اخبار داخلی گزارش ويژه فراموشی اپراتور سوم

دنياي اقتصاد , يكشنبه 31 خرداد 1388

فراموشی اپراتور سوم

با وجود اتمام مهلت برنده دوم مزايده اپراتور سوم براي ارائه مدارك همچنان هيچ خبري از تصميم‌گيري وزارت ارتباطات و اعلام پايان فرصت كنسرسيوم «زين ايران» نيست.

م.ر.بهنام رئوف0بيش از يك ماه است كه از كنار گذاشتن اتصالات به عنوان برنده اپراتور سوم مي‌گذرد، اما همچنان از اعلام برنده نهايي مزايده اپراتور سوم خبري نيست.اعلام برنده نهايي اپراتور سوم در حالي به دست فراموشي سپرده شده است كه فرصت برنده دوم مزايده اين اپراتور نيز براي بار دوم به پايان رسيده است.
با وجود اتمام مهلت برنده دوم مزايده اپراتور سوم براي ارائه مدارك همچنان هيچ خبري از تصميم‌گيري وزارت ارتباطات و اعلام پايان فرصت كنسرسيوم «زين ايران» نيست.
اپراتور سوم تلفن‌همراه از بدو آغاز برنامه‌ريزي‌هاي مرتبط تا برنامه‌ريزي مزايده، ارسال مدارك شركت‌هاي داوطلب، اجراي مزايده، اعلام برنده، خبر حذف برنده، اعلام ابطال مزايده و در نهايت مسكوت ماندن اعلام برنده نهايي اپراتور سوم و چگونگي وضعيت آن، پرخبرترين يا پرحاشيه‌ترين موضوع حوزه ارتباطات كشور در اين دو سال اخير بوده است، ولي نكته‌اي كه شايد در اين بين از نگاه برخي دور مانده است، ارائه فرصت بيشتر به كنسرسيوم زين ايران به عنوان برنده دوم مزايده اپراتور سوم است.
شروع داستان
يك سال پيش و در حالي كه هنوز چندماهي به زمان فروش اسناد مزايده باقي مانده بود، گمانه‌زني‌هايي براي شركت‌هاي خارجي حاضر در مزايده اپراتور سوم شروع شد؛ درحالي كه مقامات وزارت ارتباطات و فناوري اطلاعات در آن زمان از اعلام تمايل بسياري از اپراتورهاي اروپايي و آسيايي براي حضور در مزايده اپراتور سوم يا خريد سهام شركت مخابرات ايران خبر مي‌دادند؛ اما در نهايت و درست در زماني كه اسناد اين مزايده به فروش رسيد تنها هفت اپراتور از كشورهاي آسياي جنوبي و كشورهاي حاشيه خليج‌فارس براي حضور در اين مزايده داوطلب شدند.
با اين حال قبل از برگزاري مزايده مگافون روسيه نام خود را به عنوان اولين متقاضي اپراتور سوم در ايران به ثبت‌رساند و با برگزاري همايش شبانه‌اي به ارائه فعاليت‌ها و سوابق خود پرداخت. درست چند هفته بعد از اين مراسم بود كه مگافوني‌ها به واسطه نماينده ايراني خود خبر از عدم حضور در مزايده اپراتور سوم را داده بودند. در آن زمان اعلام شده كه مديران اين غول روسي به دليل آنچه كه شرايط ناعادلانه در مزايده اپراتور سوم ذكر شده بود از يك سو و عدم نظارت مقامات ايران بر دو اپراتور فعال در كشور و نبود قانوني مدون براي واگذاري‌هاي اپراتور اول از حضور در بازار ايران سر باز زدند.
روند داستان مزايده اپراتور سوم بدون هيچ گونه اطلاع‌رساني شفاف و صريحي ادامه پيدا كرد؛ البته ناگفته نماند كه در اين بين برخي از اخبار جهت‌دار مزايده از سوي يكي از‌رسانه‌هاي وابسته به مركز تحقيقات مخابرات در قالب نمابرهايي در اختيار مطبوعات قرار مي‌گرفت.
عدم اطلاع‌رساني پيرامون اين مزايده به جايي رسيد كه نه تنها از حضور خبرنگاران در جلسات توجيهي داوطلبان جلوگيري به عمل آمد، بلكه برخي ديگر از جلسات اين مزايده نيز به دليل به وجود نيامدن حاشيه براي آن در كشور امارات متحده عربي برگزار شد؛ البته نكته جالب توجه در جلسات خارج از كشور باز هم به حضور همان‌رسانه‌هاي وابسته در جلسات و ارسال خبرهاي جهت دار براي‌رسانه‌هاي گروهي باز مي‌گشت.
