اخبار داخلی فرهنگ و هنر آزمایشگاهی به نام تله فیلم!

ایرنا , چهارشنبه 26 فروردين 1388

آزمایشگاهی به نام تله فیلم!

حضور تله فیلم ها از سال های گذشته تاکنون در سیما با واکنش های متفاوتی همراه بوده به گونه ای که برخی این تله فیلم ها را مطلوب و گروهی نیز آن را آزمایشگاهی برای کارگردانان کم تجربه می دانند.

حضور تله فیلم ها از سال های گذشته تاکنون در سیما با واکنش های متفاوتی همراه بوده به گونه ای که برخی این تله فیلم ها را مطلوب و گروهی نیز آن را آزمایشگاهی برای کارگردانان کم تجربه می دانند.
تله فیلم یا همان فیلم های تلویزیونی از جمله آثاری است که چند سالی در سیما شاهد پخش آن هستیم. اوج حضور تله فیلم ها در ایام نوروز ۸۸ بود.
نوروز امسال حدود ۱۱ تله فیلم از شبکه های مختلف سیما پخش شد که این موضوع نشان از گرایش سیما به تولید و پخش چنین آثاری دارد. البته شاید ساخت فیلم های تلویزیونی امری طبیعی باشد زیرا با توجه به مناسبت های موجود و نیاز مبرم سیما به پخش آثار سینمایی پرداختن به تله فیلم ضروری است. از این رو یکی از سیاست های صدا و سیما از دو سال پیش تا کنون ساخت تله فیلم هایی است که اغلب جنبه مناسبتی دارند و به تناسب رویدادهای تاریخی، مذهبی تولید می شود.
در این بین کیفیت نازل این نوع آثار، انتقاداتی را در این مدت به همراه داشته است. صدا و سیما برای بهبود کیفیت تله فیلم ها ساخت چنین آثاری را به سیما فیلم واگذار کرد. این اقدام اگرچه تاثیرات مثبتی را در کیفیت برخی آثار ایجاد کرد اما با توجه به آثاری که از سال گذشته تا کنون شاهد آن بوده ایم تغییر آنچنانی در کیفیت تله فیلم ها دیده نمی شود. به اعتقاد بسیاری از کارشناسان و کارگردانان بودجه کم و شرایط نامناسب برای ساخت این نوع آثار سبب چنین اتفاقی شده است. ضمن آنکه مسئولین صدا و سیما نیز توجه چندانی بر کیفیت این نوع فیلم ها نداشته و تنها تعداد خروجی مد نظر بوده است.
متاسفانه در تهیه و تولید فیلم های تلویزیونی کمتر شاهد حضور کارگردانان باسابقه هستیم و بسیاری از کارگردانان تله فیلم ها برای نخستین بار است که فیلمی را جلوی دوربین می برند و به عبارت دیگر اولین کار خود را تجربه می کنند و این امر ممکن است تبعاتی جبران ناپذیر به همراه داشته باشد.
تلویزیون رسانه ای عمومی است و چنانچه در ساخت برنامه هایی که به مخاطبان عرضه می گردد توجهی به کیفیت آن نشده و از افراد بی تجربه استفاده شود می تواند بر ذائقه مخاطب تاثیرگذار باشد. ضمن آنکه می توان شرایطی را مهیا ساخت تا افراد کم تجربه در جایگاهی دیگر اولین کار خود را جلوی دوربین ببرند و نظارت کافی بر کیفیت این آثار صورت پذیرد. هرچند که با تشکیل شورای عالی نظارت بر عملکرد صدا و سیما این کار انجام شد اما آنچنان که از عملکرد این شورا در سال گذشته بر می آید شورای نظارت قدرت تاثیر گذاری ندارد به گونه ای که اعتراض این شورا به سریال بزنگاه و دستور آن مبنی بر توقف پخش این سریال مسکوت ماند.
نگاهی به تله فیلم های نوروز ۸۸ می تواند ابعاد کیفیت این آثار را مشخص کند. پسرها سرباز بدنیا نمی آیند به کارگردانی حسن توکل، من و شیطان به کارگردانی علیرضا طالب زاده، «حول حالنا» کاری از ابراهیم شیبانی، «اینجا بودن» از امیر عباس حدسنی، چند روز مهربانی به کارگردانی سعید اسدی، آب و آیینه از پوریا آذربایجانی، ای دوست مرا بخاطر بیاور از حمید نعمت الله ، ماه از روی سکو کاری از آرش معیریان، « خشاب های خالی» از مسعود آب پرور، همسر دلخواه من و حلقه از کاظم معصومی تله فیلم هایی بودند که در ایام عید از تلویزیون پخش شد و در این بین آثاری که توسط کارگردانان مطرح سینما همچون حمید نعمت الله و علیرضا طالب زاده ساخته شد از کیفیت بهتری نسبت به کارهای دیگر برخوردار بودند و آثار دیگر با اقبال آنچنانی روبرو نشدند.
