صندوق بینالمللی پول اعلام کرد در صورتی که قیمت نفت بازهم افزایش یابد و صادرکنندگان نفت درآمدهای نفتی خود را با سرعت بیشتری مصرف کنند، کسری تجاری آمریکا که در بالاترین سطح قرار دارد، تشدید خواهد شد.
تولیدکنندگان نفت، بانکهای مرکزی کشورهای آسیایی را که بزرگترین منابع نقدینگی در بازارهای مالی جهان هستند را دچار چالشی کردهاند که یک نتیجه آن میتواند افزایش هزینههای وام گرفتن برای آمریکا باشد.
مازاد حساب جاری کشورهای صادرکننده نفت همچون کویت و نروژ از رقم 242 میلیارد دلاری سال 2005 در سالجاری به 311 میلیارد دلار افزایش خواهد یافت، حال آنکه مازاد کشورهای آسیایی از رقم 263 میلیارد دلاری سال گذشته به 253 میلیارد دلار کاهش خواهد یافت.
بانکهای مرکزی کشورهای آسیایی معمولا تمایل دارند مازادهای خود را در اوراق خزانهداری آمریکا سرمایهگذاری کنند که تا حدودی موجب کاهش در کسری حساب جاری آمریکا خواهد شد. در مقابل، صادرکنندگان نفت که به تازگی دارای مازادهای کلانی شدهاند به خرید املاک و مستغلات و سهام شرکتها و سرمایهگذاری در بازارهای نوظهور علاقه بیشتری دارند.
به گفته کارشناسان بازارهای مالی، روند سرمایهگذاریها در حال دور شدن از داراییهای بدون ریسکی همچون اوراق خزانهداری آمریکا است که بدین معنا است آمریکا باید برای تامینهای مالی خود پول بیشتری بپردازد.
چشمانداز کاهش تقاضا برای اوراق خزانهداری، توجه مقامات دولت آمریکا را نیز به خود معطوف ساخته است. "جان اسنو" وزیر خزانهداری آمریکا مه گذشته اعلام کرد که تولیدکنندگان نفت خاورمیانهای میل کمتری به خرید اوراق خزانهداری آمریکا دارند، با این وجود اسنو سعی کرد تاثیر این عدم تمایل بر بازار اوراق بهادار آمریکا را بدون اهمیت تلقی کند.
"بن برنانک" رئیس بانک مرکزی آمریکا نیز در همان ماه به کنگره گفت که آمریکا باید جذابیت اوراق بهادار خود را برای سرمایهگذاران خارجی همچنان حفظ نماید.
بر اساس این گزارش، افزایش بیشتر قیمت نفت و مصرف سریعتر درآمدهای نفتی توسط تولیدکنندگان نهایتا باعث تشدید کسری تجاری آمریکا خواهد شد. این وضعیت همینطور در اقتصاد جهانی که روند آهستهای پیدا کرده تنش ایجاد خواهد کرد.
بنابر اعلام صندوق بینالمللی پول، از سال 1999 تا 2005 درآمد نفتی 11 عضو اوپک به اضافه روسیه و نروژ مجموعا به 2 تریلیون دلار رسید. حال آنکه بهای نفت هماکنون و در سال 2006 حدود 70 دلار است و افزایش بیشتر درآمدهای نفتی را قطعی ساخته است.
هماکنون شیوههای سرمایهگذاری صادرکنندگان نفت بسیار متنوعتر از روشهای بانکهای مرکزی چین و دیگر کشورهای آسیایی است. با توجه به تمایل بانکهای مرکزی کشورهای آسیایی به حفظ واحدهای پول خود در سطح پایین و رقابتی نگاه داشتن صادرات، آنها به تدریج درآمد حاصل از فروش کالا به آمریکا را به خرید اوراق خزانهداری دلاری سوق میدهند.
بانکهای مرکزی آسیایی با فروش واحدهای پول خود و خرید دلار، موجب حفظ قدرت دلار آمریکا میشوند و در نتیجه توان آمریکا برای خرید کالاهای کشورهای آسیایی را بالا نگاه میدارند. همچنین خرید اوراق خزانهداری آمریکا به پایین ماندن نرخ بهره در آمریکا کمک میکند. اکنون انگیزههای کسب سود جای سیاستهای نرخ ارز را در عرصه بازارهای مالی گرفته است و آمریکا در عمل از کسری خارجی خود بهره میبرد.
