اخبار داخلی فرهنگ و هنر ماجراهاي آقا مرتضي و فرزندان زياده‌خواهش

دوشنبه 30 خرداد 1390

ماجراهاي آقا مرتضي و فرزندان زياده‌خواهش

حالا ديگر اين يك سنت رسانه‌اي و سوژه خبري براي روزنامه‌ها شده تا چند ماه مانده به ماه مبارك رمضان منتظر باشند تا خبرنگاران آنها سري به پشت صحنه سريال‌هاي مناسبتي بزنند.

حالا ديگر اين يك سنت رسانه‌اي و سوژه خبري براي روزنامه‌ها شده تا چند ماه مانده به ماه مبارك رمضان منتظر باشند تا خبرنگاران آنها سري به پشت صحنه سريال‌هاي مناسبتي بزنند.
كنجكاوي درباره اين نوع از سريال‌ها براي خبرنگاران و مخاطبان شايد بيش از سريال‌هاي عادي تلويزيوني باشد. به اين دليل كه بيشترين مخاطبان سريال‌هاي تلويزيوني همين سريال‌هاي مناسبتي هستند. هرچند كه در گفت‌وگو با رضا كريمي كه در حال ساخت سريال «راه طولاني خانه» است متوجه شديم هنوز مناسبتي بودن اين سريال براي ماه رمضان 90 قطعي نشده است و قصه آن نيز خيلي مناسبتي نيست و مي‌تواند در هر فصل و زماني پخش شود.
ضمن اين‌كه به گفته كارگردان نام راه طولاني خانه نام موقتي است كه مطمئنا تغيير خواهد كرد. با اين حساب تا روشن شدن جوانب اين سريال از حيث زمان پخش و عنوان آن راه طولاني در پيش است، اما ما يك راه ميانبري به اين مجموعه زديم تا اطلاعات و آگاهي بيشتري از ساخت اين مجموعه تلويزيوني در اختيار شما قرار دهيم. با ما همراه شويد.

