ازدواج در ايران امري مقدس به شمار مي‌رود كه تلفيق آن با ديگر آداب و رسوم باعث شده است اين مفهوم در بطن خويش كاركردي اجتماعي پيدا كند.
محمود اكرامي‌فر، پژوهشگر فرهنگ عامه اما ازدواج اقوام ايراني را امري جامع مي‌داند كه شادي‌هاي آن نه به 2شخص بلكه گروهي از آدم‌ها مرتبط مي‌شود و آييني گروهي را شكل مي‌دهد.
نويسنده كتاب «مردم‌شناسي خودماني» دراين‌باره توضيح مي‌دهد: به عنوان مثال وقتي در استان خراسان ازدواجي ميان 2 نفر از 2 ايل مختلف صورت مي‌گيرد، عملا به واسطه آن روابط ميان 2 ايل يا طايفه توسعه مي‌يابد كه در همين راستا هر فرد خودش را در جمع مي‌بيند و شادماني‌ها نيز به‌صورت مشترك ميان اهالي 2 ايل تقسيم مي‌شود.
به عقيده او تفاوت‌هاي آشكاري ميان ازدواج اقوام ايراني و ديگر مردم جهان وجود دارد كه نشان‌دهنده نگاه متفاوت ايرانيان به مفهومي است كه آن را مقدس مي‌شمارند و به آن احترام مي‌گذارند.
به عقيده اين پژوهشگر علوم اجتماعي، علاوه بر تفاوت در آيين‌هاي ازدواج اقوام ايراني، اين امر را در انواع موسيقي نواحي مختلف كشورمان نيز مي‌بينيم كه دقيقا به همين دليل براي مخاطبان و پژوهشگران خارجي جذابيت بيشتري پيدا مي‌كند.
او تلفيق موسيقي اقوام با آيين‌هاي ازدواج را پيوندي ناگسستني مي‌داند و مي‌افزايد: يكي از وجوه تمايز موسيقي اقوام ايراني با ديگر ملت‌هاي جهان اين است كه در هر گوشه كشور با نوع معيشت، سكونت و زندگي مردم آن منطقه در ارتباط است و به جزء جدايي ناپذير زندگي روزمره مردم تبديل مي‌شود.