اجرای طرح سهمیه بندی بنزین اگر چه در ابتدای امر کاری ناممکن به نظر می رسید اما به رغم تمام مشکلات فراروی آن، گامی اساسی در جهت تثبیت یارانه ها و اقتصاد جامعه و کاهش مصرف بنزین بوده است به نحوی که بر اساس آمار ارائه شده مصرف سوخت در تمام کشور با کاهش روبرو بوده است.
کاهش مصرف سوخت، کاهش تردد خودروها در سطح شهر و در نتیجه کاهش ترافیک سبب شده صرفه جویی های قابل توجهی در این زمینه صورت گیرد به نحوی که رقم صرفه جویی شده در کاهش مصرف بنزین روزانه به میلیون ها تومان می رسد.
بر اساس آمار به دست آمده در طول ماه گذشته، همه استان های کشور پنج تا 25 درصد با کاهش مصرف سوخت مواجه بوده اند به نحوی که تنها در استان خراسان جنوبی میزان مصرف سوخت 18 درصد کاهش داشته است.
به هر ترتیب نقش حائز اهمیت انرژی در سیاست و اقتصاد جوامع باعث شده برنامه ریزی کارشناسان در راستای استفاده بهینه از انرژی اقدامی مفید و ارزشمند در پیشرفت های مختلف اقتصادی و اجتماعی و عدم وابستگی به سایر کشورها در عرصه واردات سوخت محسوب شود.
بحث بنزین، مصرف و هزینه های ناشی از آن از جمله مهمترین مباحثی است که در چند سال اخیر نظر بسیاری از مسئولان کشوری را به خود جلب کرده است.
مدیرعامل شرکت پخش فرآورده های نفتی خراسان جنوبی در خصوص میزان مصرف فرآورده های نفتی با اشاره به رشد 10 درصدی مصرف بنزین در سال های گذشته اظهار داشت: در طول سال های گذشته میزان مصرف این ماده سوختی 80 میلیون لیتر در روز بوده است.
کورش محمودیه افزود: دولت نهم با تکیه بر اصل استفاده درست از منابع و در جهت بسط عدالت و تثبیت یارانه ها، اقدام به طرح سهمیه بندی بنزین در سطح کشور کرد که البته اجرای این طرح راهی به سوی استقلال کشور و عدم نیاز به کشورهای بیگانه خواهد بود.
وی عکس العمل مردم خراسان جنوبی را در رویارویی با این مهم در مقایسه با سایر استان های کشور بسیار مثبت ارزیابی و خاطرنشان کرد: مردم خراسان جنوبی همچون مردم سایر استان های و شهرهای کشور عاقلانه خود را با این مطلب وفق داده اند و به خوبی می دانند سهمیه بندی بنزین سبب رشد اقتصادی در کشور و استان آنها می شود.
محمودیه حذف یارانه ها را در کاهش فقر و اقتصاد جامعه اساسی دانست و یادآور شد: هدف از اجرای این طرح صرفه جویی روزانه 20 میلیون لیتر بنزین در کشور است که صرفه جویی ارزی سالانه هفت میلیارد دلار را به دنبال خواهد داشت.
وی گفت: با اجرای این طرح بخش عمده ای از واردات سوخت کشور کاهش یافته و هزینه های ناشی از این امر صرف اجرای پروژه های عمرانی، حمل و نقل و خدمات اجتماعی در سطح جامعه می شود.
این مسئول در بحث توزیع کارت هوشمند سوخت در خراسان جنوبی بیان داشت: خوشبختانه با تلاش های صورت گرفته از سوی اداره پست و شرکت نفت استان، 98 درصد از کارت های ارسال شده توزیع شده اند که این تعداد معادل 49 هزار و 376 کارت در سطح خراسان جنوبی بوده است.
وی میزان مصرف روزانه بنزین در خراسان جنوبی در سال گذشته را 515 هزار لیتر عنوان کرد و افزود: با اجرای این طرح حدود یک میلیون و 100 هزار لیتر صرفه جویی در مصرف این فرآورده سوختی صورت گرفته است.