بعد از مگافون هر روز آماري از داوطلبان ارائه مي‌شد و هر روز تعدادي هم از آنان كاسته مي‌شد، مزايده‌اي كه در ابتدا 15 شركت داوطلب در آن بودند، بعد از مدتي به 12 شركت رسيد، سپس 11 شركت و بعد 9 شركت و در نهايت با 5 كنسرسيوم اجرا شد.
به گفته وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات، قرار بر اين بود كه برنده نهايي مزايده اپراتور سوم در مهر ماه سال 87 اعلام شود كه متاسفانه اين امر با تاخيري چند ماهه انجام و سرانجام در دي‌ماه سال 87 نام اتصالات به عنوان برنده مزايده اعلام شد.
هرچند كه در آن زمان درخواست‌هايي براي عدم نام بردن اتصالات به عنوان برنده مزايده اعلام مي‌شد، اما سرانجام از سوي مديران سازمان تنظيم مقررات اين اعلام رسمي‌ انجام و گفته شد كه كارشناسان اين اپراتور اماراتي براي آغاز فعاليت‌ها در ايران مشغول رايزني‌هاي مقدماتي هستند.
کنسرسيوم تامين اتصالات متشکل از شرکت تامين تله‌کام وابسته به شرکت سرمايه‌گذاري تامين اجتماعي و اپراتور اماراتي اتصالات روز 23 دي‌ماه سال 87 به عنوان برنده مزايده اپراتور سوم تلفن‌همراه کشور انتخاب شد. اتصالات در پيشنهاد مالي خود حق‌السهم دولت از درآمد را 6/23‌درصد اعلام كرده بود که با توجه به پيش‌بيني درآمدي اين کنسرسيوم، در طول 15 سال فعاليت در مجموع مبلغ 163705‌ميليارد ريال به دولت پرداخت مي‌‌كرد، همچنين براي تعيين برنده، ارزش روز اين مبلغ (NPV) به اضافه معادل ريالي حق‌الامتياز اوليه صدور پروانه (300ميليون يورو) ملاک بود که اين رقم در خصوص کنسرسيوم تامين اتصالات معادل 53125‌ميليارد ريال مي‌شد.
بعد از مدتي خبرهاي جسته و گريخته‌اي از پشيماني عرب‌ها در اين مزايده شنيده مي‌شد. اتصالاتي‌ها كه بر اساس اسناد مزايده بازار ايران را بكر دانسته و بالاترين رقم را براي حضور بي قيد و شرط در مزايده اپراتور سوم پيشنهاد داده بودند، فهميدند كه اطلاعات دريافتي با شواهد موجود در بازار زمين تا آسمان فاصله داشته و محاسبات آن‌ها از سودي كه عايدشان مي‌شود اشتباه از آب درآمد.
دعواي زرگري بين دو شريك عربي و ايراني آغاز شد و درست در زماني كه اين اپراتور موظف به پرداخت لايسنس پذيرفته در قرار داد بود، از سوي وزير ارتباطات و فناوري اطلاعات مهلتي دو هفته‌اي براي حل كردن تمام اختلافات في‌مابين دريافت كرد.
اولتيماتوم دو هفته‌اي وزير نيز به پايان رسيد و سرانجام محمد سليماني در روز 20 ارديبهشت‌ ماه گذشته در گفت‌و‌گو با روزنامه فناوران خبر از حذف اين اپراتور از مزايده را اعلام كرد.
ضمانت‌نامه‌اي كه پريد
داستان حذف اتصالات از مزايده اپراتور سوم اما به اينجا ختم نمي‌شود. چرا كه به فاصله چند روز بعد از حذف اين اپراتور مشخص شد كه تاريخ ضمانت‌نامه اين اپراتور نيز در همان مهلت دو هفته‌اي پايان يافته و عملا ضمانت‌نامه 30‌ميليارد توماني نيز ديگر قابل پيگيري نيست.
به اين ترتيب اتصالات از بازار ايران كنار رفت و تراژدي مزايده اپراتور تلفن همراه براي باري ديگر در ايران تكرار شد؛ چرا كه چند سال پيش نيز همين اتفاقات البته به شكلي ديگر براي تركسل در مزايده اپراتور دوم رخ داد.