تصوير خانواده در متن اجتماع
براي تهيه گزارش در يك بعدازظهر خلوت پنجشنبه در تهران در خيابان قائم مقام فراهاني به شركت صنايع روغن نباتي مي‌روم. جايي كه يكي از لوكيشن‌هاي اصلي اين سريال بوده و در واقع محل كار و شركت آقا مرتضي شخصيت اصلي داستان است. راستي تا يادم نرفته بگويم داستان اين سريال درباره پدري به نام ‌مرتضي تفرشي‌ است كه علاقه زيادي به خانواده‌اش دارد. وي به خاطر تحقق خواسته‌هاي فرزندانش كه خارج از حد توان اوست، تحت فشار است. پدر كه حفظ كانون خانواده برايش مهم‌ترين خواسته است، يك تصادف را در ازاي دريافت مبلغي پول گردن مي‌گيرد و ماجراهايي شكل مي‌گيرد كه بايد منتظر باشيم و ادامه ماجرا را در زمان پخش سريال ببينيم.
رضا كريمي خودش اين‌‌گونه قصه را تعريف مي‌كند: آقا مرتضي، شخصيت اصلي اين داستان پدري ميانسال است كه به‌واسطه برخي فشارهاي اقتصادي و فزون‌خواهي و توقعاتي كه فرزندانشان ازاو دارند تلاش مي‌كند تا خواسته‌هاي آنها را كه بعضا منطقي هم نيستند برآورده كند. همين مساله هم موجب مي‌شود تا آقا مرتضي دچار يكسري مشكلات و چالش‌هايي شود كه قصه را پيش مي‌برد. به‌نظر مي‌رسد كه قصه پرتعليق و كششي باشد؛ كارگردان كه چنين قولي به مخاطبان داده است. به نظر او، اين سريال در واقع يك ملودرام اجتماعي است كه داستاني خانوادگي را روايت مي‌كند. ايده بسيارخوب و پيام‌هاي زيبايي در دل اين قصه وجود دارد كه در عين سادگي و روان بودن جذابيت‌هاي زيادي براي بيننده دارد. داستان قابليت خوبي در ايجاد تعليق و كشش لازم براي برانگيختن حس كنجكاوي مخاطب و پيگيري آن دارد كه براي خود من هم بسيار جذاب بود.
به اعتقاد كريمي دليل ديگري نيز براي جذابيت اين سريال مي‌توان آورد. او در اين باره مي‌گويد: اين جذابيت البته دلايل فرامتني و اجتماعي هم دارد چون قصه‌اي را به تصوير مي‌كشد كه ريشه در واقعيت‌هاي اجتماعي داشته و بسياري از خانواده‌هاي ايراني آن را تجربه كرده‌اند.
به نظر مي‌رسد ‌سريال راه طولاني خانه نيز مثل بسياري از سريال‌هايي كه بويژه در تابستان پخش مي‌شود باز هم سراغ مساله تفاوت و تضاد نسل‌ها رفته است اما كريمي با رد اين مساله چنين توضيح مي‌دهد: سريال راه‌طولاني‌خانه در واقع انعكاسي از شرايط اجتماعي كنوني است كه هم به مسائل نسل جوان و شرايط و خواسته‌هاي آنان در جامعه امروز مي‌پردازد و هم اين‌كه به موقعيت والدين و پدر و مادرها در اين شرايط توجه مي‌كند و به نظر من مي‌تواند مورد توجه طيف‌هاي مختلفي از مخاطبان قرار بگيرد. البته به اين معني نيست كه موضوع سريال به تفاوت يا تضاد نسل‌ها مي‌پردازد. شايد اين مساله هم دردل قصه وجود داشته باشد اما زاويه داستان ناظر بر اين مساله نيست.
اگرچه صحبت‌هاي كريمي را در همين ابتداي گزارش آورده‌ام اما او آخرين كسي بود كه موفق شدم با او صحبت كنم و براي همين مقدار گفت‌وگو نيز مجبور شدم چيزي حدود 2ساعت منتظر بنشينم و البته پلان‌هاي مختلف يكي دو سكانس در شركت آقا مرتضي را نگاه كنم. نه‌اين‌كه كارگردان حاضر به گفت‌وگو نمي‌شد، بلكه به خاطر اين‌كه فشردگي كار و ظاهرا زمان توليد آن موجب مي‌شد تا كارگردان بيشترين وقت را براي برداشت و تصويربرداري بگذارد. آرامش و طمانيه كريمي در زمان كار برايم جالب بود و اين‌كه با وسواس و دقت كار خود را انجام مي‌داد. البته در يك سالن سخنراني كه در جنب لوكيشن داخلي بود نشستم كه تعداد زيادي آدم از زن و مرد و پير و جوان در آن دور يك ميز بزرگ نشسته بودند. ابتدا گمان كردم كه اينجا جلسه و نشستي برقرار است اما بعد فهميدم كه آنها هنروراني هستند كه منتظرند نوبت بازي آنها فرا برسد. هنروراني كه پچ پچ كردن و حرف زدنشان با هم گاهي موجب عصبانيت دستيار كارگردان و تذكر دادن به آنها براي رعايت سكوت بود. اتفاقا كارگردان يكي از دشواري‌هاي اين سريال را تعدد شخصيت و لوكيشن عنوان كرده بود. به گفته او، اين سريال يك سريال پرشخصيت و پرلوكيشني است كه بالطبع فرآيند توليد را با دشواري‌هاي خاص خود همراه مي‌كند. به هرحال ما مجبوريم در موقعيت‌هاي مختلفي درسطح شهر چه داخلي و چه خارجي قرار بگيريم كه با تعدد و تنوع بازيگران و شخصيت‌ها مواجه هستيم كه به شكل منطقي فرآيند توليد را با پيچيدگي‌هاي بيشتري مواجه مي‌سازد، واقعيت هم همين بود كه هدايت اين تعداد بازيگر و نابازيگر در يك لوكيشن داخلي و فضاي محدود كار دشواري بود.