قاسم جعفری کارگردان سینما درباره تله فیلم های نوروزی گفت: از پخش تله فیلم هایی که در ایام نوروز در تلویزیون شاهد آن بودیم راضی نیستم. متاسفانه اینگونه آثار بانام فیلم سینمایی پخش می شوند اما در عمل در حد یک اثر سینمایی نیستند.
وی با اشاره به صدمه این نوع آثار بر پیکر سینما و تلویزیون عنوان کرد: تله فیلم ها علاوه بر لطمه به تلویزیون بر پیکر سینما نیز آسیب جدی وارد می کنند. زیرا انتظاری که از یک فیلم سینمایی می رود در این تله فیلم ها برآورده نشده و در نتیجه از میزان مخاطبان سینما کاسته خواهد شد.
جعفری با بیان این مطلب که می توان سریال های ۲ قسمتی را جایگزین تله فیلم ها کرد یادآور شد: نکته اینجاست که اگر قرار است چنین آثاری در صدا و سیما تهیه شود چرا هزینه ها صرف ساخت سریال های دوقسمتی نمی شود؟ دلیل نامگذاری چنین آثاری به فیلم سینمایی چیست؟ اغلب چنین آثاری در کمتر از ۱۰ روز ساخته می شود و افرادی که در ساخت این فیلم ها استفاده می شود ناشی بوده و تجربه ساخت فیلم سینمایی را ندارند. ضمن آنکه بودجه چنین آثاری یک دهم فیلم های سینمایی است.
حضور کارگردانان تازه کار و غیر حرفه ای نیز از دیگر نکاتی بود که این کارگردان سینما بدان اشاره کرد و گفت: سیما برای ساخت این فیلم ها از کارگردانان درجه پنج استفاده می کند که این خود آسیبی بزرگ برای اینگونه کارها محسوب می شود. این موضوع نه تنها به سینما بلکه بر فرهنگ ایران لطمه می زند.
کارگردان گرگ و میش خاطر نشان کرد: تله فیلم ها آزمایشگاهی برای کارآموزی است مسئولین سیما باید بدانند که این رسانه جای آزمایش نیست. تلویزیون به عنوان یک رسانه بر افکار و اندیشه مخاطبان بسیار تاثیرگذار است. این رسانه می تواند آغازگر حرکتی منسجم در کشور باشد از این رو تبدیل تلویزیون به آزمایشگاه بسیار خطرناک است و این رسانه جای شوخی نیست. محمد هادی کریمی کارگردان سینما نیز با اشاره به تله فیلم های مناسبتی گفت: مناسبتی بودن تله فیلم ها بیشترین لطمه را بر کیفیت این آثار وارد می کند. متاسفانه برای مناسبت هایی که وجود دارد فیلم های سینمایی ساخته نمی شود. کمبود فیلم های سینمایی مناسبتی سبب شده است تا سیما به سمت ساخت تله فیلم هایی که با مناسبات همخوانی داشته باشد روی آورد. کارگردان انعکاس با تاکید بر لزوم ساخت چنین آثاری عنوان کرد: اینکه این نوع آثار باید ساخته شود موضوعی انکار ناپذیر است اما به نظر می رسد در ساخت تله فیلم های مناسبتی دقت لازم صورت نمی گیرد.
وی افزود: در این بین کارگردانانی که با تجربه تر هستند کارهای قابل قبول تری را نسبت به دیگر تله فیلم ها ارائه می کنند.
کریمی در پاسخ به این پرسش که ضعف این تله فیلم ها در چه بخشی دیده می شود،گفت: ضعف این آثار به فیلمنامه ها باز می گردد. کلیدی بودن مناسبات در این تله فیلم ها سبب شده است تله فیلم ها بیشتر شبیه یک گزارش باشد تا یک فیلم. متاسفانه موضوع و داستان این فیلم ها در تار و پود کار نمی نشیند و برخی موضوعات و تبلیغ برای سازمان ها سبب شده تا از آنها استفاده ابزاری شود.
کارگردان امشب شب مهتابه با انتقاد از نفوذ حامیان مالی تله فیلم ها در فیلمنامه ها و تبلیغی شدن این آثار خاطر نشان کرد: مشارکت برخی ارگان ها در ساخت سبب شده تا تله فیلم ها از کیفیت آنچنانی برخوردار نباشند. حضور شرکت ها و ارگان ها به عنوان حامی مالی در فیلمنامه دیده می شود و سبب می شود قصه گسترش حقیقی پیدا نکرده و شخصیت ها بسیار ضعیف طراحی شوند. متاسفانه سنگ بنا غلط است. مشارکتی بودن و مناسبتی بودن بزرگترین آسیبی است که در تله فیلم ها آنرا مشاهده می کنیم. اینگونه کارها اغلب رسانه ای و تبلیغاتی است تا هنری و در ساخت آن هدف تنها تبلیغات است.