آغاز مذاكره با زين
درحالي كه‌رسانه‌هاي تخصصي حوزه درگير ودار انتشار خبر حذف اتصالات و حواشي آن بودند، اما ناگهان از سوي سازمان تنظيم مقررات ايران اعلام شد كه همزمان با اتصالات مذاكراتي نيز با كنسرسيوم زين ايران به عنوان دومين برنده مزايده آغاز شده است.
به طوري كه هم مديرعامل شرکت فناوري اطلاعات و ارتباطات صدف ذخيره وابسته به صندوق ذخيره فرهنگيان (طرف ايراني کنسرسيوم زين ايران) از نهايي شدن مذاکرات سازمان تنظيم مقررات با اين کنسرسيوم براي در اختيار گرفتن پروژه اپراتور سوم تلفن و همزماني اين صحبت‌ها با اتصالات خبر مي‌دهد و هم يک مقام مسوول در سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي، کنسرسيوم زين ايران متشکل از صندوق بازنشستگي صدا و سيما،‌ صندوق ذخيره فرهنگيان و اپراتور زين‌ کويت را به عنوان برنده دوم مزايده اپراتور سوم و جايگزين مناسب اتصالات معرفي مي‌كند.
در مزايده اپراتور سوم تلفن ‌همراه ايران، پنج کنسرسيوم پاکات خود را به سازمان تنظيم مقررات و ارتباطات راديويي ارائه کردند که اين شرکت‌ها شامل کنسرسيوم زين ايران، کنسرسيوم عمان‌تل، کنسرسيوم تامين اتصالات، کنسرسيوم فناوري موج و کنسرسيوم آبي بودند كه در اين بين كنسرسيوم زين ايران بعد از حذف اتصالات به عنوان برنده مطرح مي‌شود و دليل آن هم اين بود كه زين برنده دوم مزايده اپراتور سوم است.
کنسرسيوم زين ايران متشکل از صندوق بازنشستگي صدا و سيما،‌ صندوق ذخيره فرهنگيان و اپراتور زين‌ کويت است.
ابهام در تصميم زين
مذاكرات جدي با زين آغاز و اعلام مي‌شود كه اين كنسرسيوم تا پايان ارديبهشت ماه 88 فرصت دارد تا پيشنهاد نهايي خود را ارائه كند، اما اين فرصت يك بار ديگر هم تمديد شده و در نهايت تا 25 خرداد به اين كنسرسيوم براي ارائه پيشنهادات خود فرصت داده مي‌شود.
در عين حال خبرهاي جسته و گريخته‌اي هم مبني بر ابطال اين مزايده و برگزاري مجدد آن از سوي برخي از مديران و نمايندگان مجلس شنيده مي‌شود.
با اين وجود و در حالي كه پنج روز از آخرين مهلت براي زيني‌ها مي‌گذرد، اما همچنان از سرنوشت اپراتور سوم و برنده نهايي آن خبري در اختيار‌ رسانه‌هاي گروهي قرار نگرفته است.
اپراتور سوم قرار است در طول دوران فعاليت خود 17‌ميليون مشترك در بازار تلفن همراه جذب كند. هم اكنون گفته مي‌شود كه بالغ بر 48‌ميليون كاربر تلفن همراه در كشور وجود دارد كه منابع رسمي‌و غيررسمي ‌سهم اپراتور دوم را 14‌ميليون، پيمانكاران را دو‌ميليون و مابقي را سهم اپراتور اول اعلام مي‌كنند. با توجه به شواهد موجود از پي‌گيري روند برگزاري اپراتور سوم آنچه كه مي‌توان نتيجه گرفت آن است كه ادامه شرايط موجود تنها و تنها به نفع اپراتور دولتي همراه اول و اپراتور نيمه دولتي ايرانسل و به ضرر كاربران تلفن همراه است. چرا كه بر اساس قوانين موجود كاربران تلفن همراه در كشور تنها به واسطه اپراتور سوم است كه مي‌توانند از خدمات مبتني بر بستر شبكه‌هاي نسل سوم استفاده كرده و از سوي ديگر نيز قطعا ارائه سيم كارت‌هاي اين اپراتور مي‌تواند براي بار ديگر قيمت‌هاي خدمات را در بازار ارتباطي كشور با كاهش روبه‌رو كند.