بررسی اینکه کشورهای صادرکننده نفت، درآمدهای خود را کجا صرف میکنند، آسان نیست. مثلا بانک تسویه حساب بینالمللی اعلام کرده که نتوانسته است محل سرمایهگذاری 70 درصد مجموع مازاد درآمدی صادرکنندگان نفت از سال 1999 تاکنون را تشخیص دهد.
بر اساس آمارهای خزانهداری آمریکا، صادرکنندگان نفت از ژوئن 2003 تا پایان 2005 بالغ بر 270 میلیارد دلار اوراق خزانهداری آمریکا خریداری کردهاند. اما 270 میلیارد دلار فقط یک چهارم تا یک سوم کل سرمایهگذاریهای مالی صادرکنندگان نفت را شامل میشود. برخی از صادرکنندگان نفت به خرید سهام شرکتهای بزرگ روی آوردهاند.
کویت بزرگترین سهامدار شرکت دایملرکرایسلر محسوب میشود و 7 درصد سهام آن معادل 3.7 میلیارد دلار را در اختیار دارد. در ماه مارس گروه سرمایهگذاری دوبی اقدام به خرید 21 هزار آپارتمان در آمریکا کرد و از سرمایهگذاری 27 میلیارد دلاری برای ساخت خانه در آمریکا خبر داد.
به عقیده اقتصاددانها، صادرکنندگان نفت هماکنون قدرت جدید مالی در اقتصاد جهانی محسوب میشوند: ذخایر آنها سریعا در حال افزایش است و نفوذ آنها بر آمریکا و دیگر بازارهای سرمایه تقویت شده است. بر این اساس، انتظار میرود تداوم قیمتهای بالای نفت و گاز، صادرکنندگان نفت را قادر خواهد ساخت جایگاه بانکهای مرکزی آسیا در عرصه بازارهای مالی جهان را تصاحب کنند.
در میان کشورهای غیر عضو اوپک، روسیه قصد دارد 22.3 میلیارد دلار از 262.9 میلیارد دلار ذخایر ارزی خود را صرف بازپرداخت بدهیهایش کند. نروژ، سومین صادرکننده بزرگ نفت دنیا، دارای صندوق ذخیره ارزی برای مازاد درآمدهای نفتی است که موجودی آن در 31 مارس به 234 میلیارد دلار رسید. این صندوق در بازارهای سهام، اوراق قرضه و دیگر داراییهای مالی خارج از نروژ سرمایهگذاری میکند.
بنابراین، افزایش تقاضا برای خرید داراییهای مالی در آمریکا خصوصا داراییهای بلندمدت قطعا افزایش خواهد یافت که رشد هزینههای مصرفی در این کشور را به دنبال خواهد داشت.
ژاپن در ماه مه بزرگترین دارنده اوراق خزانهداری با 637.9 میلیارد دلار بود و پس از آن چین با 326.1 میلیارد دلار، و انگلستان با 174.7 میلیارد دلار قرار دارند.گروه صادرکنندگان نفت شامل اکوادور، ونزوئلا، اندونزی، بحرین، ایران، عراق، کویت، عمان، قطر، عربستان، امارات، الجزایر، گابن، لیبی و نیجریه نیز مجموعا دارای 102.8 میلیارد دلار اوراق خزانهداری بودهاند.جالب اینکه روسیه و نروژ در میان 26 دارنده بزرگ اوراق خزانهداری جایی ندارند.
این گزارش میافزاید: آمریکا برای جبران کسری حساب جاری خود میبایست هر دقیقه 1.72 میلیون دلار وارد اقتصاد خود کند و اکنون دوران جبران مالی آسان و سهل افزایش مصرف در این کشور از طریق درآمدهای بالا به پایان رسیده است. تنشهای ژئوپولتیک نیز خصوصا اگر روابط آمریکا و اعراب وخیم شود، بر ورود و خروج جریانات مالی در آمریکا تاثیر خواهد گذارد.
|