رمضان امسال، از نظر برپايي برنامهها و رويدادهاي هنري، ماهي پربار و ركورددار است. اگر تا همين 15 سال پيش، با فرا رسيدن ماه رمضان همه فعاليتهاي هنري تعطيل ميشد، اين روزها نه تنها هيچ مركز فرهنگي از فعاليتهايش نكاسته، بلكه بر برنامههاي خود افزوده است.
از آن فترت تا اين طراوت، گرچه زماني طولاني گذشته، اما نويدبخش نگاهي نو به هنر از سوي مسوولان و البته مردم است. نسيم رمضاني هنر در واقع از تلويزيون وزيدن گرفت؛ زماني كه شبكههاي گوناگون سيما با مجموعههاي تلويزيوني خود، كام روزهداران را بر سر سفره افطار شيرين كردند و ساعاتي دلپذير براي آنان رقم زدند.
با موفقيت مجموعههاي تلويزيوني بود كه باور و عادت اشتباه كاهش فعاليتهاي هنري در ماه مبارك نيز ترك برداشت و نهادها و مراكز هنري وابسته به وزارت ارشاد و شهرداريها نيز به فكر استفاده از فضاي معنوي رمضان افتادند.
تئاتريها، پيشگام
نخستين گروه هنرمندان كه رخوت چند ساله را از خود زدودند و سنت تعطيلي ماه رمضان را كنار نهادند، تئاتريها بودند. گرچه ابتدا تنها نمايشهاي مناسبتي و مذهبي فرصت روي صحنه رفتن در ايام روزهداري را پيدا ميكردند، اما بتدريج مشخص شد تماشاگران برخلاف باور بسياري از مسوولان و شايد خود هنرمندان، از اين كه روزه خود را در سالنهاي تئاتر افطار كنند، بسيار راضي هم هستند. تجربه چند سال گذشته نيز نشان داده تعدادي از پرفروشترين آثار نمايشي ايران در ماه رمضان اجرا شده است كه براي نمونه ميتوان به نمايش «منهاي دو» با كارگرداني داوود رشيدي اشاره كرد كه مرداد و شهريور سال گذشته روي صحنه رفت.
رمضان امسال هم تئاتريها سفره رنگيني را براي افطارمخاطبان تدارك ديدهاند. 15 نمايش كه از چند روز قبل روي صحنه رفته است، در اين ايام به كار خود ادامه خواهد داد و كنارش نمايشهاي ويژه و مناسبتي اذان صبح در تالار وحدت و سحر و گامبالو براي كودكان در فرهنگسراي نياوران اجرا ميشود. البته به سنت چند سال گذشته، برپايي مجالس تعزيه و شبيهخواني نيز در برنامههاي رمضان گنجانده شده كه اين بار خانه هنرمندان ميزبان آن است.
هنرمندان تجسمي، پركار
تا چند سال پيش، رمضان ماه افت برپايي نمايشگاههاي هنرهاي تجسمي بود. حتي اگر چند مركز و موسسه دولتي در ايام روزهداري برگزاري نمايشگاههايي را تدارك ميديدند، نگارخانههاي خصوصي به كلي تعطيل ميشدند. البته امسال شرايط هنرهاي تجسمي نيز تفاوتي فاحش پيدا كرده و تحركي تازه در آن ديده ميشود. يكي از ويژگيهاي شاخص اين فعاليتها، حضور پررنگ هنرمندان پيشكسوت است كه كنار جوانان آثارشان را با موضوعات متناسب با اين ماه به نمايش در آوردهاند. از آنجا كه هنرهايي نظير خوشنويسي، نقاشي و گرافيك ظرفيت بالايي براي انتقال مفاهيم معنوي دارند، آثار به نمايش درآمده در بيشتر نمايشگاههاي رمضان امسال با حفظ ارزشهاي هنري، مضاميني مذهبي دارند.
بر پايي نمايشگاه عكس نيايش، كتابت قرآن كريم با حضور 300 خوشنويس در تالار وحدت، نمايش آثار خوشنويسي و نقاشيخط در موزه هنرهاي معاصر و برگزاري هشتمين جشنواره جهاني بسمالله در فرهنگسراي رسانه تنها بخشي از اين فعاليتهاست. اما كنار اين برنامهها، برپايي بخش هنرهاي تجسمي نمايشگاه قرآن كريم كه براي نخستين بار صورت ميگيرد، اتفاقي مهم به شمار ميآيد كه استقبال گسترده مردم از آن در 4 روز گذشته نشان دهنده نقش مهم و نافذ هنر معنوي است.
موسيقي رمضان در فراموشي
در حالي كه سينماهاي كشور نيز با طرح اكران ويژه رمضان به استقبال اين ماه مبارك رفتهاند، تنها اين موسيقي است كه از قافله ديگر هنرها عقب مانده است. در حالي كه قالبهاي گوناگون موسيقي بدون ساز چون منقبت خوانيها، نعتخوانيها، سحوري و... در گوشه و كنار كشور ويژه اين ايام اجرا ميشوند، اين پرسش پيش ميآيد كه چرا اين سنتها به طور شايستهتري مورد توجه مسوولان قرار نميگيرد.
گرچه امسال بخشي از برنامه هنري دلشدگان در تالار وحدت به موسيقي مذهبي ويژه اين ماه اختصاص دارد، اما اين كافي نيست و بايد به طور جديتري به آن پرداخت تا هفت هنر سفره افطار رمضان تكميل شود.
| 