این مهم با ایجاد انقلابی عظیم در اعماق درخت کهنسال دانش بشری با سیراب نمودن ریشه‌های آن از معجون پر قدرت فناوری اطلاعات و ارتباطات جوانی را به آن هدیه نموده است. ازطرفی با پذیرفتن اين مسئله که ارتباطات به عنوان رکنی اساسی در جهان است ، آشکارا درمی‌یابیم منطبق با ارتباطات نوین ، فضایی متناسب با آن از جنس سایبر به رسمیت متولد شده است. امروز دیگر سخن از کاهش تبادلات و ارتباطات فیزیکی در محیط سنتی و قابل لمس مطرح است و با گذشت زمان دنیا خود را معلق در فضای سایبر خواهد دید.

در این میان روزنامه‌نگاری در ایران نیز به عنوان عنصری نظری و حرفه‌ای نوشتاری برای امر اطلاع‌رسانی خودنمایی کرده که خود متاثر از ورود به عصر مجازی و همسو شدن با ساختار آن است. نوکه آمد، کهنه دیگر ...!

شایعاتی در جهان مطرح است که با پدید آمدن جلوه‌های فناوری و پیداش و توسعه کاربردهای آن و روی کار آمدن ربات‌ها و کامپیوترها، دیگر جایی برای کارمندان در ادارات و به‌طور کلی شاغلین در محل‌‌های کار نمی‌ماند؛ اما به راستی توسعه فناوری خطرآفرین است و مثلا با پدیدار شدن چهره جدید روزنامه‌نگاری سایبر، نمونه سنتی آن یعنی همین روزنامه‌های چاپی دیگر مخاطب نخواهند داشت؟

دکتر محمد مهدی فرقانی، رئیس دانشکده علوم اجتماعی و ارتباطات دانشگاه علامه طباطبائی و عضو انجمن ایرانی جامعه اطلاعاتی در این‌باره می‌گوید: روزنامه‌نگاری الکترونیکی در فضای سایبر ابزار مناسب می‌خواهد، ابزاری با خصوصیت‌های، گستردگی، سریع، فراگیر و با کیفیت.

ادبیات روزنامه‌نگاری سایبر در دنیا، جوان بوده و جهان هنوز در حال تجربه آن است به‌طوری که تنها کمتر از یک دهه از عمر آن می‌گذرد. در کشورهای در حال توسعه ورود این پدیده نسبت به سایر رسانه‌ها سریعتر بوده است؛ اما با این حال ادبیات آن بومی نشده است.

در این میان نسل جوان اقبال خوبی به آن نشان داده و بنابراین باید ادبیات و محتوای غنی‌تری در این خصوص برای فراگیر نمودن فرهنگ و انتقال دانش و اطلاعات تولید گردد.

دکتر فرقانی معتقد است: مشکلات زیرساختی و فکری فرهنگی در این خصوص وجود دارد که زیرساخت‌های فنی را می‌توان سریع‌تر برطرف نموده؛ اما در بعد فکری و فرهنگی سطوح مختلف اجتماعی، از سطح مدیران عالی کشور گرفته تا لایه‌های مختلف در سطح کارمندان، روزنامه‌نگاران، دانشگاهیان، باید با فرهنگ‌سازی مستمر برای آشناسازی آنها با این پدیده و انتقال به نسل‌های آینده کوشش بسیار کرد.

در فضای روزنامه‌نگاری سایبر مفهوم امنیت شکل دیگری به خود می‌گیرد ولی از بین نمی‌رود. این فضا، روزنامه‌نگاری بدون سردبیر است و کنترل امنیتی به جهت حرفه‌ای و نظارت بر کیفیت و صحت اطلاعات و اخبار در آن به معنای عام وجود ندارد. با توجه به وجود دغدغه تضمین صحت اطلاعاتی، انتخاب و پالایش و قابل استفاده کردن اطلاعات این عرصه به نحوی که مخاطب با انبوهی از اطلاعات ارزش‌گذاری نشده مواجه نشود، از وظایف روزنامه‌نگاران است. زیرا خطر اضافه بار اطلاعاتی کمتر از کمبود آن نیست.

