اخبار داخلی فرهنگ و هنر عظمت‌ ايران ‌و ‌ايرانيان‌ در ‌چشم ‌فرنگي‌ها

جام جم , چهارشنبه 28 فروردين 1387

عظمت‌ ايران ‌و ‌ايرانيان‌ در ‌چشم ‌فرنگي‌ها

تاريخ سينماي مستند با تاريخ سينما و پيدايش آن همزمان است. در واقع نخستين فيلم‌هاي توليد شده در هر سرزمين، مستند هستند.

تاريخ سينماي مستند با تاريخ سينما و پيدايش آن همزمان است. در واقع نخستين فيلم‌هاي توليد شده در هر سرزمين، مستند هستند.
فيلم‌هاي مستند از اهميت خاصي برخوردار هستند. چنانچه موضوعات اغلب آنان مترداف است، تاريخ با واقعه‌‌نگاري، سياحتگردي، گزارشگري، تصويرگرايي، مستندهاي اجتماعي، مستندهاي تبليغي، مستندهاي محاكمه‌كننده، مستندهاي علمي و مستندهاي تاريخي، شاعرانه و ... تماشاي فيلم‌هاي مستند باعث مي‌شود بر ميزان دانسته‌هاي مخاطبان متناسب با موضوع فيلم، افزوده شود. در اين فيلم‌ها، وقايعي را مي‌بينيم كه با شيوه قابل اعتنايي بازسازي شده‌اند.
يكي از مهمترين قالب‌هاي فيلم‌هاي مستند، پرداختن به تاريخ و وقايع‌نگاري تاريخي است، چرا كه با تماشاي چنين مستندهايي، آدمي به گذشته‌هاي دور سفر مي‌كند و با وقايع مهم و شخصيت‌هاي تاريخي آشنا مي‌شود.
مستند «چهارسوي علم» كه منتخبي از فيلم‌هاي روز در زمينه‌هاي كشاورزي، تاريخ، باستان‌شناسي، نانوتكنولوژي و ... است، بتازگي مستندي به نام تخت‌جمشيد را از شبكه‌ 4 سيما به نمايش گذاشته است. اين برنامه مستند كه هم به زبان اصلي (انگليسي)‌ و هم به زبان فارسي در 2 بخش به طور روزانه از اين شبكه پخش مي‌شود، تاثير بسزايي بر مخاطب مي‌گذارد.
چهارسوي علم كه محصول كشور انگلستان است، در يكي از بخش‌هاي مربوط به تخت جمشيد، كاملا حرفه‌اي و گيرا عمل كرده بود. فيلمبرداري و نورپردازي بجا و زيبا، انتخاب موسيقي متني از آثار زنده‌ياد امين‌الله‌ حسين در بخش‌هاي مختلف اثر و كارگرداني پخته و درخشان آن، بيننده را به ديدن اين مستند كه درباره تاريخ ايران‌زمين است، ترغيب كرده تا لحظه‌لحظه‌هايش را پيگيري كند.
دوربين «چهارسوي علم» آثار به‌جاي مانده از تخت جمشيد را باشكوه هرچه تمام‌تر به نمايش مي‌گذارد. راوي برنامه چنين روايت مي‌كند كه اين بنا در زمان داريوش اول از پادشاهان هخامنشي در سال 518 قبل از ميلاد به قصد ايجاد پايتختي آييني در جلگه مرودشت، بر دامنه كوه مقدس (كوه مهر)‌ بنيان نهاده شده و ساخت آن در مجموع حدود 120 سال به طول انجاميده است... سپس تصاويري از جاي‌جاي تخت‌جمشيد به 2 طريق زنده و انيميشن نمايان مي‌شوند كه هر يك با گفته راوي زن و مرد با مستند همخواني و هارموني دارد. تصاويري بكر از پله‌هاي ورودي به تخت‌ جمشيد، مسيرهاي منتهي به تخت جمشيد، مقبره اردشير دوم، مقبره اردشير سوم، درون مقبره اردشير دوم و ... از نماهايي هستند كه به‌طور خارق‌العاده‌اي ديده مي‌شوند.
