اخبار داخلی فرهنگ و هنر كتاب‌ها زبان مي‌گشايند

هموطن سلام , شنبه 25 ارديبهشت 1389

كتاب‌ها زبان مي‌گشايند

آنهايي كه اين روزها مهمان بيست و سومين نمايشگاه بين‌المللي كتاب شده‌اند، احتمالا نام غرفه‌اي با عنوان كتاب گويا به چشمشان خورده است.

آنهايي كه اين روزها مهمان بيست و سومين نمايشگاه بين‌المللي كتاب شده‌اند، احتمالا نام غرفه‌اي با عنوان كتاب گويا به چشمشان خورده است.
دست‌اندركاران راديوي ايران صدا‌ امسال نيز تلاش كرده‌اند همچون دو سال گذشته با حضور پر رنگ در نمايشگاه به معرفي اين پديده مدرن رسانه‌اي بپردازند. به گفته مسوولان اين غرفه ، امسال استقبال بيشتري از كتاب گويا صورت گرفته است.
مي‌گويند كتاب گويا تنها كتابي است كه مي‌توان آن را با چشم بسته خواند. اگر دوستدار كتاب هستيد و به خاطر گرفتاري‌هاي زياد ، وقت خواندن كتاب را نداريد مي‌توانيد به سراغ كتاب گويا برويد و آن را به جاي خواندن بشنويد.
با استفاده از كتاب گويا مي‌توانيد در همه حال به مطالعه بپردازيد. در هنگام رانندگي، در حال استراحت در منزل يا در حال انجام كارهاي خانه. كتاب‌هاي گويا اين امكان را براي علاقه‌مندان به كتاب و كتابخواني فراهم كرده‌اند.
تحقيقات آماري در كشورهاي ديگر نشان مي‌دهد حدود 70 درصد از افراد كتابخوان علاقه دارند در اوقاتي كه فرصت و امكان كتاب خواندن را ندارند به مطالعه بپردازند، لذا به استفاده از كتاب‌هاي گويا (شنيداري) رو آورده‌اند. كتاب‌هاي گويا به علت ارزان بودن و قابليت انتقال بيشتر در مقايسه با كتاب‌هاي خواندني روند رو به رشد بيشتري دارند.

كتابي با صداي چند گوينده
كتاب گويا، متني است كه توسط يك يا چند گوينده خوانده مي‌شود و به صورت فايل صوتي در‌مي‌آيد. كتاب گويا ممكن است با موسيقي يا افكت‌هاي صدايي همراه باشد.
به نوشته دانشنامه ويكي‌پديا كتاب گويا (Audio Book) نخستين بار و در پاسخ به نياز نابينايان در آمريكا و در سال 1929 توسط دكتر روبرت اروين كه خود نابينا بود ارائه شده، ولي بسرعت و به دليل جذابيت مورد استقبال عموم مردم قرار گرفته است.
بر اساس نتايج پيمايشي در آمريكا سود حاصل از اين صنعت در سال 2005 در اين كشور بيش از 871 ميليون دلار بوده است. در كشور ما گروهي از ناشران اقدام به تهيه و ساخت كتاب‌هاي صوتي كرده‌اند. راديو اينترنتي ايران صدا‌ فعال‌ترين توليدكننده كتاب‌هاي گويا‌ست. علاوه بر توليد «كتاب گويا‌» برنامه‌هاي خوانش كتاب شبكه‌هاي مختلف، يكي از رويكردهايي است كه مي‌تواند پاسخگوي نياز علاقه‌مندان دنياي كتابخواني‌ باشد.
همكاري دو رسانه راديو و كتاب مي‌تواند هم به رونق كتابخواني كمك كند و هم منجر به پربارتر شدن برنامه‌هاي راديويي شود.

استفاده از ظرفيت‌هاي رسانه‌اي در توليد «كتاب گويا»
حميدرضا مقدسي،‌ مدير گروه فرهنگ و ادب و هنر راديوي اينترنتي ايران صدا‌ با بيان اين نكته كه كتابخواني در راديو مختص به زمان حال نيست، مي‌گويد: اين شيوه از زمان‌هاي قديم و حتي قبل از انقلاب در راديو اجرا مي‌شده است. هم اكنون نيز بسياري از شبكه‌هاي راديويي همچون راديو تهران، فرهنگ، جوان، ايران و... برنامه‌هايي با محتواي خوانش كتاب پخش مي‌كنند؛ اما موضوع «كتاب گويا‌» مبحث جديدي است. چون اين برنامه‌هاي راديويي هميشه در دسترس نيستند؛ اما «كتاب گويا» در هر لحظه مي‌تواند در دسترس مخاطبان قرار بگيرد.
او به تعريف‌هاي ارائه شده درباره «كتاب گويا» مي‌پردازد و مي‌گويد: ما براي توليد كتاب‌هاي گويا سعي كرده‌ايم از ظرفيت‌هاي رسانه‌اي و هنري راديو استفاده كنيم. در كتاب صوتي‌هاي موجود در بازار، يك نفر فقط متن را از ابتدا تا انتها خوانده است، اما ما از عناصري چون افكت و موسيقي استفاده كرده‌ايم تا توليداتمان حرفه‌اي باشند. همچنين با چند نفر از بازيگران برجسته سينما براي خواندن كتاب‌ها وارد گفتگو شده‌ايم.
اين مدير راديويي تاكيد مي‌كند: در 10 سال گذشته برخي ناشران همراه با كتاب‌هايشان سي دي صوتي محتواي كتاب را هم به بازار ارائه داده‌اند. اين اقدام در ابتدا مورد توجه نابينايان قرار گرفت و بعدها كاربرد وسيع‌تري پيدا كرد.
او با اشاره به سايت‌هايي كه فايل صوتي كتاب‌ها را در اختيار كاربرانشان قرار مي‌دهند، مي‌گويد: برنامه‌ريزان ايران صدا با بررسي تمامي اين وب‌سايت‌ها به مدل جديدي رسيده اند. ما سعي مي‌كنيم در توليد كتاب گويا‌ از چارچوب كتاب خارج نشويم. همچنين به شنونده كمك مي‌كنيم كه بتواند كتاب را در ذهنش تصوير كند.

