اخبار داخلی گزارش ويژه شهرآورد تهران ‌با ‌‌داور ‌ايراني؟

جام جم , شنبه 23 شهريور 1387

شهرآورد تهران ‌با ‌‌داور ‌ايراني؟

14 سال پيش و در يك غروب سرد زمستاني (30/10/73)‌ بود، براي آخرين بار يك داور ايراني دربي يا همان شهرآورد بزرگ تهران را در آزادي سوت زد.

14 سال پيش و در يك غروب سرد زمستاني (30/10/73)‌ بود، براي آخرين بار يك داور ايراني دربي يا همان شهرآورد بزرگ تهران را در آزادي سوت زد. نيمه نهايي ليگ آزادگان بود و احمد ابهران، داور تبريزي بازي دو تيم را شروع كرد؛ مسابقه‌اي كه به رغم حساسيت‌ها و تنش‌هاي سنتي‌اش به زيبايي دنبال مي‌شد.
پس از تساوي صفر صفر در نيمه نخست كه با برتري همه‌جانبه قرمزها دنبال مي‌شد،‌ در نيمه دوم اين پرسپوليس بود كه با 2 گل فرشاد پيوس (پنالتي)‌ و بهزاد داداش‌زاده از حريف پيش افتاد، ولي در ادامه اخراج رضا شاهرودي مدافع چپ قرمزها باعث شد استقلال پيش كشيده و پس از كم كردن فاصله با پنالتي صادق ورمزيار، در دقايق پاياني با گل ادموند اختر بازي را به تساوي بكشاند.
هر چند قرار بود بازي برگشت هفته آينده در آزادي برگزار شود،‌ ولي تماشاگران پرسپوليس كه از برخي تصميمات ابهران دلخور بودند، پس از درگيري امير قلعه‌نويي و مجتبي محرمي در مركز ميدان كه منجر به اخراج هر دو شد،‌ به زمين ريختند و بعد هم تماشاگران آبي آمدند تا زمين تبديل به ميدان جنگ شود. بازي نيمه‌تمام ماند ولي كشيدن درگيري‌ها به بيرون فضاي زشتي به وجود آورد و فدراسيون نتيجه مسابقه را 3 صفر به سود استقلال اعلام كرد. حساسيت و هيجان بازي دو قطب پرطرفدار فوتبال تهران و ايران بر هيچ‌كس پوشيده نيست.
اين مسابقه ربطي به شرايط جدولي ندارد و در هر حالتي هيجان خاص خود را دارد كه البته در صورت ربط پيدا كردن به وضعيت دو تيم در مسابقه‌هاي ليگ يا حذفي حساسيت‌ها چند برابر مي‌شود.
دربي دي‌ماه 73 اولين مسابقه 2 تيم نبود كه به جنجال كشيده مي‌شد. پيش از اين يك بار در 18/11/48 و يك بار هم در 17/10/49 بازي رسمي دو تيم ناتمام مانده بود كه هر دو مسابقه با حكم كميته انضباطي فدراسيون 3 صفر به سود استقلال (تاج)‌ اعلام شد و از بخت بد چون داوران هر دو مسابقه ايراني (اولي را ابوالقاسم حاج‌ابوالحسن و دومي را ارشد برازنده قضاوت كردند)‌ بودند، فدراسيون تصميم گرفت پس از آن در مسابقه‌هاي حساس از داوران خارجي استفاده كند.
گرچه از ايراني‌ها هم نفراتي چون محمد صالحي، منوچهر نظري، محسن زماني و جعفر نامدار پيش از پيروزي انقلاب اسلامي قضاوت اين مسابقه را به عهده داشتند، ولي داوران بزرگ خارجي هم در تهران حاضر شدند.
رودولف شورر سوئيسي كه 2 بار براي اين مسابقه به تهران آمد، به همراه توفيق بهرام اوف از شوروي (كمك‌داور مشهور فينال جام‌ جهاني 66 لندن)‌، جك تيلور انگليسي (داور فينال جام جهاني 74)، بهادرخان از پاكستان، طغرل والمك از تركيه، پيت ري از مجارستان، نيكولاي پيتركچيانو از روماني و آدولف يوركاپ آلماني داوران خارجي بازي سرخابي‌ها پيش از پيروزي انقلاب بودند كه هيچ يك از اين بازي‌ها از بابت مسائل حاشيه‌اي و جنجالي حداقل به وسيله داوري مشكل خاصي نداشت.
پس از پيروزي انقلاب شكوهمند اسلامي، سياست فدراسيون فوتبال بر استفاده از داور ايراني قرار گرفت و محمد صالحي، منوچهر نظري، حميد خوشخوان، بهمن بهلولي و... اين مسابقه را در ادوار مختلف قضاوت كردند و مشكل خاصي هم پيش نيامد ولي بعد از درگيري سال73 ديگر از سال‌هاي بعد هيچ داور ايراني قضاوت اين مسابقه را به عهده نگرفت.
ساندروپول مجارستاني (داور فينال جام جهاني 94 آمريكا)‌ اولين داور دربي تهران در سال 74 بود و بعد از وي جمال شريف و محمد كوسا از سوريه (هر كدام 2 بار)‌، ماركوس مرك آلماني، عمر المهنا و عبدالرحمن زيد از عربستان، روبرتو روزتي و پاسكواله رودومونتي (2 بار)‌ از ايتاليا، ايرانوف از روسيه، ولاديمير هريناك از اسلواكي، آلفونسو پرز از اسپانيا و... داوراني بودند كه از خارج آمدند و پس از قضاوت ديدار دو تيم رفتند و به رغم ضعف و قوت‌هايشان در امر داوري هيچ حاشيه و حساسيتي ايجاد نشد؛ چون تماشاگرانروي پيشينه داوران هيچ ذهنيتي نداشتند كه مثلا در فلان مسابقه به سود يا ضرر تيم محبوبشان سوت زده باشند. آمدند، قضاوت كردند، پولشان را گرفتند و رفتند.
