او روایتگر آدم‎های حاشیه‎نشین شهرهاست. آدم‎های تنها و زخمی او در دل تضادها به وجود می‎آیند، رشد می‎کنند و در تنهایی خود جاودانه می‎شوند. پشت ظاهر پرخاشگر و عاصی شخصیت‎های کیمیایی، معصومیت بی‎کرانی خفته است که گه گاه آنها را با آدم‎های مدعی متفاوت می‎کند. کیمیایی فیلمسازی است متعلق به گذشته، کسی که به دنیای ویژه خودش تعلق دارد و فیلم‎هایش خوب یا بد، آینه این دنیا است. اوجزو اولین فیلمسازانی بود که نامش تماشاگران را به سینما کشید.
همه می‎رفتند تا فیلمی از کیمیایی ببینند. شهرت او باعث شد تا اهمیت کارگردانی در سینمای ایران جدی گرفته شود و مقبولیت سینمای او نتیجه همدلی آدم‎های اجتماع بود با قهرمانان ملموس او. موفقیت سینمای کیمیایی، تحولی عظیم را در سینمای ایران به وجود آورد.
به سرعت نسل جدید جانشین نسل کهنه شد و فیلم‎های سطحی و احمقانه به فراموشی سپرده شد. دیگر کسی برای دیدن رقص و آواز به سینما نرفت و تماشاگران عام سینمای ایران عادت کردند تا در فیلم‎ها دنبال چیزی برای یاد گرفتن بگردند و این دستاورد کمی نبود. اگر کسی بعضی از فیلم‎های کیمیایی را دوست نداشته باشد، اگر فیلم‎های او حساسیت‎هایش را تحریک نکند و حتی اگر کسی باشد که به کل از او نفرت داشته باشد، نمی‎تواند نقش حیاتی و دگرگون کننده او را در سینما انکار کند. کیمیایی بد یا خوب، روشنفکر یا عوام زده، مدرن یا سنتی یا هرچیز دیگر، آغازگر سینمای با هویت ایران است. پس از فیلم «قیصر» چه فیلم‎هایی که تحت تاثیر کیمیایی ساخته نشد. فریدون گله «کندو» را ساخت، امیر نادری آمد و با «تنگنا» درخشید، «صبح روز چهارم» را کامران شیردل ساخت و ده‎ها فیلم دیگر تحت تاثیر «قیصر» و کیمیایی ساخته شدند. خصوصیت بارز فیلم‎های او این است که ضمن داشتن معانی بسیار، شیوه‎ای برای کارگردان انتخاب می‎کند که فیلمش بتواند با تماشاگر عام هم ارتباط برقرار کند.
فیلم بسیار زیبای «گوزن‎ها» جزو چند اثر معدود تاریخ سینمای ایران است که از سوی منتقدان به عنوان شاهکار معرفی شد و از طرف مردم به عنوان یکی از محبوب‎ترین فیلم‎ها. این نکته آنقدر مهم است که هدف بزرگترین فیلمسازان صد سال اخیر بوده. کمیایی برای سینمای ایران مثل جان فورد است و «قیصر» برای سینما ما، مثل «دلیجان». کیمیایی نیز مانند فورد به دنیای خودش تعلق دارد و جالب اینجاست که هر بار خواسته از این دنیا فاصله بگیرد، لطمه‎اش را به سختی خورده.
او بهترین بازیگران تاریخ سینمای ایران را به ما معرفی کرده؛ بی تعارف می‎گوییم که زبده‎ترین بازیگرشناس سینماست.
وقتی هدیه تهرانی را برای «سلطان» انتخاب کرد هیچ کس باور نمی‎کرد که همین بازیگر روزی مرزهای شهرت را پشت سر خواهد گذاشت.
بازیگر چیره دستی مثل رضا کیانیان بارها گفته که با «سلطان» کیمیایی مسیرحرفه ای‎اش تغییر کرد.
فریدون صدیقی هنوز در حسرت نقشی چون فیلم «دندان مار» است و گلچهره سجادیه دیگر نتوانست حتی ذره‎ای از توانایی‎اش را در این فیلم، تکرار کند. داریوش ارجمند در «اعتراض» هنرمندانه بازی کرد و زنده یاد مهدی فتحی پس از سال‎ها تجربه اندوزی، در همین فیلم اوج خلاقیت خود را به نمایش گذاشت. از بهروز وثوقی و جمشید مشایخی و سعید راد نمی‎گوییم. اما یک خبر خوشحال کننده و آن این که دو استاد توانای سینمای ایران قرار است تا در پروژه‎ای به نام «حکم» با هم همکاری کنند: فیلمی به کارگردانی معسود کیمیایی و با شرکت عزت‎الله انتظامی...