اخبار داخلی فرهنگ و هنر ابراهيم حاتمي كيا، فيلمسازي وفادار به آرمان هاي دفاع مقدس

ایرنا , پنجشنبه 31 شهريور 1390

ابراهيم حاتمي كيا، فيلمسازي وفادار به آرمان هاي دفاع مقدس

سينماي دفاع مقدس در دهه 60، فيلمسازان بسياري را به سينماي ايران هديه كرد كه از ميان آنها برخي به ماندگاري و شهرت رسيدند كه بدون شك 'ابراهيم حاتمي كيا' از شاخص ترين آنها است.

هموطن آنلاین - اين كارگردان روز دوم مهر سال 1340 در خانواده اي كاملا سنتي و مذهبي بدنيا آمد و پس از اتمام دوره دبيرستان وارد بازار كار شد.
او در همين ايام به فيلمبرداري با دوربين سوپر هشت علاقه مند شد و به تجربه هايي در اين رابطه دست زد.
با آغاز جنگ تحميلي، وي نيز عازم جبهه هاي نبرد شد و به عكاسي و تصويربرداري در جبهه ها مشغول شد.
در همين دوران وارد گروه 'روايت فتح' به سرپرستي شهيد 'مرتضي آويني' شد و تجربيات گرانبهايي را در رابطه با سينماي مستند به دست آورد كه بعدها به شدت در فيلم هاي سينمايي به كارش آمد.
حاتمي كيا در سال 1364 نخستين كار سينمايي خود با عنوان 'هويت' را با بازي 'جليل فرجاد' ساخت كه بحث بازگشت به خويشتن در آن مطرح شده و به تحول تدريجي جواني لاقيد مي پردازد.
تحولي برآمده از دل كه شعاري و توخالي نبوده و به دل مي نشيند. 'هويت' خامي هاي بسياري در زمينه هاي مختلف دارد كه بخش عمده اي از آن به بي تجربگي حاتمي كيا در سينما باز مي گشت.
'ديده بان' كه با فاصله اي سه ساله با 'هويت' ساخته شد، جهش چشمگيري را در قياس با 'هويت' داشت و طراوت خاصي در آن موج مي زند.
وي با تمركز بيشتر روي فيلمنامه و شخصيت پردازي، 'ديده بان' جوان خود را به عارفي دوست داشتني تبديل كرده كه هفت مرحله سيروسلوك را در مسير جبهه طي كرده و در نهايت به فنا في الله مي رسد.
حاتمي كيا اين مسير

	" پس از اتمام جنگ، حاتمي كيا نيز به مانند قهرمان هاي فيلم هاي خود به شهر آمده و آنها را درگير ماجراي خنثي سازي موشك هاي اصابت كرده به شهر مي كند... "

را به خوبي به تصوير كشيده و مخاطبانش را با 'ديده بان' خود همراه و همدل مي سازد.
'ديده بان' در نمايش جشنواره اي به خوبي ديده شده و مورد توجه منتقدان نيز قرار گرفت و جوايزي را نيز به خود اختصاص داد كه مهمترين آن جايزه ويژه هيات داوران به حاتمي كيا براي كارگرداني فيلم است.
'مهاجر' را مي توان بهترين اثر دفاع مقدسي حاتمي كيا به حساب آورد كه مستقيما به جنگ مي پرداخت و پرنده كوچك آهنين نقشي كليدي را در آن برعهده دارد.
وي مباحث عرفاني مطرح شده در 'ديده بان' را به خوبي در مهاجر گسترش داده و به رابطه مريد و مرادگونه ميان 'اسد' و 'محمود' جلوه خاصي بخشيده است.
در اين ميان پرنده مهاجر نيز كه براي شناسايي مورد استفاده قرار مي گيرد، داراي هويت شده و شخصيت مستقلي براي خود دارد.
ايده بهره گيري از پلاك هاي رزمندگان از همين فيلم آغاز شد و در فيلم هاي بعدي اين كارگردان امتداد پيدا مي كند.
فصل پاياني فيلم كه با شهادت مظلومانه رزمندگان ايراني همراه شده به خوبي با واقعه عظيم عاشورا قرينه شده و جلوه غريبي را به پايان فيلم بخشيده است.
پس از اتمام جنگ، حاتمي كيا نيز به مانند قهرمان هاي فيلم هاي خود به شهر آمده و آنها را درگير ماجراي خنثي سازي موشك هاي اصابت كرده به شهر مي كند.
فيلم 'وصل نيكان' به علت ضعف هاي موجود در فيلمنامه آنچنان كه بايد از كار درنيامده و شخصيت ها قادر به نزديكي به مخاطبان نيستند.
با اين حال فيلم چند فصل درخشان در خود دارد كه براي مثال مي توان به خنثي كردن موشك در مراسم عقدكنان اشاره كرد كه طنز تلخي را با خود دارد.
پس از اين تجربه ناموفق، حاتمي كيا يكي از بهترين كارهايش با عنوان 'از كرخه تا راين' را ساخت كه اتفاق بزرگي در سينماي دفاع مقدس به حساب مي آمد.
وي در اينجا 'سعيد' را به عنوان قهرمان فيلمش راهي سرزميني كرده كه سلامتي اش را با بمب هاي شيميايي اش گرفته و حال براي مداوا به سوي خود فراخوانده است.
قصه فوق العاده فيلم اين بار با تسلط تكنيكي حاتمي كيا همراه شده و به نتيجه درخشاني ختم شده است.
بازي عالي 'علي دهكردي' در نقش 'سعيد' و 'هما روستا' در نقش خواهر مهاجرت كرده او، از نقاط قوت فيلم به حساب مي آيند كه كيفيت ويژه اي بدان بخشيده