كيانيان در هيبت آقا مرتضي<
br> قبل از اين‌كه به سخنان ديگر كريمي بپردازيم بهتر است براي كساني كه وي را احتمالا نمي‌شناسند بگوييم كه رضا ‌‌كريمي تاكنون كارگردان فيلم‌هاي سينمايي مثل عشق‌+ دو، انعكاس، تب و هزاران زن مثل من و فيلم سينمايي آدمكش بود كه در همين سال گذشته اكران عمومي شد. كريمي پيش از اين ساخت مجموعه‌هاي تلويزيوني فاكتور هشت، مرده متحرك و شبي از شب‌ها را نيز به ‌عهده داشته است. وي درباره اين مجموعه نيز مي‌گويد: تلاش من و همه عوامل مجموعه اين است كه به توليد سريال متفاوت و باكيفيت برسيم كه بتواند رضايت تعداد بيشتري از مخاطب را جلب كند، اما اين‌كه يك سريال به مناسبت خاصي پخش مي‌شود يا نه به سياستگذاري‌هاي سازمان و تصميم مديران بستگي دارد اما از حيث درام و قصه‌پردازي اين مجموعه يك سريال مناسبتي نيست و در هر زماني قابل پخش است.
رضا كريمي: سريال راه طولاني خانه در واقع انعكاسي از شرايط اجتماعي كنوني است كه هم به مسائل نسل جوان و شرايط و خواسته‌هاي آنان در جامعه امروز مي‌پردازد و هم اين‌كه به موقعيت والدين و پدر و مادرها در اين شرايط توجه مي‌كند
وقتي به سر صحنه مي‌روم همان دم در قبل از اين‌كه وارد اتاق شوم رضا كيانيان را مي‌بينم كه ‌آنجا ايستاده است اما نه براي كار خاصي. او دقيقا در لوكيشني كه مربوط به يك پلان در شركتش بود ايستاده و منتظر فرمان كارگردان است تا وارد اتاق شده و بازي خود را آغاز كند. كمي صبر مي‌كنم تا اين صحنه گرفته شود. شايد تنها چهره معروفي كه در اينجا مي‌بينم همين كيانيان است. هرچند كه بازيگران ديگري مثل افسانه بايگان، شهرزاد كمال‌زاده، خاطره حاتمي، مهروز ناصرشريف، پرويز پورحسيني، صادق هاتفي، پيام دهكردي، مريم كاوياني، اميد روحاني، خسرو اميرصادقي و بيژن بنفشه‌خواه نيز در اين سريال بازي مي‌كنند. حضور بازيگر بزرگي مثل كيانيان در اين سريال تلويزيوني قطعا بيشترين كنجكاوي يك گزارشگر را برمي‌انگيزد. اصلا انتخاب او به عنوان نقش اول اين شخصيت مهم‌ترين سوالي است كه از كريمي پرسيدم و او نيز توضيح داد: شخصيت اصلي اين سريال يك مرد ميانسال به نام آقا مرتضي است كه من از همان زمان پيش توليد درباره انتخاب بازيگر اين نقش دغدغه داشتم، به طوري كه معتقد بودم تا بازيگر اين نقش انتخاب نشود من نمي‌توانم ساير بازيگران و تركيب آنها را مشخص كنم. طبيعتا هم بازيگر خاص و توانمندي لازم داشتم تا‌به‌خوبي از پس اين نقش بربيايد. ضمن اين‌كه هميشه چه در سينما و چه در اين سريال تلويزيوني براي من تركيب بازيگران و تازگي آن بسيار اهميت داشت لذا سراغ آقاي رضا كيانيان رفتيم كه هم بازيگر بسيار توانا و خاصي است و هم با شاخص‌هايي كه من از شخصيت آقا مرتضي داشتم تناسب داشت. ضمن اين‌كه مخاطبان كمتر رضا كيانيان را در سريال‌هاي تلويزيوني تماشا مي‌كنند. مجموعه اين عوامل و دلايل موجب شد تا دست به اين انتخاب بزنم.
خوشبختانه آقاي كيانيان نيز از قصه و شخصيتي كه بايد بازي مي‌كرد خوشش آمد. به علاوه اين‌كه من و آقاي كيانيان مدت‌ها بود قصد همكاري مشترك را داشتيم كه اين فرصت پيش نيامد تا اين‌كه در اين سريال اولين تجربه همكاري مشترك را پيدا كرديم و از اين بايت بسيار خوشحالم. براي يادآوري بايد بگويم رضا كيانيان در مجموعه‌هاي كيف انگليسي، يك مشت پر عقاب، بچه‌هاي خيابان، مختارنامه و دوران سركشي بازي كرده است و افسانه بايگان بازي در مجموعه‌هاي روز حسرت و روزهاي زندگي را در كارنامه دارد. حالا بعد از سريال اغماء كه افسانه بايگان را در كنار فرامرز قريبيان ديده بوديم اگر امسال اين سريال در ماه رمضان پخش شود براي بار دوم او را اين بار دركنار رضا كيانيان خواهيم ديد.
واقعيت اين است كه در اين سريال بايد در كنار بازيگران مشهوري مثل كيانيان و بايگان بازيگران جوان‌تري مثل شهرزاد كمال‌زاده و نيلوفر شهيدي را نيز شاهد باشيم و به قول كارگردان با تركيب تازه‌اي از بازيگران.

