سيزدهمين جشنواره تئاتر آييني- سنتي پس از يك وقفه 4 ساله در روند برگزاري آن هم اكنون در مجموعه تئاترشهر، تالار هنر و خانه هنرمندان برپاست.
پس از برگزاري دوازدهمين جشنواره تئاتر آييني- سنتي در سال 82، مقرر شد سيزدهمين دوره آن در سال84 و همزمان با برگزاري جشنواره تئاتر فجر تحت عنوان «جشن ملي تئاتر فجر» برگزار شود كه در نهايت به دليل به سرانجام نرسيدن طرح برگزاري جشن ملي تئاتر فجر، برگزاري سيزدهمين دوره اين جشنواره تا به امروز به تعويق افتاده بود.به بهانه برگزاري اين جشنواره با محمدحسين ناصربخت، دبير جشنواره به گفتوگو نشستهايم.
جشنواره تئاتر آييني- سنتي با پشت سرگذاشتن يك وقفه چهارساله در حال برگزاري است، با وجود اين كه چهار سال از زمان برگزاري دوره قبلي جشنواره ميگذرد، اما همچنان شاهد نوعي شتاب در روند برگزاري جشنواره سيزدهم هستيم.
- تدارك جشنواره آييني- سنتي از پاييز سال گذشته آغاز شد و در ابتداي كار، فراخوان جشنواره توسط اعضاي كانون نمايشهاي آييني- سنتي تهيه و اعلام شد، جشنواره بايد در اصل در سال 84 برگزار ميشد كه به دليل برگزار نشدن جشن ملي تئاتر فجر، دامنه برگزاري آن به سالهاي بعد كشيده شد.
فراخوان جشنواره بهمن ماه سال گذشته اعلام شد، سرانجام در ارديبهشت ماه امسال از ميان اعضاي شوراي سياستگذاري جشنواره، بنده به عنوان دبير جشنواره انتخاب شدم.با وجود اين كه همگي ميدانستيم به لحاظ وقت با كمبود روبهرو هستيم، اما تلاش كرديم تا آنچه را كه در فراخوان قيد شده بود به مرحله اجرا برسانيم كه البته در مورد بازخواني متون به دليل حجم بالاي نمايشنامهها و انتخاب ديرهنگام اعضاي هيأت بازخواني با يك تأخير 10 روزه به اعلام نتايج بازخواني آثار پرداختيم. استقبال زياد از جشنواره از نكات مثبت جشنواره سيزدهم بود اما در عين حال مشكلات زيادي را براي ما به وجود آورد و در انتخاب آثار ما را با مشكل مواجه ساخت.
چرا كه همزمان با برگزاري جشنواره آييني- سنتي، جشنوارههاي تئاتر دفاع مقدس و بانوان هم در حال انجام كارهاي مقدماتي و برگزاري جشنواره بودند. البته در بخشهاي ميداني و تعزيه هيچ تأخيري صورت نگرفت و فقط در بخش صحنهاي بود كه اسامي آثار با تأخير اعلام شد.در بخش جنبي جشنواره هم تلاش بر اين بود كه معركههاي ايراني را در بخش نمايشهاي قهوهخانهاي و در بخش تعزيه هم مجالس غريب تعزيه را انتخاب كنيم كه در اين بخش هم گروههاي حرفهاي حضور خواهند داشت.
همچنين از عدهاي كه در كارهاي سنتي، اقدام به ابداع كرده بودند نيز در جشنواره پذيرا شديم تا رويكرد جديد به نمايشهاي سنتي را هم در جشنواره سيزدهم در معرض ديد مخاطبان قرار دهيم.
نحسي سيزده در آيينهاي ايراني ريشه دارد. فكر ميكنيد كه نحسي سيزده گريبانگير جشنواره تئاتر آييني- سنتي شد؟
من به نحسي سيزده اعتقاد ندارم و خرافاتي هم نيستم اما به شوخي ميتوان گفت كه چنين اتفاقي رخ داده است! (ميخندد) فقط اميدوارم از اين نحسي گذر كنيم.
با توجه به اين وقفه و ديركرد، بازهم دبير جشنواره ديرتر از موعد مقرر انتخاب شد. با توجه به اين كاستيها فكر ميكنيد انتظارات از جشنواره تئاتر آييني- سنتي برآورده شود؟
در بعضي از بخشها مثل بخش پژوهشي و سمينار فراتر از انتظارات پيش رفتهايم. در بخش تعزيه و جنبي هم روند بسيار خوبي را طي كردهايم و بهطور حتم اگر نسبت به دوره دوازدهم پيشرفت نداشته باشيم بهطور قطع پسرفتي هم وجود نخواهد داشت.
گروههاي حاضر در بخش صحنهاي هم رضايت خاطر گروه بازبيني را فراهم كردهاند و گروه بازبيني هم براي انتخاب آثار به دليل كيفيت بالاي نمايشها با مشكل روبهرو شدند. البته معتقد نيستم كه اين آثار ايدهآل هستند، ولي در عين حال مطمئن هستم كه اين آثار هم جزو بهترينها هستند و اين مسئله در اجراي عمومي نمايشها ثابت خواهد شد.