	" صحنه شهادت 'سعيد' در بيمارستان از جمله لحظات به يادماندني سينماي ايران است كه با تكان خوردن هاي پلاك 'سعيد' در دست خواهرزاده نوجوان ايراني - آلماني اش به پايان مي رسد... "

اند.
صحنه شهادت 'سعيد' در بيمارستان از جمله لحظات به يادماندني سينماي ايران است كه با تكان خوردن هاي پلاك 'سعيد' در دست خواهرزاده نوجوان ايراني - آلماني اش به پايان مي رسد.
وقوع جنگي داخلي در منطقه بالكان كه به كشتار مسلمان هاي بوسنيايي ختم شده بود، حاتمي كيا را به سوي خود كشانده و فيلمي با ساختاري مستندگونه را خلق كرد كه برخلاف فيلم قبلي اش موفق نبوده و تا حدودي آشفته به نظر مي رسد.
شخصيت عكاس جنگي ايراني به عنوان قهرمان داستان، پرداخت خوبي نداشته و مخاطب نمي تواند با او همذات پنداري كند كه همين امر عدم توفيق آن را رقم زده است.
در سال 1373 وي دو فيلم 'بوي پيراهن يوسف' و 'برج مينو' را با پس زمينه دفاع مقدس جلوي دوربين برد كه اولي ملودرامي جذاب براساس آزادگان سرفراز كشورمان است كه برخي سكانس هايش عالي از كار درآمده و موسيقي تاثيرگذار 'مجيد انتظامي'، اثر آن را چند برابر كرده است.
در 'برج مينو' نيز حاتمي كيا به آدم هاي درگير جنگ پرداخته و آنها را پس از گذشت چند سال به بالاي دكل ديده باني شهر مي كشاند.
فيلم آنچنان كه بايد از كار درنيامده و اندكي گل درشت جلوه مي كند كه بازي ضعيف 'نيكي كريمي' آن را تشديد كرده است.
'آژانس شيشه اي' را به جرات مي توان پخته ترين كار سينمايي ابراهيم حاتمي كيا دانست كه به سينماي سياسي نزديكي بسيار دارد.
شخصيت قوي و مقتدر 'حاج كاظم' كه در فيلم هاي بعدي او نيز تكرار شده، در اينجا مردي مومن به آرمان هايش است كه براي نجات جان همرزمش - عباس - دست به كار خطرناكي همچون گروگانگيري مي زند.
بازي هاي فوق العاده 'پرويز پرستويي'، 'رضا كيانيان' و 'حبيب رضايي' در كنار كارگرداني حساب شده حاتمي كيا و موسيقي جذاب و شنيدني مجيد انتظامي از نقاط قوت فيلمي است كه سيمرغ هاي بلورين بهترين فيلمنامه و كارگرداني را نصيبش كرد.
فيلم در اكران عمومي نيز مورد توجه مردم قرار گرفت و فروش فوق العاده اي را رقم زد.
'روبان قرمز' با فضاي عجيب و غريبش فيلمي ناموفق و ضد قصه از كارگرداني است كه قصه گوي خوبي به حساب مي آيد.
در اينجا هم تنها بازي خوب بازيگرانش بويژه كيانيان و پرستويي كار را پيش برده و بسياري از ضعف هاي فيلم را پوشانده است.
'موج مرده' دومين فيلم او با محوريت شخصيت 'حاج كاظم' است كه براي نمايش عمومي با مشكلات بسيار مواجه شده و پس از اندكي جرح و تعديل

