مسجد مهمترين فضاي معماري در سرزمين‌هاي اسلامي است كه علاوه بر كاركرد ديني، مذهبي و معنوي همواره از نقش اجتماعي و سياسي نيز برخوردار بوده است. اهميت نقش ديني و اجتماعي مسجد موجب شده است كه معماران و برخي ديگر از هنرمندان در همه دوره‌هاي تاريخي تلاش خود را در راه خلق فضايي مناسب و شايسته براي نيايش صرف كنند.
به همين جهت است كه مساجد هر دوره را مي‌توان نمونه اعلاي معماري و هنر آن دوره به شمار آورد. تقديس مساجد را مي‌توان مهمترين عامل حفظ و بقاي ساختمان مسجدهاي تاريخي دانست.
اسلام عالي‌ترين شكل هنر را در معماري به ويژه معماري مساجد به نمايش گذاشته است. از طريق معماري اسلامي جلوه‌هايي عظيم از شكوه اسلام عرضه مي‌شود كه هر بيننده‌اي را جذب كرده و تحت تاثير قرار مي‌دهد. ايرانيان پس از گرايش به اسلام فرهنگ مقدس اسلام را با فرهنگ غني ايراني عجين كردند و اين شامل تمامي زمينه‌ها و از جمله معماري است. مسجد جايگاه بسيار عميق، وسيع و گسترده‌اي در زندگي انسان‌ها داشته و اگر با هنر ممزوج شود، جايگاه ويژه‌اي با كاركرد جمال‌شناسانه مي‌يابد.
معماري مساجد از اين امتياز برخوردار است كه عناصر معنوي خاص و متافيزيكي بر بار شكوه اجلالي آن مي‌افزايد، بنابراين موقعيت ممتاز، فرامحلي و جهاني به دست مي‌آورد و به همين دليل دانشمندان، مشتاقان جلال و جمال، اسلام‌شناسان و حتي غيرمسلمانان همه ساله از گوشه و كنار جهان براي ديدار مساجد به كشورهاي اسلامي از جمله ايران سفر مي‌كنند تا از نزديك در اعماق زلال زيباترين انواع كاشي‌هاي هفت رنگ و دلفريب، مقرنس‌سازي‌هاي موزون و... قرار بگيرند و بهره‌هاي فلسفي، علمي، هنري و اجرايي ببرند كه بي‌ترديد اين جذبه و كشش نشات گرفته از مباني عميق عقيدتي اسلام است.
معماري مساجد، شناسنامه هنرمندان مسلمان در هر دوره از تاريخ است. در مساجد، دين با هنر ملاقات مي‌كند و مهمترين نمودهاي هنر اسلامي در معماري اين اماكن تجلي مي‌يابد.