لغت‌نامه بزرگ دهخدا که در 16 جلد به چاپ رسيده شامل شرح و معني واژگان آثار ادبي و تاريخي زبان فارسي است.«پس آنچه را خواننده اين کتاب مي‌بيند تنها نتيجه يک عمر نيست بلکه نتيجه عمرهاست.»
علي اکبر دهخدا سال 1257 در تهران متولد شد. حدود سال 1285 با همکاري جهانگيرخان شيرازي و با سرمايه قاسم خان تبريزي روزنامه «صور اسرافيل» را منتشر کرد.
دهخدا در زمان جنگ جهاني اول در چهارمحال و بختياري گوشه‌نشين بود. در اين دوره فرهنگ فارسي-فرانسه اش را مي نويسد که البته هنوز منتشر نشده است. پس از جنگ به تهران بازگشت و در دوره رضا شاه از کارهاي سياسي کنار رفته و به فعاليت هاي علمي و ادبي و فرهنگي مشغول شد.
وي مدتي رياست دفتر (کابينه) وزارت معارف، رياست تفتيش وزارت عدليه، مدرسه علوم سياسي و سپس مدرسه عالي حقوق و علوم سياسي تهران را بر عهده داشت. چند روز قبل از شهريور 1320 و خلع رضاشاه، عزل شد و پس از آن بيشتر به مطالعه و تحقيق و نگارش پرداخت.
«پس آنچه را خواننده اين کتاب مي‌بيند تنها نتيجه يک عمر نيست بلکه نتيجه عمرهاست.»
لغت‌نامه بزرگ دهخدا که در 16 جلد به چاپ رسيده شامل شرح و معني واژگان آثار ادبي و تاريخي زبان فارسي است. لغت‌نامه بزرگ‌ترين و مهم‌ترين اثر اوست و بيش از چهل سال از وقت دهخدا صرف آن شد. اين کتاب در 26 هزار و چهار صد و هفتاد و پنج صفحه 3 ستوني در قطع رحلي و به تعداد 6 هزار نسخه، امروز در دسترس فارسي زبانان است.
در همان زمان بر اساس مصوبه مجلس شوراي ملي وقت و به پاس زحمات 40 ساله استاد علي اكبر دهخدا در گردآوري لغت نامه دهخدا قرار شد مؤسسه اي از فرهنگيان كشور، تحت نظر وي و با مخارج دولت تأسيس شود.
موسسه لغت نامه دهخدا، نخستين سازمان در ايران است که براي تأليف فرهنگ لغت يا واژه نامه تأسيس شد. در سال 1334 با درگذشت دهخدا اين سازمان به 2 اتاق در کنار عمارت مجلس در ميدان بهارستان منتقل شد. بنابر وصيت دهخدا محمد معين سرپرستي اداره آن را بر عهده گرفت و ديگر ياران دهخدا، سيد محمد دبير سياقي و مرحوم سيد جعفر شهيدي او را ياري کردند.
آذر ماه 1336 بنابر مصوبه مجلس اين سازمان با بودجه پيش بيني شده به دانشکده ادبيات دانشگاه تهران منتقل شد و اعضاي لغت نامه در ساختمان نگارستان در ميدان بهارستان مشغول به کار شدند. در سال 1353 نيز مرحوم محمود افشار، ساختماني در محل موقوفات خود به موسسه لغت نامه دهخدا اهدا کرد (محل کنوني).
اين موسسه شامل بخش هايي چون «مرکز بين المللي آموزش زبان فارسي»، بخش آموزشي سازمان؛ «كتابخانه مؤلفان» با 11 هزار جلد كتاب فارسي، عربي و غير آن و نسخه هاي خطي، ويژه مؤلفان لغت نامه ها و اعضاي هيأت علمي؛ «كتابخانه مركزي» دانشجويان با حدود 12 هزار جلد كتاب و حدود 200 منبع غير كتابي شامل نوارهاي صوتي، فيلم، CD و نقشه است. بيشتر كتاب هاي اين كتابخانه مجموعه هاي اهدايي علاقمندان ايران و زبان فارسي است.