مدیرعامل شرکت پخش فرآورده های نفتی خراسان جنوبی اعلام کرد: این استان از لحاظ مصرف بنزین رتبه 15 و در مصرف نفت گاز رتبه 10 کشوری را داراست که این آمار نشان دهنده توسعه قابل توجه این استان است.
وی میزان یارانه فرآورده های نفتی به ازای هر نفر را 485 هزار تومان در ماه و میزان یارانه بنزین به ازای هر نفر را 136 هزار تومان در سال عنوان کرد.
محمودیه تعداد جایگاه های عرضه بنزین در این استان را 44 باب با احتساب شهرستان فردوس ذکر کرد و افزود: در حال حاضر 582 فروشندگی نفت سفید و نفت گاز در سطح خراسان جنوبی فعالند.
وی با اشاره به مصرف روزانه 850 هزار لیتر نفت گاز در استان، سرانه مصرف نفت گاز را برای هر نفر 547 لیتر عنوان کرد و اظهار داشت: در سال 85 از مجموع مصرف فرآورده های سوختی، 57 درصد در بخش حمل و نقل، 9 درصد در بخش صنایع، 10 درصد در بخش کشاوری، 15 درصد در بخش نیروگاه های برق و 40 درصد در مصارف خانگی کاربرد داشته اند.
آمار و ارقام موجود نشان می دهد بیشترین میزان مصرف سوخت در زمینه حمل و نقل است و شاید به جرات می توان گفت نیمی از مصارف موجود در گذشته بی رویه و غیر ضروری بوده است و سهمیه بندی بنزین توانسته به خوبی این معضل را برطرف کند.
دوگانه سوز شدن خودروها نیز می تواند در این میان کمک قابل توجهی به افرادی که از طریق وسایل نقلیه خود ارتزاق می کنند داشته باشد و حل مشکلات خودروهای دوگانه سوز و افزایش دوره مصرف چهار ماهه به 6 ماهه، ذخیره 600 لیتر در 6 ماه برای خودروهای شخصی را به دنبال دارد. میزان سهمیه بندی سوخت برای آژانس های تلفنی نیز 450 لیتر و برای تاکسی های عمومی شهری 600 لیتر در ماه است.
یکی دیگر از مشکلاتی که خودروهای دوگانه سوز با آن مواجه هستند کمبود جایگاه های CNG است به نحوی که در حال حاضر تنها 10 جایگاه سوخت CNG در خراسان جنوبی احداث شده که امید می رود پس از انتقال به شبکه گاز شاهد احداث جایگاه CNG در کنار جایگاه بنزین باشیم.
به نظر می رسد سهمیه بندی بنزین علاوه بر کاهش ترافیک و صرفه جویی ارزی مانع بزرگی در برابر قاچاق سوخت ایجاد کرده است به نحوی که قاچاق سوخت در استانی نظیر خراسان جنوبی که همجوار افغانستان است کاهش چشمگیری یافته است. تقاوت قابل توجه قیمت مواد سوختی به ویژه بنزین در داخل و خارج از مرز خراسان جنوبی سبب شده بود قاچاق بنزین به کشور افغانستان روز به روز افزایش یابد.
البته به جز سهمیه بندی بنزین، اجرایی شدن پروژه حاصل از سفر ریاست جمهوری به خراسان جنوبی مبنی بر ارائه مجوز صدور سوخت به قیمت تعاونی در نقاط صفر مرزی و ایجاد چهار بازارچه مرزی در این زمینه نیز نقش موثری در کاهش قاچاق مواد نفتی و نفت گاز داشته است.
به طور مسلم، گرچه سهمیه بندی بنزین بیشتر قشر متوسط ضعیف جامعه را دچار مشکل کرده است اما امید می رود این امر در دراز مدت با توجه به صرفه جویی های اقتصادی و سودآوری ارزی به نفع این قشر تمام شود.