به گفته شما از جشنواره امسال استقبال خوبي صورت گرفت و هنرمندان سرشناسي هم متقاضي حضور در اين جشنواره بودند، اما در حال حاضر با يك نگاه كلي به جدول جشنواره از آنان نامي ديده نميشود. به نظر ميرسد اسمها در جشنواره امسال كنار گذاشته شده است. كيفيت آثار مدنظر بود يا از منطق ديگري براي برگزاري جشنواره پيروي ميكرديد؟
متأسفانه برخي كارگردانان به دليل كمبود زمان تمرين نتوانستند نمايشهايشان را آماده اجرا كنند.
يعني خود گروهها انصراف دادند؟
- برخي گروهها نتوانستند به مرحله بازبيني برسند و دليل اصلي اين اتفاق كمبود زمان و سالن براي تمرين بود. تعدادي از گروهها هم از ميانه راه بنا به دلايلي از ادامه كار انصراف دادند.اما هيچ گروهي بعد از مرحله بازبيني از حضور در جشنواره انصراف نداده است. همچنين برخي گروهها به دليل اين كه وضعيت اجراي عمومي نمايشها مشخص نبود، براي حضور در جشنواره ترديد داشتند.
نمايشهاي حاضر در جشنواره سيزدهم اجراي عمومي خواهند داشت؟
نه تنها نمايشهاي حاضر در جشنواره اجراي عمومي خواهند شد، بلكه براي برخي از گروههايي هم كه موفق به حضور در جشنواره نشدند امكان اجراي عمومي فراهم شده است. قرار است يك رپرتواري از نمايشهاي آييني- سنتي داشته باشيم كه اين نمايشها هم در اين رپرتوار حضور خواهند داشت.
در بخش بازبيني، اعتراضاتي به گوش ميرسيد. عدهاي به نحوه انتخاب اعضاي هيأت بازبيني اعتراض داشتند.
البته ميزان اعتراضات زياد نبود و تنها در يك مورد بود كه در روزنامه و به صورت مكتوب منتشر شد. تلاش كرديم تا برترين كارشناسان نمايشهاي آييني- سنتي كه از استادان دانشگاهها هم بودند، در هيأت انتخاب نمايشها قرار بگيرند. تمام نمايشها توسط يك گروه سهنفره بازبيني شد و كوچكترين اعمال نفوذي در رأي آنان صورت نگرفت و به طور قطع ميگويم «رانت» در اين جشنواره وجود نداشت.
بيترديد به دليل تنوع نمايشهاي آييني- سنتي، در مرحله انتخاب با مشكلات زيادي روبهرو شديم. نگاه بازبينان هم نگاهي كارشناسانه بوده است اما به هر حال تا حدي هم سليقه در انتخاب آثار دخيل ميشود. با اين وجود كل نمايشها با اتفاق نظر انتخاب شده است.
به هر حال اعتراض همواره بوده و هست و حق طبيعي هر كارگرداني است و من هم خود يك كارگردان هستم و به خوبي احساس آنان را درك ميكنم و اين اقدام را حق طبيعي آنان ميدانم.
با توجه به سابقه شما در امر تحقيق و پژوهش، برگزاري سمينار كاملاً طبيعي به نظر ميرسد اما چرا در بخش پژوهشي اقدامات بيشتري صورت نگرفته است؟
هم اينك كتاب تعزيه طالقان را براي چاپ آماده كردهايم و برخي كتب ديگر هم بعد از جشنواره به چاپ خواهد رسيد كه البته وابسته به جشنواره خواهد بود. مجموعه طومار مشكيننامه، مجموعه تعبيه و تقليد و... از جمله اين اقدامات است. همچنين كتاب نقشپوشي در شبيهخواني و دفتر تعزيه شماره 8 هم تجديد چاپ خواهد شد.
بخش بينالملل جشنواره تئاتر فجر از نظر بيشتر كارشناسان و منتقدان يكي از ضعيفترين بخشهاي جشنواره بود. در بخش بينالمللي جشنواره تئاتر آييني- سنتي، چه رويكردي داشتيد و چه ملاكها و معيارهايي را مدنظر قرار داديد؟
من نمايشهاي بخش بينالملل جشنواره تئاتر فجر را به طور كامل نديدم؛ بنابراين نميتوانم درباره اين بخش از جشنواره تئاتر فجر اظهارنظر كنم، اما در بخش بينالملل جشنواره آييني- سنتي، بيشتر نمايشهاي آييني كشورهاي مدعو، مدنظر قرار گرفت و نمايشهايي چون اپراي پكني، كمديا دلارته، نمايشهاي سنتي سايه و... در جريان برگزاري جشنواره سيزدهم تئاتر آييني- سنتي در بخش بينالملل جشنواره روي صحنه خواهد رفت.
گروههايي از كشورهايي مثل قبرس، تركيه، ايتاليا، چين و... كه داراي فرهنگ و تمدن كهن هستند، در جريان جشنواره به اجراي نمايش خواهند پرداخت. در بخش سمينار هم در ميان سخنرانان خارجي، افرادي كه درباره نمايشهاي سنتي منطقه خودشان و يا مناطق مهم ديگر فعاليت داشتهاند به سخنراني خواهند پرداخت كه اين حركت ميتواند نمونهاي باشد از پژوهشهاي علمي و آكادميك درباره نمايشهاي سنتي كه در جشنواره ارائه ميشوند.
| 