يکي از مسئولان موسسه در توضيح فعاليت «مرکز بين المللي آموزش زبان فارسي» به خبرنگار سرويس فرهنگي برنا گفت: افرادي که علاقه مند به يادگيري زبان فارسي هستند ابتدا تقاضاي خود را ارائه مي کنند. پس از بررسي و تاييد از کانال وزارت خارجه برايشان دعوت نامه فرستاده مي شود.
کلاس ها در 4 ترم و در دوره هاي مقدماتي، پيشرفته و عالي برگزار مي شوند. در دوره عالي دانشجويان آثار حافظ و مولوي و خيام و ... را فرا مي گيرند.
وي افزود: برخي از دانشجوها در رشته هاي شرق شناسي و ايران شناسي خارج از کشور تحصيل مي کنند و براي همين مي خواهند زبان فارسي را ياد بگيرند. بعضي هم به دليل علاقه و عده اي هم براي کارهاي تجارتي خواهان يادگيري زبان فارسي مي شوند.
هم چنين «گنجينه دهخدا»، نمايشگاه دائمي نوشته ها، نامه ها، اسناد مربوطه و عكس هاي دهخدا و «تالار شهيدي»، شامل مجموعه كتاب هاي كتابخانه شخصي دكتر شهيدي بالغ بر 7هزار جلد كتاب چاپي، سنگي و نسخه هاي خطي، تقديرنامه ها، نشان ها و جوايز او كه به سازمان اهدا شده از ديگر بخش هاي اين سازمان هستند.
مسئول بخش گنيجنه نيز درباره اين بخش گفت: به جهت وجود اين آثار از مدارس و رسانه ها بازديد کننده زيادي داريم. برخي از فيش ها عمر 90 ساله دارند. بيش از 2.5 ميليون فيش در اين قسمت نگه داري مي شود که کار اسکن آن ها شروع شده و با برآوردي که انجام داده ايم نسخه برداري همه فيش ها حدود 5 سال طول مي کشد.
از طرح هاي در دست اجراي اين موسسه مي توان به بررسي و نقد مواد لغت نامه دهخدا، چاپ ديگر آثار علامه دهخدا، تهيه بانك ديجيتالي ازنسخه هاي خطي در اختيار و آماده ساختن آن ها براي استفاده استادان، پژوهشگران و... اشاره کرد.
يادآور مي شود رياست مرکز از سال تأسيس تا کنون بر عهده مرحوم سيد جعفر شهيدي بوده است. محل فعلي دفتر لغت نامه در شميران جنب باغ فردوس مستقر است و اين مؤسسه توانسته لغت نامه دهخدا را در 222 جزوه شامل حدود 27 هزار صفحه چاپ و در اختيار علاقه مندان قرار دهد.

اما در پايان يک اعتراض:
در شان "موسسه لغت نامه دهخدا و مرکز بين المللي آموزش زبان فارسي" با اين نام و آوازه نيست که جايي براي پاسخ گويي و ارتباط با رسانه ها نداشته باشد. خلاء وجود روابط عمومي به عنوان همکار خبرنگار به وضوح در اين مرکز نمايان است.
نمي توان مشکلات و به نوعي سرسري جواب دادن و بي اعتمادي هاي موجود را به گردن کارمندان انداخت چرا که راهنمايي خبرنگار، معرفي سازمان به رسانه و هماهنگي و ... بر عهده روابط عمومي است که متاسفانه در اين موسسه بين المللي که نام دهخدا را يدک مي کشد وجود خارجي ندارد.
اميد است با درک اهميت رسانه ها و رسالت خبريشان موسسات مختلف به اصحاب رسانه اعتماد کنند، رسانه سازمان سيا و ... نيست که با آن غريبگي شود.