توليد بيش از 2 هزار عنوان كتاب گويا
مدير گروه فرهنگ و ادب ايران صدا با اشاره به اين نكته كه تاكنون 2395 عنوان كتاب گويا توسط راديوي اينترنتي ايران صدا توليد شده است، تاكيد مي‌كند: از اين ميان 2071 عنوان آن در حوزه فرهنگ و ادب قرار مي‌گيرد و بقيه آن شامل كتاب‌هايي با موضوعات علمي و ورزشي مي‌شود.
مقدسي با بيان اين كه سياست كلان ايران صدا‌ تبديل كتاب‌هاي موجود در بازار به كتاب گويا‌ست، مي‌گويد: در كنار اين فعاليت اصلي تاكنون چندين برنامه خوانش كتاب‌ چندين شبكه راديويي را نيز به كتاب گويا‌ تبديل كرده‌ايم.
اين مدير راديويي درباره قيمت كتاب‌هاي عرضه شده مي‌گويد: روي اين كتاب‌ها قيمت نازلي گذاشته‌ايم تا كساني كه واقعه علاقه‌مند هستند، جهت دانلود به سايت مراجعه كنند. قيمت اين كتاب‌ها زير هزار تومان است. البته در مناسبت‌هاي مختلف مثل نمايشگاه كتاب، دهه فجر،‌ هفته دفاع مقدس و... برخي قيمت‌ها صفر مي‌شود.
از مقدسي مي‌پرسيم آيا كتاب گويا مي‌تواند رقيبي براي كتاب‌هاي سنتي محسوب شود. او پاسخ مي‌دهد: ما در نشست‌هايي كه همزمان با نمايشگاه كتاب برگزار مي‌شود، اين موضوع را مورد بررسي قرار مي‌دهيم.
برخي ناشران به كتاب گويا‌ به عنوان يك رقيب نگاه مي‌كنند. آنها فكر مي‌كنند كه اين كتاب‌ها بازار نشر را خراب خواهد كرد. در حالي كه خيلي از مخاطبان بعد از شنيدن يك كتاب گويا علاقه‌مند مي‌شوند اصل آن كتاب را هم بخرند و بخوانند. ضمن اين كه ما مي‌توانيم با مشاركت ناشران، كتاب گويا‌ توليد كنيم و به آنها تحويل دهيم.
مقدسي ادامه مي‌دهد: ‌ناشراني كه با ما همكاري كرده‌اند، فوايد آن را ديده‌اند.
او از توليد كتاب گويا با عنوان گنجينه‌هاي شعر فارسي‌ خبر مي‌دهد و مي‌گويد: سعي داريم اولين كتاب گويا از مجموعه داستان‌هاي شاهنامه فردوسي را همزمان با روز بزرگداشت فردوسي (25 ارديبهشت)‌ عرضه كنيم.

خوانش كتاب در راديو جوان
راديو جوان نيز همچون ديگر شبكه‌هاي راديويي در برنامه‌اي به نام فانوس به موضوع كتاب و كتابخواني مي‌پردازد. يكي از بخش‌هاي اين برنامه يكساعته، خوانش داستان‌هاي كوتاه است.
طاهره رمضان علي‌پور،‌ سردبير فانوس‌ به خبرنگار «جام‌جم» مي‌گويد: تاكنون داستان‌هاي كوتاه زيادي از نويسندگاني چون جلال آل‌احمد و صادق چوبك در اين برنامه خوانده شده است. متن‌هاي اين كتاب‌ها را مريم واعظ‌پور مي‌خواند كه خودش از كتابخوان‌هاي حرفه‌اي است.
او ادامه مي‌دهد: در اين برنامه از نويسندگان و مترجمان و اهل قلم دعوت مي‌كنيم كه بخش‌هايي از كتاب خودشان را بخوانند. بخش كتابخواني براي شنوندگاني مناسب است كه وقت كافي براي خواندن كتاب ندارند.
آنها مي‌توانند در ترافيك يا در حال انجام دادن كارهايشان، محتواي كتاب را بشنوند. همچنين كساني كه يك بار داستاني را خوانده‌اند، به شنيدن آن از راديو علاقه نشان مي‌دهند.
به گفته رمضان علي‌پور، نقد و بررسي كتاب و گفتگو با ناشران از ديگر بخش‌هاي برنامه فانوس‌ است.
برنامه فانوس جمعه‌ها ساعت 19 تا 20 از راديو جوان پخش مي‌شود.