کریمی تصریح کرد: در فرهنگ ما تصور می شود تله فیلم ها دیده نمی شود و این نوع آثار جدی نیستند از این رو سازندگان این آثار تلاش می کنند کاستی های کار را با حضور بازیگران مطرح پنهان کنند که این اتفاق نمی افتد.
عباس رافعی کارگردان سینما و تلویزیون نیز در این بین حضور تله فیلم ها را امری ضروری قلمداد کرد و گفت: تولید تله فیلم در سیما ضروری است. به عبارت دیگر سیما هرچقدر تله فیلم تولید کند بازهم کم است.زیرا بازارهای جهانی و تولیدات سینمای ایران نمی تواند پاسخگوی حجم بالای فیلم های مورد نیاز تلویزیون را تامین کند.
کارگردان تولدی دیگر با اشاره به برنامه های سیما گفت: نوروز امسال علاوه بر شبکه های سراسری و استانی ،شبکه قرآن نیز فیلم های سینمایی پخش کرد. اگر مناسبات و روزهای تعطیل هفته را در طول یکسال محاسبه کنیم در می یابیم برای پر کردن روزهای تعطیل به دوبرابر تولیدات داخلی نیازمندیم. از این رو تلویزیون نیاز به ساخت فیلم های تک قسمتی (تله فیلم) دارد.
وی با تاکید بر مناسبتی بودن تله فیلم ها تصریح کرد: به دلیل به روز بودن تلویزیون، تله فیلم ها باید متناسب با مناسبات ساخته شود و نیازهای روزمره مخاطبان را تامین کند.
رافعی با بیان اینکه توجه بیش از اندازه به کمیت سبب افت کیفیت کار می شود ،عنوان کرد: در تولید انبوه یک محصول فرهنگی متاسفانه کیفیت فدای کمیت می شود. سال گذشته برای بهبود این وضعیت مسئولیت تولید تله فیلم ها به سیما فیلم واگذار شد و در این موسسه شوراهایی در بخش های طنز، مناسبات، مضامین اجتماعی و... تشکیل شد تا در ساخت تله فیلم ها استانداردها رعایت شود و کیفیت فدای کمیت نشود. این آغازی بر این مهم بود.
رافعی در پاسخ به این پرسش که دلیل عدم استقبال مخاطبان از تله فیلم چیست ؟اظهار داشت: هنگامی که در تلویزیون در کنار پخش تله فیلم ها آثار برتر اسکار نیز در سیما به نمایش در می آید تماشاچی را به چالش انداخته و وی را در استقبال از تله فیلم ها دچار تردید می کند. این موضوع سبب مخشوش شدن ذائقه مخاطب شده و به نظر می رسد اشکال از تنظیم کنداکتور است.
کارگردان کیمیا و خاک با تاکید بر نقش خطیر تهیه کنندگان در کیفیت تله فیلم ها یادآور شد: کیفیت نازل برخی از تله فیلم ها به تهیه کنندگان و بودجه کم این نوع آثار باز می گردد. تهیه کنندگان به دلیل بودجه کم تلاش می کنند تا با پایان این فیلم ها در کوتاه ترین زمان ممکن، در هزینه ها صرفه جویی کنند که این مهم سبب کاهش کیفیت این نوع اثار می شود.
در حقیقت تهیه کننده به این می اندیشد که اگر یک سریال یا فیلم را در مدت ۲ ماه به پایان برساند هزینه های پایین تری نسبت به پایان فیلم در ۶ ماه وجود دارد. این دلیل اصلی سرعت در ساخت سریال های تلویزیونی است.
علی معلم منتقد و تهیه کننده سینما تله فیلم ها را پروژه هایی شکست خورده خواند و گفت: تله فیلم هایی که امسال در سیما شاهد آن بودیم از اساس و پایه ویران بوده و پروژه هایی شکست خورده هستند.
وی افزود: آنچه مشهود است در ساخت این آثار ایده پردازی دیده نمی شود و کلیشه ای بودن بزرگترین آسیب این نوع آثار است.
با توجه به نگاه کارگردانان و تهیه کنندگان سینما و تلویزیون، تله فیلم ها نیاز تلویزیون هستند اما باید در ساخت این نوع آثار توجه بیشتری صورت پذیرد. همچنین توجه بیشتر مدیران سیما به این نوع آثار و افزایش بودجه فیلم های تلویزیونی و استفاده از افراد کارآمد می تواند سبب بهبود کیفیت آنها شود. در روزهای اخیر شاهد تله فیلم هایی جذاب همچون عملیات پایتخت به کارگردانی محمدرضا آهنج بودیم که به دلیل پرداخت مناسب و موضوع انرژی هسته ای با استقبال گسترده مردم روبرو شد. ساخت اینگونه تله فیلم ها می تواند موجبات استقبال عمومی از فیلم های تلویزیونی را فراهم آورد.