اخبار داخلی فرهنگ و هنر «چهار چنگولی» یا «گناه من»؛ مسئله این است!

چهارشنبه 21 اسفند 1387

«چهار چنگولی» یا «گناه من»؛ مسئله این است!

بهمن و اسفندماه، فصل مرده سینمای ایران است چرا که در بهمن همه چیز تحت‌الشعاع برگزاری جشنواره فیلم فجر و اسفندماه تحت تأثیر امور مربوط به سال جدید و کسی فرصت سینما رفتن ندارد.

بهمن و اسفندماه، فصل مرده سینمای ایران است چرا که در بهمن همه چیز تحت‌الشعاع برگزاری جشنواره فیلم فجر و اسفندماه تحت تأثیر امور مربوط به سال جدید و کسی فرصت سینما رفتن ندارد.
به همین دلیل تهیه‌کنندگان فیلم‌ها ترجیح می‌دهند فیلمشان در این دو ماه سال اکران نشود اما برخی از فیلم‌ها هم بدشانسند. بحث و جدال‌های روزهای اخیر بر سر اکران نوروزی نیز، همچون همیشه به بازتولید نزاع‌ها بر سر اکران دامن زده است. فیلم‌های «ستاره می‌شود» کاری از فریدون جیرانی، «کتونی سفید» به کارگردانی ابراهیم معیری، «گناه من» ساخته مهرشاد کارخانی، «ایستگاه بهشت» اثری از نادر مقدس، «پاپیتال» به کارگردانی اردشیر شلیله و «شبی در تهران» ساخته بهرام کاظمی از جمله فیلم‌هایی هستند که از اواخر بهمن‌ماه روانه پرده نقره‌ای شدند.
فیلم «گناه من»، بیشترین مخاطب روزانه را در بین سایر فیلم‌ها دارد، به طوری که 1770 نفر روزانه به تماشای این فیلم می‌نشینند. «ستاره می‌شود» روزانه به طور تقریبی 1937 مخاطب، «کتونی سفید» هم روزانه 1060 نفر، «شبی در تهران» روزانه 2740 مخاطب، «ایستگاه بهشت» روزانه 1048 نفر و «پاپیتال» روزانه 820 تماشاگر را جذب می‌کنند.
آمار مخاطب و فروش این فیلم‌ها نشان می‌دهد که فروش رضایت‌بخشی ندارند؛ اما در کنار این شش فیلم، «چارچنگولی» نهمین ساخته سعید سهیلی که از 29 آبان‌ماه تا اسفند‌ماه سال جاری همچنان روی پرده است، به فروش یک میلیاردی دست یافت و نام خود را در باشگاه میلیاردی‌ها در کنار فیلم‌های «آتش بس»، «اخراجی‌ها»، «توفیق اجباری» و «دایره زنگی» ثبت کرد.
این پنج فیلم، همگی از مایه‌های طنز و کمدی برخوردارند و از حضور چهره‌های مطرح سینما و تلویزیون بهره برده‌اند.
سئوال اینجاست که چرا این فیلم‌ها فروش میلیاردی دارند و فیلم‌هایی مانند «گناه من» و «ستاره می‌شود» نمی‌توانند در جذب مخاطب موفق عمل کنند؟
برخی‌ها می‌گویند: «پرفروش شدن این فیلم‌ها در سینمای ایران به مجموعه عواملی چون ستاره‌های مقطعی سینما، چهره‌های طنز، مضامین جذاب مقطعی، رویکرد سهل و ساده‌انگارانه به طنز و کمدی، شوخی با مناسباتی که حریم خاص دارند، حریم‌شکنی و البته در نظر داشتن ساخت فیلمی با معیارهای متوسط متمایل به پائین و ... بستگی دارد.»
مهرشاد کارخانی، کارگردان «گناه من» در این باره می‌گوید: «بیشتر فیلم‌هایی که فروش بالایی دارند، متأسفانه فیلم‌های طنز مبتذل بودند که چنین فیلم‌هایی، چهل سال سینمای ایران را به عقب بر می‌گردانند. نکته جالب توجه اینجاست که بحث اکران‌ها اصلاً رویه مشخصی ندارد و فیلم‌های فرهنگی در کنار یک فیلم کمدی مبتذل، نمایش داده می‌شود و به طور طبیعی چون ذائقه مردم هم به سمت این نوع فیلم‌ها گرایش یافته است، فروش میلیاردی هم می‌کنند.»
بحث فیلم فرهنگی را که کنار بگذاریم (مقوله‌ای که خودش می‌تواند محل بحث و نزاع فراوانی شود)، حرف‌های کارخانی درباره مشکلات فیلم شنیدنی است: «فیلم «گناه من» سه سال پیش ساخته شده و باید همان موقع اکران می‌شد تا بتواند مخاطب را جذب کند. فروش نسبتاً خوب آن در فصل مرده سینما جوابگوی هزینه‌های تهیه‌کننده و سرمایه‌گذار نیست. من سعی کردم فیلم متفاوتی بسازم. استقبال نسبی تماشاگر هم از این فیلم نشانگر همین نکته است که اگر فیلم در زمان مناسب‌تری اکران می‌شد، حتماً مانند سایر فیلم‌ها فروش خوبی داشت.»
مسأله زمان اکران اما همچون همیشه محل بحث و نزاع است. کارگردان «گناه من» ادامه می‌دهد: «فیلم‌های فرهنگی و جدی که برای سینمای ایران ارزش قائل هستند، باید در زمان زنده سینما به طور مثال عید نوروز اکران شوند، نه در کنار فیلم‌های کمدی مبتذل. این فیلم‌ها تمام فیلم‌های روی پرده را نابود می‌کنند.»
اما انگار قضیه به اینجا ختم نمی‌شود. کارخانی بخشی از مسئولیت این اتفاق را متوجه سینما‌داران می‌داند و معتقد است: «سینمادارها نباید تصمیم گیرنده اصلی باشند، طبیعی است آنها به دنبال فروش بیشتر هستند و به فکر ورشکستگی تهیه‌کننده و سرمایه‌دار نیستند. اگر ببینند یک فیلم مبتذل کمدی فروش خوبی دارد، در آینده برنامه سینماها از چنین فیلم‌هایی استقبال می‌کنند تا اطلاع ثانوی هیچ پاسخی برای پرسش‌هایی از این دست وجود ندارد. مسأله اکران، نسبت مستقیمی با زیرساخت‌های سخت‌افزاری و تعداد سینماها و تناسبشان با مخاطبان دارد.
حل نشدن این معضل به راحتی می‌تواند نزاع‌های اکرانی را تا ابدالدهر ادامه دهد و راه را برهرگونه اظهارنظر و بدبینی بازبگذارد.