اخبار داخلی فرهنگ و هنر اهل كدام محلي؟

چهارشنبه 14 مهر 1389

اهل كدام محلي؟

اگر سرگرمي و اطلاع‌رساني و آموزش را ميان سينما و تلويزيون تقسيم كنيم، قطعا سهم تلويزيون در كاركرد دومي بيش از سينماست و اين علاوه بر كارآيي اين رسانه، انتظار و توقع مخاطب از آن هم هست.

اگر سرگرمي و اطلاع‌رساني و آموزش را ميان سينما و تلويزيون تقسيم كنيم، قطعا سهم تلويزيون در كاركرد دومي بيش از سينماست و اين علاوه بر كارآيي اين رسانه، انتظار و توقع مخاطب از آن هم هست.
به همين دليل مي‌توان ادعا كرد كه سويه رسانه‌اي تلويزيون بيش از سينماست. ناگفته نماند كه اين وجوه رسانه‌اي در عين حال مي‌تواند سرگرم‌كننده هم باشد و ضمن اطلاع‌رساني و انتقال آگاهي، لذتبخش و مفرح هم باشد.
واقعيت اين است كه صاحب نظران ارتباطات براي تلويزيون رسالت آموزشي مهمي را تعريف كرده‌اند كه بخشي از آن به تصويرسازي از واقعيت‌هاي اجتماعي و تجربه‌هاي زيسته مخاطب برمي گردد. در اين ماجرا سهم مستندهاي اجتماعي بسيار پررنگ است.
از جمله اين تجربيات كه اتفاقا تجربه‌اي مشترك و عمومي هم محسوب مي‌شود، مي‌توان به زيست يا بهتر بگويم همزيستي شهري اشاره كرد.
اساسا شهر واجد تجربه‌ها و موقعيت‌هاي دراماتيك و البته واقع گرايانه‌اي است كه مي‌توان به دستمايه‌اي جذاب براي برنامه سازي‌هاي تلويزيون قرار بگيرد. همه آدم‌ها نسبت به شهر و محله خود يك احساس تعلق و حتي تعصبي دارند كه نشانه‌هاي آن را مي‌توان در ابراز احساسات نسبت به فيلم، خبر يا گزارش‌هاي مستندگونه‌اي بازشناسي كرد كه در سينما يا تلويزيون مي‌بينند. حتي در نمونه‌هاي شخصي‌تر مثل فيلم‌هاي عروسي وقتي محله و خيابان خود را در قالب تلويزيون مي‌بينيم، حس خوشايندي به ما دست مي‌دهد. از سوي ديگر اگر رسانه‌اي مثل تلويزيون با بازنمايي شهر و محله در قاب تصوير، جدا از وجوه هنري و زيباشناسانه آن در خدمت اهداف گردشگري و توريسم هم قرار بگيرد، به توسعه اين صنعت كمك مي‌كند.
تلويزيون مي‌تواند اين فرصت و امكان را در اختيار دست‌اندركاران اين صنعت قرار دهد تا با معرفي و به تصوير كشيدن شهر و محله و كوچه و بازار به جذب توريسم و رونق اقتصادي و فرهنگي برساخته آن دامن بزند. لزومي هم ندارد كه حتما اين توريست و گردشگر يك خارجي و بيگانه باشد. در درجه اول مردم خود شهر هستند كه نسبت به محل زندگي خود، اطلاعات و آمار بيشتري به دست مي‌آورند و از ظرفيت‌هاي مختلف آن استفاده مي‌كنند. اگر اين دو موقعيتي را كه در بالا به آن پرداختيم، در كنار هم قرار دهيم، آن‌گاه بايد از تهيه و پخش مجموعه مستند «محله ما» كه از شبكه تهران در حال نمايش است، قدرداني كنيم. اين مجموعه كه با همكاري معاونت فرهنگي ـ هنري شهرداري تهران ساخته شده به معرفي محله‌هاي مختلف تهران مي‌پردازد كه علاوه بر اهداف اطلاع‌رساني‌اش، سرگرم‌كننده و جذاب است. بويژه صدا و نوع لحن و بيان منوچهر والي‌زاده به عنوان گوينده متن اين مستند بر جذابيت و صميمي بودن برنامه افزوده است.
مستند محله ما در هر قسمت سراغ يكي از محلات قديمي و ريشه‌دار تهران رفته و فرهنگ بومي و محلي، مكان‌ها و بناهاي كهن و تاريخي يا كوچه و بازار و مغازه‌هاي مشهور و قديمي را به تصوير مي‌كشد و با كسبه و اهل محل بخصوص قديمي‌ترهاي آن به گفتگو مي‌نشيند و ضمن ارائه اطلاعاتي درباره موقعيت جغرافيايي و طبيعي آن، خاطرات اهالي محله را از قديم يا درد دل‌هاي آنها را از معضلات و مشكلات جديد روايت مي‌كند.
گاهي تقابل يا همزيستي بافت‌هاي سنتي و ساختارهاي مدرن و همجواري كهنگي و تازگي در بافت شهري و نوع معماري محله به تصوير كشيده مي‌شود و با خاطراتي كه قديمي‌ترهاي محل از شمايل آنجا ارائه مي‌كنند، مي‌توان به يك مردم شناسي يا شهرشناسي بصري دست زد كه واجد واقعيت‌هاي گوناگون اجتماعي ـ فرهنگي است.
واقعيت‌هايي كه از يك‌سو براي اهالي آن محله و منطقه جذاب و ديدني است و از سوي ديگر سندي تصويري است كه مي‌توان معضلات و چالش‌هاي آنجا را به اطلاع مسوولان و مديران شهري رساند.
به عبارت ديگر اين برنامه هم داراي سويه جريان‌شناسي است كه وضعيت محله را از ديروز تا امروز نشان مي‌دهد و از سوي ديگر نوعي آسيب‌شناسي شهري نيز محسوب مي‌شود كه مي‌تواند در جهت بهبود زندگي شهري و حقوق شهروندي قرار بگيرد. ضمن اين‌كه اين برنامه در عين حال مي‌تواند نقاط قوت و توانمندي‌هاي هر محله را در ابعاد مختلف نشان دهد و فرصت بهره‌مندي از اين توانمندي‌ها را براي آنجا فراهم آورد.
محله ما 2 تصوير عمده از شهر تهران را به تصوير مي‌كشد كه يكي به ساختار فيزيكي و جغرافيايي آن برمي‌گردد يعني بازنمايي كالبد شهر در سلول‌هاي آن يعني محلات و دوم، نمايش بافت فرهنگي و اجتماعي شهر كه از يك محل تا محله ديگر فرق مي‌كند و نشان‌دهنده تنوع زيستي در يك محدوده شهري مشخص است. ساخت چنين برنامه‌هايي قطعا از سوي مخاطب با استقبال خوبي مواجه مي‌شود.
چرا كه مخاطب بخشي از هويت و تشخص بيروني خود را در آن مي‌بيند و لذت مي‌برد. به همان اندازه‌اي كه مسابقه محله براي كودكان جذاب است، محله ما نيز براي بزرگ‌ترها، جذاب و ديدني است. تماشاي آن را از دست ندهيد. مهم نيست كه اهل كدام محل هستيد، مهم اين است كه اهل اين شهر و عاشق آن باشي.