مشكلي به نام لوكيشن
خوشبختانه همكاري مشترك در تهيه و توليد سريال‌هاي تلويزيون در حال افزايش است. مثلا در همين سريال راه طولاني خانه شاهد يك تيم نويسندگي هستيم كه شامل عليرضا مسعودي، مصطفي زندي و خود رضا كريمي كارگردان سريال است. كريمي درباره اين موضوع مي‌گويد: نگارش فيلمنامه اين سريال محصول يك همكاري مشترك بين جمعي از نويسندگان است كه من نيز در مهر ماه سال پيش و پيش از توليد به اين گروه پيوستم و در مرحله بازنگري و بازنويسي به مشاوره‌هاي لازم پرداختم.‌محمد يميني، مدير توليد اين سريال كه فرصت تهيه اين گزارش را براي من فراهم كرد نيز درباره روند توليد سريال راه طولاني خانه چنين توضيح مي‌دهد: گروه توليد از 4 بهمن 89 فعاليت خود را در اين مجموعه آغاز كرد. فيلمنامه 8 ماه قبل با همكاري عليرضا مسعودي و مصطفي زندي با نظارت خود آقاي كريمي آغاز شد.
او درباره دشواري‌هاي فرآيند توليد سريال مي‌گويد: تاكنون چيزي حدود 40درصد از كل كار تصويربرداري شده است. يك لوكيشن خارج از تهران و در شمال كشور داريم كه بايد ببينم آيا امكان و فرصت اين كار براي گروه وجود دارد يا خير. يكي از مهم‌ترين دشواري‌هاي ساخت اين سريال به تعدد لوكيشن‌ها برمي‌گردد، به‌طوري كه گاهي پيش مي‌آيد ما در طول يك روز ‌چند لوكيشن عوض كنيم كه مشكلات جابه‌جايي و مسائل مرتبط با تغيير صحنه در آن طبيعي است. خانه‌اي در يوسف‌آباد كه منزل شخصيت اصلي آقا مرتضي است از جمله مهم‌ترين لوكيشن‌هاي سريال است كه حجم زيادي از تصويربرداري را به خود اختصاص داده است. البته به اقتضاي قصه، آقا مرتضي با جابه‌جايي محل سكونت مواجه مي‌شود كه خانه‌اي در منطقه دروس هم به عنوان لوكيشن مهم ديگر به آن اضافه مي‌شود. شركت صنايع روغن نباتي نيز از ديگر لوكيشن‌هاي سريال است كه در واقع شركت آقا مرتضي در آنجا قرار دارد.
در سكانسي كه مشغول تصويربرداري بود‌ند چهره آشناي ديگري را مي‌بينم كه سال‌هاست او را در تلويزيون و سينما مي‌بينيم. چهره او بيشتر يادآور تله‌تئاترهايي است كه از شبكه چهار سيما پخش مي‌شد. صادق هاتفي كه نقش آقاي افشار، رئيس شركت ساختماني را بازي مي‌كند كه لوكيشن آن در يكي از طبقات همين شركت صنايع روغن نباتي است. او در كار ساخت و ساز آپارتمان است كه به گفته هاتفي انسان پيچيده‌اي است كه مخاطب تا آخرقصه هم متوجه شخصيت واقعي او نمي‌شود. به گفته هاتفي ظاهر آقاي افشار شخصيتي منفي دارد اما در واقعيت اينچنين نيست.‌پيش‌بيني مي‌شود كه تصويربرداري اين مجموعه تا پايان تيرماه به پايان برسد اما هنوز معلوم نيست كه اين مجموعه براي ماه رمضان امسال پخش مي‌شود يا راه طولاني براي نمايش آن باقي است.