مسعود عنايت، رئيس كميته داوران در يكي از مصاحبه‌هاي اخيرش آرزوي جامعه داوري ايران براي قضاوت داور وطني در دربي تهران را به نوعي ديگر مورد تاييد قرارمي‌دهد: «در صحبت‌هايي كه بتازگي با علي كفاشيان (رئيس فدراسيون فوتبال)‌ و عزيز محمدي (رئيس سازمان ليگ)‌ داشتم، آنها هم موافق قضاوت داور ايراني بودند، ولي تكليف داور دربي دو تيم در هفته نهم، پس از هفته ششم مشخص خواهد شد. اگر قرار بر ادامه حضور داوران خارجي باشد، فدراسيون زودتر اين مساله را اعلام كند تا با چند كشور وارد مذاكره شويم و يك تيم داوري خوب به تهران بياوريم؛ ولي من معتقدم داوران خودمان هم مي‌توانند اين مسابقه را قضاوت كنند و اگر با داور ايراني موافقت شود، از ميان مسعود مرادي، سعيد مظفري‌زاده، محسن تركي و هدايت ممبيني يكي را براي قضاوت اين مسابقه انتخاب خواهيم كرد.»
عنايت در حالي كه اين صحبت‌‌ها را عنوان مي‌كند كه در شايستگي اين داوران شكي وجود ندارد، ولي در طول ساليان اخير قضاوتشان در فوتبال ايراني، ذهنيت‌هايي نسبت به آنها نزد طرفداران دو تيم به وجود آمده است.
پرسپوليسي‌‌ها مرادي را ضد قرمز مي‌دانند و استقلالي‌ها اين احساس را در مورد محسن تركي دارند. مظفري‌زاده و ممبيني با شدت كمتر وضعيت‌شان بهتر از دو داور ديگر نيست. آيا آنها مي‌توانند در فضاي هميشه ملتهب آزادي، ديدار دو تيم استقلال و پرسپوليس را با انبوه تماشاگرانشان قضاوت كنند؟
براي دريافت پاسخ اين سوال سراغ تني چند از كارشناسان داوري ايران مي‌رويم. دكتر پرويز سيار موافق صددرصد قضاوت داور ايراني است كه مي‌گويد: «قضاوت مسابقه اين دو تيم در هفته نهم كه هنوز هيچ حساسيت جدولي ندارد و تكليف دو تيم معلوم نشده، كار چندان پيچيده‌اي نيست.
به رغم حساسيت هواداران دو تيم، اين مسابقه به اندازه بازي play off كه يك سوت يا پرچم مي‌تواند 10 ميليارد تومان ارزش داشته باشد يا به اندازه بازي هفته آخر پرسپوليس ‌ سپاهان كه سعيد مظفري‌زاده در آن عالي قضاوت كرد، حساس نيست.
وقتي آن مسابقه‌ها را داور ايراني سوت مي‌زند پس در دبي هم مي‌توان از داور ايراني استفاده كرد، البته كتمان نمي‌كنم كه هر داوري نمي‌تواند. فردي بايد اين مسابقه را قضاوت كند كه جدا از دانش و تجربه داوري، ظرفيت روحي بالايي هم داشته باشد.
هادي دزفولي هم مواق داور ايراني است، ولي با احتياطي بيشتر از سيار در اين خصوص صحبت مي‌كند. اگر داور ايراني كه شخصيت بالايي دارد و همه قبولش داشته باشند،‌ براي اين بازي انتخاب شود خيلي خوب است ولي اين داور حتما بايد هم شخصيت بيروني داشته باشد و هم شخصيت سلامت ورزشي. جامعه فوتبال اعم از بازيكن، تماشاگر و خبرنگار همه بايد قبولش داشته باشند.
در آن جو استاديوم عوامل مهمي مثل جمعيت، بازيكنان و مربيان سرشناس و... وجود دارند كه قضاوت در آن، موارد مثبت زيادي مثل شهامت، شجاعت، اصالت، آمادگي و... مي‌خواهد. داوراني كه نتيجه بازي را تغيير مي‌دهند، اصلا صلاحيت قضاوت در اين مسابقه را ندارند. آرزويم اين است كه داور ايراني اين مسابقه را سوت بزند، ولي بايد كاراكتر لازم را داشته باشد كه به نظرم در حال حاضر اگر تصميم بر استفاده از داور ايراني باشد، سعيد مظفري‌زاده واجد شرايط‌ترين داور حاضر در ايران است.
اما در اين ميان يكي از كارشناسان كه به دلايلي نمي‌خواست نامش فاش شود، موافق حضور داور ايراني نيست و مي‌گويد: «در شرايط فعلي قضاوت داور ايراني را صلاح نمي‌دانم چون هنوز فرهنگ آن بين تماشاگران و بازيكنان وجود ندارد. آنها به داور خارجي هيچ اعتراضي نمي‌كنند ولي اولين سوت داور ايراني مي‌تواند جو ورزشگاه را ملتهب كند و آن را به تنش و جنجال بكشد.
تازه مشكل داوران بعد از بازي شروع مي‌شود چون برخي تماشاگرنماهايي كه احساس كنند تيم‌شان از داوري متضرر شده، در زندگي خانوادگي و شخصي داوران ايجاد مشكل مي‌كنند كه نمونه‌اش در گذشته‌هاي نه‌چندان دور براي داوران بازي‌هاي غيردربي هم مشاهد شده است.»