	" 'موج مرده' دومين فيلم او با محوريت شخصيت 'حاج كاظم' است كه براي نمايش عمومي با مشكلات بسيار مواجه شده و پس از اندكي جرح و تعديل روي اكران رفت كه مورد توجه عامه مردم قرار نگرفت... "

روي اكران رفت كه مورد توجه عامه مردم قرار نگرفت.
اين درحاليست كه خود ابراهيم حاتمي كيا جزو معدود كارگردان هاي ستاره سينماي ايران است كه نامش تماشاگران بسياري را به سالن هاي سينما مي كشاند.
خواندن خبر مربوط به دستگيري ربايندگان يك هواپيماي ايراني در روزنامه، كنجكاوي او را برانگيخت و فيلمنامه اي را همراه با 'اصغر فرهادي' در اين رابطه نوشت كه به توليد فيلم بسيار جذاب 'ارتفاع پست' ختم شد.
وي در ساخت فوق به يك نوع پختگي تكنيكي رسيده و در انتخاب بازيگرانش هم فوق العاده عمل كرده است.
براي مثال مي توان به 'حميد فرخ نژاد' و 'ليلا حاتمي' اشاره كرد كه به خوبي با نقش هاي خود يكي شده اند.
'به رنگ ارغوان' يكي از ساخته هاي جذاب حاتمي كياست كه چند سالي پس از ساخت به نمايش عمومي درآمده و با استقبال خوبي هم روبرو شد.
فيلم درباره يك مامور امنيتي است كه براي ماموريتي عازم شمال كشور شده و دختر يكي از سركردگان منافقين را زير نظر دارد.
'به رنگ ارغوان' بسيار خوش ساخت از كار درآمده و بازي هاي درخشاني را با خود دارد كه سرآمدشان حميد فرخ نژاد در نقش اصلي فيلم است.
جالب اينكه 'به رنگ ارغوان' كه قبل از 'به نام پدر' ساخته شده بود، پس از آن به نمايش درآمد.
'به نام پدر' فيلمي به شدت معمولي با سناريويي ضعيف بود كه طرفدارن حاتمي كيا را به شدت مايوس كرده و در زمره ضعيف ترين آثارش قرار گرفت كه تنها بازي درخشان 'مهتاب نصيرپور' را همراه دارد.
در سال 1387، حاتمي كيا فيلم اپيزوديك 'دعوت' را با فيلمنامه اي از چيستا يثربي ساخته و به سراغ موضوعي به نام نازايي رفته و هريك از بخش هاي فيلم را اينگونه به هم پيوند داده است.
در اين ميان داستان مربوط به 'گوهر خيرانديش' بهتر از بقيه درآمده و ديگر بخش ها با مشكلي تحت عنوان سردي بيش از حد شخصيت ها و خود داستان روبرو هستند.
در اين ميان حذف كامل يكي از قسمت ها نيز حواشي بسياري را براي فيلم به وجود آورد.در اين بين تنها نكته اميدواركننده فيلم فروش نزديك به يك ميليارد فيلم در اكران تهران است كه 'دعوت' را به سوددهي رساند.
حاتمي كيا در آخرين ساخته اش به نام 'گزارش يك جشن' كه در جشنواره بيست ونهم فيلم فجر به نمايش درآمد، به يك سينماي - اجتماعي با رگه هاي سياسي روي آورد كه استعاره هاي نچسبي آن را همراهي مي كند.
با اين حال نمي توان از بازي هاي خوب فيلم در كنار كارگرداني آن به سادگي گذشت كه در زمان اكران عمومي، به آن بيشتر خواهيم پرداخت.