در نمايي ديگر از اين مستند ديدني، پلكان اصلي دروازه ملل را مي‌بينيم كه كتيبه‌اي به 3 زبان پارسي باستان، عيلامي و بابلي ( هر يك 20 سطر)‌ در سردر آن نگاشته شده است كه در آن، خشايار شاه پس از ستايش اهورامزدا و معرفي خود آورده است: اين بارگاه همه ملل (دروازه‌ ملل)‌ را من به توفيق اهورامزدا ساخته‌ام.
احترام متقابل به ساير ملل از آن زمان بين ايرانيان رواج داشته و چهار سوي علم بر اين نكته تاكيد مي‌كند.
تاكيد دوربين چهار سوي علم به آثار به جا مانده در تخت جمشيد از اهميت ويژه‌اي در اين مستند برخوردار است، چرا كه دست‌كم از اواخر قرن سوم تا اواسط قرن نهم «پارسه» را مسجدي مي‌شناخته‌اند كه به‌دست سليمان پيامبر ساخته شده است. پيامبري كه جنيان و ديوان را تحت تسلط داشته و احتمالا با كمك آنان ساخته شده است و در بعضي اسناد، سليمان را با جمشيد و پادشاه اسطوره‌اي ايران يكي دانسته و احتمالا اين هم يكي از عواملي است كه به‌تدريج نام اين محل از مسجد سليمان به تخت (قصر)‌ جمشيد تغيير پيدا مي‌كند.
نشان دادن كارهاي ساختماني تخت‌جمشيد در قالب انيميشن از بخش‌هاي ديگر ديدني اين مستند است كه نشان مي‌دهد اين بنا چگونه به فرمان داريوش بزرگ آغاز مي‌شود. بخش بزرگي از يك دامنه نامنظم سنگي را مطابق نقشه‌ معماران آن دوران تا ارتفاع معيني كه مورد نظر‌شان بود، مي‌تراشند و كوتاه و صاف مي‌كنند و گودي‌ها را با خاك و تخته سنگ‌هاي گران انباشته مي‌كنند.
قسمتي از نماي صفحه را از صخره طبيعي مي‌تراشند و بخشي ديگر را با تخته سنگ‌هاي كثيرالاضلاع كوه مانند، آنها را با بست‌هاي دم چلچله‌اي آهني به هم پيوند مي‌دهند و روي بست‌ها را با سرب مي‌پوشانند و ...
نمايي از آبراهه‌هاي احداث شده، چاه‌هاي كنده شده براي ذخيره آب باران و ... همه آثاري هستند كه همچنان از آن زمان تاكنون به جا مانده و اين از ديد سازندگان چهار سوي علم با‌عنوان تخت جمشيد دور و پنهان نمي‌ماند؛ به‌طوري كه هر آنچه مرتبط با تخت‌جمشيد است، در اين مستند گنجانيده شده است.
معرفي ايران به‌وسيله فيلمسازان غير ايراني فرنگي اتفاق مهمي به‌شمار مي‌رود و هر ايراني با ديدن آن تحت تاثير قرار مي‌گيرد.كاش فيلمسازان ما نيز از امكانات و وضعيت مالي خوب سازندگان مستند چهار سوي علم با‌ عنوان تخت‌جمشيد برخوردار بودند و همانند آنان مي‌توانستند به خلق مستند‌هاي ايراني با موضوعات مختلف بپردازند. اگر اين اتفاق روي دهد، مسلما مستندهاي ايراني نيز تماشاگران خودش را پيدا مي‌كند و مردم گرچه به تماشاي بناهاي كشورشان كه حاصل تصويربرداري و تلاش هموطنانشان است، ترغيب مي‌شوند.