قوانینی در این خصوص در دنیا حاکم است و در ایران هم برای ایجاد حداقل امنیت باید قوانین مناسبی تعیین و تصویب شده و نظارت مکملی صورت بگیرد، در ضمن کنترل‌های متمرکز هم کار مناسبی نمی‌باشد زیرا فرار از آن امکان دارد. مهمترین دستاورد روزنامه‌نگاری سایبر کمک به دسترسی آزاد اطلاعات است و این مهم است که به سمت اطلاعاتی که در خدمت توسعه ملی و انسانی و آنهایی که منشاء تحولات مثبت اجتماعی هستند، برویم.

دکتر فرقانی همچنین تاکید می‌کند: روزنامه‌نگاری سایبر هرگز جایگزین نمونه سنتی نخواهد شد. هر کدام مخاطب خاص خود را دارند چرا که استفاده از دستاوردهای تکنولوژیک جدید هنوز هم در دنیا برای اقلیتی، امکان‌پذیر است.

دکتر یونس شکرخواه، استاد علوم ارتباطات و عضو انجمن ایرانی جامعه اطلاعاتی نیز در ارتباط با روزنامه‌نگاری سایبر و مخاطبان آن می‌گوید: این که فرهنگ روزنامه‌نگاری سایبر چقدر جا افتاده است به میزان مخاطبان و کاربران این فضا برمی‌گردد. روزنامه‌نگاری سایبر و سنتی در ابعاد و تنوع و میزان گستردگی تفاوت بسیار دارند زیرا اولی به دلیل وسعت بانک اطلاعاتی و داده‌ای و همچنین دارا بودن پیوندهای مرتبط با موضوع مورد نظر مخاطب، نامحدود و دومی محدود به صفحات و موضوعات خاص است. این رقابت یک رقابت بی‌پایان است.

روزنامه‌نگاری سایبر از جانب دو موضوع تهدید می‌شود که یکی تهدید سانسوری است که دسترسی مخاطب را محدود کرده و دیگری تهدید مزاحمت‌های هکرها یا خرابکاران این حوزه است.

دکتر شکرخواه برای جبران این خلاء منفی در جریان کاهش دسترسی یا عدم دسترسی آزاد به اطلاعات مشروع از جانب کاربران به دو راه‌حل اشاره می‌کند: رفتن به سمت قوانین مشابه و تجربه شده و قابل تایید جهانی در برقراری دسترسی آزاد به اطلاعات و به رسمیت شناختن آن به عنوان حق مسلم مردم و همچنین دوری از برخوردهای سلیقه‌ای و غیرقانونی در مورد سایت‌های اطلاع‌رسانی از نکاتی است که برای روزنامه‌نگاری سایبر و ادامه حیات آن در ایران ضروری است. شاخص‌های رسیدن به تثبیت جایگاه روزنامه‌نگاری سایبر و توسعه آن نه به عنوان جایگزین نمونه سنتی بلکه به عنوان روشی بهتر، راه‌اندازی مراکز آموزشی برای معرفی و آموزش مهارت‌های روزنامه‌نگاری سایبر به عنوان فناوری جدید است که باید در سطوح مختلف آموزشی از ابتدایی تا مقاطع عالیه در کشور اجرا شود.

آموزش سواد رسانه‌ای نیز مرحله بعدی است که در آن سبد مصرف رسانه‌ای مخاطبان به گونه‌ای که میزان درصد نیاز به تصویر و متن و صدا بررسی شده و تکنیک‌های رسانه‌های مختلف اعم از دیداری و شنیداری، آموزش و مشخص شود تا مخاطب در برابر آنها مصون بوده و اسیر القاء و اغناگری نشود.

ضمن این که یک بازار عرضه و تقاضا در این راستا وجود دارد و هر رسانه محصول با کیفیت‌تری ارائه دهد، مخاطب بیشتری خواهد داشت.