اوایل انقلاب و در پی کمبود مواد و مصالح نمایش و توجه دوباره به فرهنگ خودی و ملی و بخصوص مضامین انقلابی شاهد تولید چندین تئاتر تلویزیونی در ابتدای دهه 60 بودیم که عمدتا به موضوعات مضالم رژیم طاغوت، مجادلات ارباب، رعیتی و... میپرداختند که با توجه به سابقه تله تئاتر و با وجود مشکلات ساختاری و اجرایی، جالب توجه بود.
به هر حال سالهاست که مقوله تله تئاتر محدود میشود به متنها و نمایشنامههای خارجی که البته در جای خود مطلوب؛ اما سهم ایران و فرهنگ ایرانی و فرهنگ اسلامی و این همه دستمایه و مضمون بکر و جذاب چه میشود؟ در فضای فعلی، ظاهرا تنها ریموند چندلر، گارسیا لورکا، فریدریش دورنمات، شکسپیر و... محبوب تئاتریها یا متولیان تئاتر تلویزیونی سیماست. البته چندی است که بیشتر فعالیتهای تئاتری تلویزیون در شبکه چهارم سیما متمرکز است و از این جهت رسالت این شبکه سنگینتر شده است.
این در حالی است که تا قبل از تاسیس این شبکه، شبکه 2 سیما متولی این مقوله بود و به عنوان شبکهای فرهنگی چندین تله تئاتر را تولید کرده بود. پس از ورود شبکه 4 به این عرصه در دو دوره 2 ساله شاهد تولید و پخش مداوم تئاترهای تلویزیونی بودیم و البته در یک سال اخیر این روند کمی سیر نزولی به خود گرفته است.
البته موضوع این مقال، کمیت نیست، هرچند که آن هم در کوتاه مدت و میان مدت موجب آشتی عموم مردم با تئاتر خواهد شد؛ اما آنچه در این میان اهمیت دارد، توجه دوباره به سنت نمایش ایرانی است و نه نمایش سنتی که شاید چندان مورد توجه مخاطبان نباشد. البته میدانیم مخاطب این برنامهها خاص و نخبهپسند است؛ اما میتوان با انتخاب نمایشنامهها و متنهای ناب و زیبای ایرانی که کم هم نیست یک حرکت مستقل و پیوسته را آغاز کرد که به احیای تئاتر ایرانی منجر شود. چه اشکالی دارد کنار نمایشهایی چون «زیر پوست شهر» یا «بازرس» مثلا نمایشنامهای از غلامحسین ساعدی یا اکبر راوی یا بهرام بیضایی و سایر نویسندگان بزرگ ما در قالب تصاویر تلویزیونی برای همیشه و به شکلی شایسته ثبت و ضبط شود؟
آیا آن آدمها و فضاهای خارجی و بیگانه بر آدمها و فضاها و روابط آشنا و خودی ارجمند به هر روی لازم است هرچه سریعتر تمهیدی برای ورود نمایش برتر و ناب ایرانی به تلویزیون اندیشیده شود. به هر حال نمایش ایرانی تنها در چند نمایش روحوضی و سیاه بازی خلاصه نمیشود، هرچند آن هم در جای خود ارزشمند است؛ اما ذائقه و سلیقه مردم را قطعا میتوان ارتقا داد.
| 